Тарых

«Эсгериуню китабында» болгъан шартлагъа кёре, фронтха таулу миллетни 10 мингден аслам уланы кетгендиле, аладан 4335 аскерчи Ата журтубузну эркинлиги ючюн жанларын бергендиле. 

9   майда битеу   халкъгъа уллу байрамды - совет къырал эм къанлы къазауатда фашист Германияны ууатхан кюн. Тёреде болуучусуча,  бу кюн уллу шахарлада бла гитче элледе эсгериу жумушла бардырыллыкъдыла, урушда ёлген аскерчилени къабырларына аланы сабийлери бла туудукълары гюлле саллыкъдыла, машиналаны бла адамланы кёкюреклерин а Георгий баула жасарыкъдыла. Кертиси бла да,  ол магъаналы, уллу кюндю, къууанчны эм кёз жашланы бирге туудургъан байрамды.

Зухураны баш иеси бла  эки сабий да ёсдюре, насыплы жашагъаны къайын анасына бла апсынына тынчлыкъ бермей эди. Зарлыкъларын ала бир къауум замандан жашыргъан окъуна этмей башладыла. Жашны анасы къайда уста билгични хапарын эшитсе, ары жюрюп тебирейди.

Уллу Ата журт урушну жылларында Къабарты-Малкъар АССР-ни миллетлери да немис фашистлени тюбюнде тургъан кезиуюнде кёп палахла, къужурлукъла сынар ючюн къалмагъандыла. Биз бюгюн ол тарыхны бир къауум бетин ачарыкъбыз.

Москвада 1937 жылда Къырал китап басма «Граждан урушну тарыхы» деген рубрика бла «Тиширыула граждан урушда» деген китап чыгъарылгъан эди. Басмада 1917-1920 жыллада Шимал Кавказда баргъан кюрешни юсюнден айтылгъанды. Анда Къабарты-Малкъардан эки таулу тиширыу Бёзюланы Дулдусханны бла Ёлмезланы Жюзекни юслеринден да айтылады. Бюгюн биз сизге Бёзюланы Дулдусханны къадарыны юсюнден хапар айтыргъа сюебиз.

Малкъар адабиятны мурдорун салгъан Мечиланы Кязим туугъанлы 1959 жылда 100 жыл толгъан эди. Аны жюзжыллыгъын белгилерге бизни республикада адабият эм маданият бёлюмледе ишлегенле аллындан окъуна хазырланып башлагъандыла. 

Уллу Хорлам бизден узакъдан-узакъ бола баргъанлыкъгъа, эсибизден кетмейди. Нек? Хорлам жигитлерибиз бла байламлыды.  Аладан бири  Мамуколаны Темботду. Фашистлеге къажау сермешледе жигитлиги ючюн Ата журт урушну биринчи даражалы ордени, Къызыл Жулдузну эки ордени

Ма бюгюн биз сизни шагъырей этерге сюйген жомакъ  мараучуну юсюнденди. Аны бизге сабийлигибизде кёп кере ыннабыз айтыучусу эсимдеди. Бир кёзлю эмегенле кёп жомакъланы жигитлери болгъандыла.   

1921 жылны апрель айыны аллында Нальчикни ишчи-элли клубунда жетмиш бир адам жыйылгъанды. Делегатла тау элледен келген эдиле: Холамдан, Бызынгыдан, Акъ-Суудан, Къашхатаудан, Огъары Малкъардан, Орусбийден, Чегемден, Чижок-Къабакъдан, Быллымдан, Хабаздан эм Кёнделенден.

Фардыкчы Хучиналаны Огъурлуну юйюрюнде Алий деген жашчыкъ туугъанда, аны жиляргъа ёч болгъаны бла байламлы, хоншулары: «Тейри, бу ёссе, бек ариу ауазлычыкъ боллукъду!» - деп чам этип болгъандыла.