Тарых

Ата журтубуз ючюн жууаплылыкъны сезгенлерин жазгъандыла

1941 жылда 22 июньда СССР-ни Баш Советини Президиуму битеулю мобилизация башланнганын билдиреди. 23 июньдан аскерге 1905-1918 жыллада туугъанла алынадыла. Чакъырыу Ленинград, Прибалтий, Запад, Киев, Одесса, Харьков, Орлов, Москва, Архангельск, Урал, Сибирь, Приволжск, Шимал-Кавказ эм Закавказье аскер округлада бардырылады.

Тукъумунгу юсюден билиуню магъанасы уллуду

 «Биз, къабартылы Катанчиевле, Чегем аууздан чыкъгъанбыз» -деп, кесини тукъумуну тарыхыны юсюнден манга жазыучу Солтан Катанчиев билдиргенди. Ол сейир шарт бла мен сизни да къысха шагъырей этерге сюеме.

Хаж тюрлю-тюрлю сылтаула бла бир ненча кере болмай къалгъанды

Шёндю битеу къыралладан да муслийманла жыйылып, исламны фарызларындан бири хажиликни толтурадыла.  2020 жылда пандемия бла байламлы исламны тарыхында биринчи кере  болуп хаж къылынырыкъ тюйюлдю деген хапарны асламлы информация органла  терк жайгъан эдиле.  Алай тарыхчыланы жазгъанларына кёре, исламгъа дери кезиуде, Мухаммад файгъамбар, Аллахны саламы анга болсун, динни жайгъандан сора да, битеу да бирге хажилик 40 кере толтурулмагъанын ачыкълагъандыла, ол санда озгъан ёмюрню 80-чи жылларында да.

Сукан ауузда эм ариу эл

Огъары Жемтала Сукан ауузда орналгъанды. Аны  «жем» эм «тала» деген сёзледен къуралгъанды – ол ариу, бай, битимли жерледе орналгъаны ючюн. 

Тырныаууз

Тёбен Басхан элден Тырныаууз шахар 1937 жылда къуралгъанды. Бу шарт, сёзсюз, жер тюбюнде байлыкъланы тинтиу бла кюрешгенлени – геологланы – ишлери бла байламлыды. Бу тарны огъары жанында вольфрам бла молибден магъадан болгъан жерни ма ол жылда ачхан эдиле ала.

Урушда, урунууда да жигитле

Малкъондуланы Къайыт бла аны юй бийчеси Шауаланы Кеминат Тёбен Чегемде сегиз жаш бла тёрт къыз ёсдюре, алагъа къууана жашай эдиле. Сабийлени акъылбалыкъ бола келгенлери аталарына, аналарына болушхандыла, кеслеринден гитчелерине къарай эдиле.

Жетеуленден жаланда бири къайтханды

Домалайны аскер шуёху Туменланы Къурманбийни эсгериулерине кёре, ол бек жигит, батыр, къарыулу да адам болгъанды. Токсан беш килограмм ауурлугъу болгъан пулемётну сыртына эрлай атып, кёп километрлени жортуп, къызыу сермешлеге кирип, урушну ёртенинде къазауат этип, жигитликни юлгюлерин кёргюзтгенлей тургъанды. Къызыл Жулдузну ордени, «За отвагу» майдал бла эм башха саугъалагъа да тийишли  болгъанды.

Жетеуленден жаланда бири къайтханды

Мени ана  къарындашым  Бачиланы Жандарны  Уллу Ата журт урушха  жети жашы кетип, жаланда бири - Хажи-Мусса -къайтхан эди. Болсада ол да  артда урушда алгъан жараларындан ёлгенди.

Жашауубузну кюзгюсю

Газет жашауну кюзгюсюдю дейдиле. Ол алай бошдан айтылгъан болмаз. Озгъан 100 жылны ичинде, аты тюрлене-тюрлене тургъан эсе да, бизни ана тилибизде чыкъгъан газетибиз халкъыбызны жашаууну кюзгюсю болгъанлай, анга кертичи къуллукъ этгенлей келеди. Мындан ары да кёп ёмюрлени алай болгъанлай турсун.

Мариямчыкъ айыулада къонакъда

Бюгюнлюкде сабийлеригизге ёз тилибизде жомакъла окъуймусуз? Ма биз да сизге юч айыуну юслеринден бир жомакъны саугъа этерге сюебиз. Аны аммаларыбыз туудукъларына сюйюп айтхандыла. Орус халкъ жомакъгъа кёре къуралгъан хапарчыкъ, шёндюгю жашчыкълагъа бла къызчыкълагъа да сейир болур деп ышанабыз. 

Страницы

Подписка на RSS - Тарых