Тарых

Альпинизмни халкъла аралы кюню жыл сайын 8 августда белгиленеди. Ол Монблан таугъа – Альпылени тёппесине – 1786 жылда биринчи кере чыкъгъанларына жораланып тохташдырылгъанды. 

Алгъын жаш адамны ас­кер къуллукъгъа хазырлау бла бирге аны юс кийими эсге алыннганды. Аскерчи жашны кийимини энчиликлери болгъандыла. Ол кийим, жаш жюрюгенде, чапханда, ат юсюнде баргъанда чырмау этмезча, тап бичилирге, ариу тигилирге керек эди.

Узакъ Востокда, Хасан кёлню къатында,  бизни чекге кирген японлу самурайла бла сермешген жигитлени араларында кёнделенчи жаш Хуртуланы Батокъаны жашы Мухутдин да болгъанды.  Ол жыл санына къошдуруп алай кетген эди аскерге. Пятигорскде окъуй тургъан жеринде къыралыбызны Япония бла чегинде заставагъа тюшеди. 

Шёндюгю дунияда кофени сюйгенлени саны, аны жаратмагъанладан эсе кёп болур, баям. Сатыуда бу затны къадар тюрлюсюн табаргъа боллукъду: сюйсенг къууурулгъан бюртюклерин, дагъыда тартылгъан, терк эриген. Керек болса, жашил (чий бюртюклени) да сатып алаллыкъсыз.

Къайсы тау ауузгъа барсанг да, хар бири да - ариу, сейир, тамаша. Хар биринде да бийик къаяла, ариу ёзенле, чокъуракъ тамычылы чучхурла, къаяланы жырып тауладан ёзенлеге жортхан череклери. Аланы хар бирине да эс бура бараса. Алай болгъанлыкъгъа, хар бирини да бир энчилиги барды. Сёз ючюн, Малкъар ауузунда узунлугъу километр болгъан тоннель.

Нальчикде жалгъан терилени комбинатыны («Искож») мурдору 1959 жылда салыннганды. Аны биринчи башчысы Черим Кудаев болгъанды, ол кеси да анда пенсиягъа кетгинчи ишлеп тургъанды. КъМР-ни Архив службасында жарашдырылгъан къысха материалда бу комбинатны тарыхыны юсюнден айтылады.

Мумуколаны Муратны  юсюнден ана тилибизде чыкъгъан газетде кёп жылланы ишлеген журналист Къулбайланы Алий жазгъанды.  Аны бюгюн хапарын басмалауну тийишли кёребиз

Бу кюнледе 1917 жылда Октябрь революцияны башламчыларындан бири, совет къыралда белгили политик, ВЧК-ны оноучусу, РСФСР-ни ич ишлерини халкъ комиссары Феликс Дзержинский ауушханлы 100 жыл болады. Бу материалда «темир» Феликсни жашаууну, ол къыралны тарыхында къойгъан ызны эмда бюгюнлюкде право низамны сакълауда магъанасыны юслеринден жазаргъа сюебиз.

«Тау тёппесине ёрлесенг – тёгерек-башны кёрюрсе» деген аллай сёз болуучуду. Алгъаракълада Къабарты-Малкъарны къыраллыгъына жюз жыл толгъанда, республиканы ёмюрлюк жолуна къараргъа, тарых бетлерин тинтирге, болгъан ишлерин ойларгъа да сюесе.

Буруннгу заманда греклиле кюйдюрген Троя шахардан къачхан, Рим патчахланы  эм биринчилеринден бири Энейни къадары бек сейирди. Айтхылыкъ назмучу Вергилий Энейни Италияда жолоучулугъун кесини «Энеида» деген поэмасында кёргюзтгенди. Эней, аны жашы Юл (Асканий) эм башха троянчыла, тенгизде къайыкъда жюзе кетип  бир жагъада чыгъып тохтагъандыла.