Тарых

Оююнларыбыз унутулмасынла

Бюгюнлюкде халкъыбызны жаш тёлюсюню  миллетибизни тарыхына, жашау турмушуна, оюнларына, жырларына бла тепсеулерине сейири уллуду. Бютюнда ала телевидение, радио неда интернет болмагъан кезиуде жаш адамла заманлары зауукълу ётерча къаллай амалланы хайырланнганларын билирге сюедиле. Кертиси бла да, шёндюгюлени асламы бир бирлерине тюбеселе окъуна, 10 минутдан телефонларына аралып, кеслерин къайры келишдирирге билмей тебирейдиле. Бир 20 жыл алгъа окъуна хал иги да башха эди. Сора бир ненча ёмюрню алып къарасагъ а, бютюнда сейир болгъанды бизни ата-бабаларыбызны жашаулары.

Брест къала – жигитликни бла чыдамлыкъны юлгюсю

Уллу Ата журт уруш башланнган кюннге

1941 жылда 22 июньда эрттенликде сагъат тёртде Уллу Ата журт уруш башланнганды. Иги хазырланнган эки миллион сынаулу немисли солдат, 2500 танк, 33 минг топ бла миномёт къыралыбызны юсюне айланнгандыла. Аны кюнбатыш чегини битеу узунлугъунда къызыу сермешле башланнгандыла.

ТАУ АУУШЛАНЫ ЖАНЛАРЫН АЯМАЙ КЪОРУУЛАГЪАНДЫЛА

Уллу Ата журт башланыр кюннге

1941 жылны кюз артында гитлерчи аскерле Украинаны жерини асламын, Белоруссияны, Молдавияны, Литваны, Латвияны, Эстонияны эм Россей Федерацияны бир-бир областьларын къолгъа этген эдиле. Душман, Ленинградны къуршоугъа алып, баш кючлерин Москваны тийрелерине жыйышдыргъанды. Аны бла бирге, къыралыбызны юч жанына ычхынып, Дондагъы Ростовну бийлегенди. Фашист командованияны «Барбаросса» планында Кавказны ууучлаугъа уллу магъана берилгенди. Ростов областьны, Краснодар эм Ставрополь крайланы кёп мирзеу берген районларын, Бакуну, Грозныйни нефть чыкъгъан жерлерин иелеселе, аскерлери, азыкъ,техникалары уа отлукъ бла толу жалчытыллыкъ эдиле. Ол себепден бургъан эдиле немислиле югга уллу кючню.

Халкъны жарыкъландырыуну баш борчха санагъандыла

Патчах Россей  аны къауумуна кирген халкъланы ичинде интеллигенцияны ёсдюрюуге, аланы болушлукълары бла регионлада къыраллыкъны кючлеуге уллу магъана бергенди. Патчах къырал регионлада къан тёгюуню, урушну, къазауатны болушлукълары  бла тохташалмазлыгъын ангылап, аны орунуна  мамыр мадарланы хайырланыугъа кёчеди.

Къаламны сауутха алышындырып

Уллу Ата журт уруш башланнган кюннге

Кюйсюз душманны жерин тапдырыргъа къызына

   Уллу Ата журт уруш башланнган кюннге

 

Айтхылыкъ аскер генерал

Деппуланы Сафарбийни жашы Хаким  бронетанк аскерлени генерал-майору деген бийик аскер чынны малкъар халкъны тарыхында биринчи болуп алгъанды эмда аны бла кесини атын ёмюрлюк этгенди. Ата журт аны къыйынына тийишли багъа бергенди – аны ёшюнюнде Ленинни ордени, Къызыл Байракъны эки ордени, Ата журт урушну биринчи эмда экинчи даражалы орденле, «За отвагу», «Варшаваны азатлагъаны ючюн», «Берлинни алгъаны ючюн», «СССР-ни Сауутланнган Кючлеринде къуллукъ этгени» эмда кёп башха майдалла жылтырагъандыла. Аны намысына школлагъа, орамлагъа да аты аталгъанды.

Ахырзаман

Бюгюн да, хар замандача, акъсакъал танг аласы бла тенг турду, арбазгъа чыкъды, нюрюн тёге тургъан кюннге къарады. 

Эм буруннгулу журтубуз

Малкъар эл Хызны-Сууну ауузунда, Аргудан бла Сукан-Сууну, Малкъар Черекни эм аны бутакъларыны баш жаны тийрелеринде орналгъанды. Аны бла къоншулукъда шимал жанындан Къабарты, къыбылада – Сванетия, кюнчыгъышда – Дигория, кюнбатышда – Бызынгы бла Холам болгъандыла.

Эр кишилени буруннгу юс кийимлери

Алгъын жаш адамны ас­кер къуллукъгъа хазырлау бла бирге аны юс кийими эсге алыннганды. Аскерчи жашны кийимини энчиликлери болгъандыла. Ол кийим, жаш жюрюгенде, чапханда, ат юсюнде баргъанда чырмау этмезча, тап бичилирге, ариу тигилирге керек эди. Шимал Кавказда миллетлени жашауларында уруш кезиуле кёп бола тургъанлары бла байламлы, аланы ас­кер кийимлери, аз тюбеген энчиликлени айтмасакъ, бир бирге бек ушайдыла. 

Страницы

Подписка на RSS - Тарых