Илму

Культурология илмуланы доктору Орусбийланы Анварны къызы Фатима  къарачай-малкъар адабиятны бла маданиятны айныуларына уллу къыйын салгъанды. Халкъыбызны аууздан-ауузгъа айтылып келген чыгъармачылыгъын туура этиуге  да аны къошумчулугъу ёлчемсизди. Ол кесини акъыл сёзю, жютю къаламы, терен билими бла  атын илму дуниягъа  белгили этгенди.

Бюгюнлюкде къайсы миллетни да тынгысыз этген сорууладан бири аны ана тилини жюрютюлюую, тамблагъы кюнде миллет тас болуп кетмезча амалланы сакълауду. Бу зат кёплени сагъайтады, артыкъсыз да аз санлы миллетлеге уа уллу къоркъуу салады.

Адамны къанында, алимле айтханларыча, кёп жашырын шартла букъдурулупдула, ол санда инсан нек къарт болгъаныны, тукъумда бола келген аурууланы, узун ёмюрлюкню, аслам башха соруу чыгъаргъан затланы сылтаулары да. Шимал Кавказны халкълары узун ёмюрлюклери бла белгилидиле, аланы генетикаларын тинтген алимледен бири Джаубермезланы Муратды. 

Кёп болмай Къабарты-Малкъар къырал университетни биология, геоэкология эм жанлы системаланы молекуляр-генетика мурдорлары жаны бла кафедрасыны экологу эм доценти Аубекир Хатухов палеонтология жаны бла жетишимлерин ачыкълагъанды.

 Илмуда, не десек да,  эр кишиле кёбюрекдиле. Алай атлары айтылгъан алим тиширыула да бардыла. Сёз ючюн, битеу да Шимал Кавказ  биледи таулу селекционер Ахматланы Зулейханы. Таулада эм тау этекледе  терек бахчалыкъны илму- излем институтуну  алчы илму ишчиси, эл мюлк илмуланы кандидаты  Ахматланы Пашаны къызы Зулейха

Кёп болмай Басхан районда къырал Эрмитаж бардыргъан Шимал-Кавказны археология экспедициясыны кезиуюнде, бизни эрагъа дери 8-7 ёмюрледе ишленнген – доммакъдан, мияладан адырла, сауутла эм башха затла да табылгъандыла. Къазыу ишлеге сынамлы археологла, тарыхчыла эм студентле да къатышадыла.

Тырныауузда озгъан эки ыйыкъны ичинде ырхыла келип социал инфраструктурагъа уллу халеклик салгъандыла.

Уллу автомобиль авариядан сора эсине келалмай тургъан адамланы акъыллары, сезимлери тюрленнген шартла тюбегенлерини юслеринден врачла айта-айта турадыла. Мен, анга эс буруп, Интернетде юлгюле излегенме да, кёп шартла тапханма. Аланы бир-бирлери бла сизни да шагъырей этерге сюеме. Ким биледи, бизде да аллай юлгюле болгъан эселе уа. Алагъа тюбегенле бизге жазарла деп ышанама.

Къабарты-Малкъар къырал университетни алимлери къыйын конструкциялада хайырланнган бетон къурагъандыла. Аны юсюнден «Polymer Science, Series D» журналда басмаланнганды. 

Химия илмуланы кандидаты, КъМКъУ-ну «Прогрессив материалла эмда аддитив технологияла» арасыны полимерлени синтезлери бла байламлы бёлюмюню тамата илму къуллукъчусу Байкъазыланы Артур алимлик жолунда бардыргъан тинтиуле бюгюнлюкде бу жаны бла кюрешген кёплеге сейирдиле.