Тарых

Аланла Кавказда биринчи ёмюрледен бери белгилидиле. Ала алгъа  ёзенде жашагъандыла, онбиринчи ёмюрледе уа тау этекледе бла тау тарлада басыннгандыла. Ол кезиуледе жашагъан Византия бла къысха  байламлыкъ жюрютген  Дургулел деген алан патчахны ташдан кешенеси  бюгюнлюкде Ставропольну музей-заповеднигинде сакъланады. Тарых экспонатны маданият байлыкъча саулай дуниягъа уллу магъанасы барды.

Юйюрюбюзде Бёзюланы Ахияны, анабызны ата къарындашыны, аны адамлыкъ, хурмет да ышанларыны, окъуугъа-билимге, илмугъа не кёзден къарагъаныны юслеринден айтылгъанлай, ол адам бизге, сабийлеге, юлгю болгъанлай да тургъанды. Адамны жашаууну багъасы аны узакъ ёмюр сюргенинде угъай, этген жумушуну, тамамлагъан ишини магъанасында, къыйматында болгъанын халкъыбыз бурун заманладан да чертгенлей келеди.

Кавказгъа солургъа, неда илму жумушла бла келгенле тауланы деменгилиликлерине, табийгъатны ариулугъуна сейир этмей къоймагъандыла. Аланы чыгъармаларында уа энчи жерни Элбрус алгъанды. Бу эки тёппели деменгили тауну   акъ чыранларыны тамашалыкълары чыгъармачылыкъ бла кюрешгенлени бютюнда кёллендиргенди. 

Басхан гидроэлектростанция Къабарты-Малкъарда электрификация башланнганыны белгиси болгъанды, аны айныуун бек тюрлендиргенди. Бу магъаналы объектге быйыл 95 жыл толгъанды. Республиканы Архив службасында жарашдырылгъан аны бла байламлы материалны да хайырланып, 

1941 жылда 5 декабрьде, совет аскерле Москваны тийресинде гитлерчилеге къаршчы атака башлагъандыла. Къыралыбызны ара шахары ючюн сермеш къатышхан аскерлени санына эмда къоранчлагъа кёре Уллу Ата журт урушда эм уллуладан бирине саналады.

Халкъны бирлигини кюню «Россейни аскер махтаулугъуну кюнлерини юсюнден» Федеральный законну 1-чи статьясына тюзетиуле кийириуню юсюнден» Россейни Президенти Владимир Путин 2004 жылда декабрьде къол салгъан Федеральный закон бла тохташдырылгъанды. Биринчи кере бу жангы битеухалкъ байрам 2005 жылда 4-чю ноябрьде белгиленнгенди.

Малкъар тилибиз бек бай тилледен бириди десем, ётюрюк болмаз. Анда биз кюн сайын хайырланнган сёзледен тышында да кёп сейир эм унутула баргъанла да асламдыла. Аланы жашаугъа сингдириуге энчи эс айтхылыкъ жазыучубуз Тёппеланы Алим бёлгенди. 

Жыйырманчы ёмюрню ал жылларында Россейде капитализм айный баргъаны бла байламлы байла-бийле бла жарлыланы араларында класс айрылыкъла тау элледе да ачыкълана башлагъандыла. Алайсыз да жерлери аз болгъан адамланы жашау къолайлары  осалгъа айланады. 

Совет власть тохташхандан сора тау эллеге жолла ишленип тебирейдиле. Керекли техниканы жокълугъуну хатасындан кёп ишлени къол бла этерге тюшгенди.

Тау эллерибиз  жомакълы табийгъатлары, огъурлу эмда къонакъбай адамлары бла айтылып келедиле. Хабаз аллай тау эллерибизден бириди. Аны юсюнден бизге Улбашланы Саният  билдиреди.