Тарых

Дунияны башында эм ариу, макъамлы, ананы-баланы да жюрегине сабырлыкъ, къууанч да берген жырла – бешик жырладыла. Ала къайсы миллетни кёлден чыгъармачылыгъында да айырма жерни аладыла. Бешик жыры сабийни жюрегине жылыу бере эм анга ёлчемсиз сабырлыкъ кийиреди. Ала ата-бабаланы адет-тёрелеринден, кёз къарамларындан, насийхат сёзле бла алгъышладан толудула.

Черек район былтыр кесини 90-жыллыгъын белгилегенди. Шартлагъа кёре,  ол Къабарты-Малкъар облисполкомну Президиумуну 1935 жылны 28 январында чыгъарылгъан Бегими бла алгъыннгы Малкъар районну кенгертир мурат бла къуралгъанды.

Бачиланы тукъумундан кёп сыйлы адамла чыкъгъандыла. Бюгюн биз аллай бир юйюрню хапарын айтыргъа сюебиз. Бизни республикада Уллу Ата журт урушдан къайтмай къалгъан адамы болмагъан бир юйюр да табылмаз. Аланы санында акъ суучу Бачиланы Жандар бла Сюйдюрканы юйюрю да. Аны урушдан къайтмагъан жети жашын элчиле бюгюн да уллу хурмет бла эсде тутадыла.

Халкъла аралы байрам кюнлени арасында саулай дуниягъа магъаналы болгъан бир ненчасы барды. Саулай деп айтханым, бизге – Къабарты-Малкъаргъа да. Кёп болмай (13 февральда) аладан бири белгиленнгенди – Радиону кюню.

Жашууланы Магометни жашы Илияс,  Афганистан Республикада интернационал борчун толтуруп, анда кёргюзтген батырлыгы ючюн «За боевые заслуги» майдал бла саугъаланнганды. Анга бютюнда магъаналы эм къыйын ишни толтурургъа тюшгенди – душман къойгъан миналаны табып, аланы жокъ этерге.

Къабарты-Малкъарда магистральный газ ызны тартыу ишле бошалгъанын белгилеп, 1961 жылда 31 январьда Нальчикде от чыракъ жандыргъандыла. Ол жылны республиканы жашауунда эм магъаналыладан бирине саналыргъа боллукъду. Кёк отлукъ бла жалчытыу неден башланнганын, ол нечик хайырлы болгъаныны юсюнден КъМР-ни Архив службасыны материалы бла шагъырейлендирирге сюебиз.

Бизни республикабызны табийгъаты, хауасы, болмагъанча аллай тамашалы тау тийрелери - аны эм уллу байлыгъыды. Ала, сора тарых эмда маданият жаны бла туризм хазнала ючюн бери кёпле тартынадыла, сюйюп келедиле, солуйдула. 

Хар халкъ, хар миллет да, Аллахны бирлигине шагъат этген тюрлю - тюрлю ийманлагъа жыйылгъынчы, дунияны мажюсюлюк бийлегенин билебиз. Табийгъатны халларын ангылаялмай, тюрлениуюн ангылаталмай, аны хар шартына биришер, кёбюсюнде экишер - ючюшер Ие къурап, ол иелеге табыннганды.

Жер башында биринчи автомашина эришиуле онтогъузунчу ёмюрню ахырында Францияда ётгендиле. Анга къатышханла 1895 жылда 13 июньда Париж – Бордо – Париж жолну (узунлугъу 1200 километр) эки кюнню ичинде ётерге керек эдиле.

2 февральда Россейде аскер махтаулукъну кюню белгиленеди. Байрам 1943 жылда совет аскерле  Сталинград ючюн къазауатда фашистлени жокъ этгенлерине аталып тохташдырылгъанды.  Бу сермешни биринчи бёлюмю 1942 жылда 17 июльдан 18 ноябрьге дери баргъанды. Шахар душмандан 1943 жылда 2 февральда эркин этилгенди.