14.11.2018, 20:16 - Статьи

Тюнене Москвада Россей Федерацияны транспорт министри Евгений Дитрихни бла Къабарты-Малкъарны Башчысыны къуллугъун болжаллы халда толтургъан Казбек Коковну ишчи тюбешиулери болгъанды.

14.11.2018, 11:30 - Статьи

КъМР-ни Парламентини президиумуну жыйылыуунда «комитетни сагъатыны» чеклеринде республикада жууапха тартыу системаны иши сюзюлгенди.

14.11.2018, 11:28 - Статьи

«AZIMUT» биригиу Россейде бек уллугъа саналады. Анга шёндю  7 минг къонакъ юй киреди. Аладан бири шабат кюн Нальчикде  ачылгъанды. Ол бюгюнлюкде  даражалыгъы бла Къабарты-Малкъарда биринчи тизмедеди.  Аны битеу да  74 отоуу барды.  Ол жангы излемлеге толусунлай келишеди. 

14.11.2018, 11:27 - Статьи

Белгилисича, бизни къыралда жазыулары болгъан жюзден артыкъ миллет барды. Ана тилибизни, миллет адабиятны сакълар мурат бла 2012 жылдан бери «Россейни маданияты» деген аты бла федерал программа ишлейди. Аны хайырындан эки уллу антология китап чыкъгъанды: «Сабий адабият» эм «Поэзия».

14.11.2018, 11:26 - Статьи

Энди Минги тауну тийресинде жашагъанлагъа эмда ары солургъа келгенлеге къанларына биохимиялы анализ этер ючюн  район аралы больницагъа барып айланмай, ол жумушну Элбрус элни больницасында тамамларгъа боллукъду.

14.11.2018, 11:23 - Статьи

Кърымда каратеден сабийлени, жаш эм абадан спортчуланы араларында къырал даражада  турнир къуралгъанды. Анга Россейни онтёрт регионундан бла Украинадан спортчула къатышхандыла. 

14.11.2018, 11:22 - Статьи

Озгъан ыйыкъны байрым кюнюнде Бабугентде 2-чи  номерли кадет школ-интернатны курсантларыны къаууму – элли эки окъуучу – ант этгендиле.

Последнее


Сиз Къайсынны не ючюн сюесиз эм багъалайсыз?

Закий Къайсынны аты эм назмулары алгъыннгы Совет Союзда эм бир къауум тыш къыраллада да кенг белгили эдиле. Кёп къырал башчыла айтыргъа сюйген оюмларын аны сёзлери бла туура этип тургъанларын барыбыз да билебиз. Акъылманны сёзюню кючю бюгюнлюкде да сейирсиндиргенлей турады.

Жюрегиме сёнгмез харфла бла жазылгъанды

Халкъыбызны зор бла сыйырылгъан эркинлиги къайтарылып, автономиябыз тохташдырылырдан аз алгъаракъ, андан сора да, бир кесекни мен Москвада окъууда болгъанма.

«Назмуларын аны ёз тилинде окъугъанлагъа сукъланама»

1967 жылны декабрь айында Къулийланы Къайсын манга кесини «Сайламаларын» «Юрию Багову дружески» деген жазыуу бла къол да салып, берген эди. Мен багъалагъан эм уллу поэтни къол ызы. Андан бери бу китапны сыйлы кёрюп сакълайма.

Айтхылыкъ таулу акъылманны чыгъармачылыгъы келлик тёлюлеге сакъланады

«Мени хар затым да мынданды - жашауум, жырым да. Чегем – ол мени башланыуумду. Мында биринчи назмуму тизгенме, ахыргъысын да мында жазарыкъма», - дегенди Къулийланы Къайсын. Алай да болгъанды. Закийни осуятына тийишлиликде аны ахыр жылларында жашап эм ишлеп тургъан юйюню терек бахчасында асырагъандыла. 1986 жылда уа мында музей къуралгъан эди.

Не къыйын кезиуде да кертиликни сайлагъанды

Адам саны аз болгъан, алай а кеси бёкем да, ёхтем да миллет уллу поэтни ёсдюргенди. Къулийланы Къайсын туугъан журтуну, от жагъасыны ийисин жюрегинде сакълай, бирси халкъланы инсанны ангын, ариулукъну сезиу жаны бла кёз къарамларын билирге да сюйгенди. Шаркъны, Кюнбатышны поэзия сынамына юйрене, кесини миллетини поэтика искусствосун жангы макъамла, бояула, оюмла бла байыкъландыргъанды.

Эркинлик ючюн жанын-къанын аямагъан инсан

…Кёчюрюлмезге онгу, эркинлиги да бола тургъанлай, Къайсын Къыргъызстанны ара шахары Фрунзеге (бусагъатда Бишкек) кетеди. Анда комендатурада, кёчюрюлген халкъланы бир келечисича, эсепге тюшюп, тиричилигин башлайды. Къыргъызлы жазыучулагъа къошулуп, аланы чыгъармаларын орус тилге кёчюрюп, дуниягъа белгили этип турады.

«Аллай бирге дери поэт эди…»

Къулийланы Къайсын аллай бирге дери поэт эди, аны башха усталыкъны (профессияны) адамынча кёз аллынга келтиралмазча. Ол хапар айтыргъа да сюйгенди, болсада тынгылай да билгенди. Тенгине болушлукъ керек заманда уа ахшы оратор аламат кенгешчи болгъанды. Уллу жашауун, бир инсаннга да заран салмай, баям, кесинден сора, ма алай жашагъанды. Аны юсюнден заманны эсге алып сагъынсагъ а, ол сейирликди.

Ёмюрлюк чыгъармалары - жол нёгерлерибиз

Дуния башында атлары, тюз да Ата журтча, деменгилили, огъурлу эшитилген поэтле бардыла. Дагъыстан десек – Расул Гамзатов эсибизге тюшеди, Къайсын десек – Малкъар акъылыбызгъа келеди. Алим а – Къабартыны, Мустай – Башкъортну, Давид – Къалмукъну белгилеричадыла. Расул эркелетип былагъа «Гамзатов и Компания» деп да айтханды.

Аны чомартлыгъы жете эди неге да

Мен тюбегенлени, таныгъанланы арасында бек айырмалы, бек айтхылы поэт – Къулийланы Къайсын – бизни арабызда жашагъанды, болмагъанча багъалай да билгенди бу жерни, бу тауланы, къаяланы, ташланы, череклени, алай ёз жаны кибиг’ а, сёзсюз, халкъын кёргенди. Аны билгичлиги, уллу билими бар эди жарсыуланы, тыкъсыуланы иги эте, сау эте, хар бирибизге къууанч, къарыу берген, келтирген.

Жаш фахмулулагъа сакъ эди

Битеудуния адабиятны Къулийланы Шууаны жашы Къайсынны чыгъармачылыгъы болмай кёз аллынга келтирген къыйынды. Ол 20-чы ёмюрде бек кёп кёчюрюлген назмучуладан бири болгъанды. Мен ол ахшы адет мындан ары да сакъланырына ийнанама. Адам улу жашагъан къадарда, Къайсынны поэзиясы да жашарыкъды, не ючюн дегенде аны чыгъармаларына миллет, дин чекле жокъдула: ол-ёмюрлюкдю!

Страницы

Подписка на Электронная газета "Заман" RSS