Малкъаргъа, аны адамына уллу хурмет бла

Бу кюнледе Нальчикде Адабият салонда «И имя этой любви – Балкария!» деген сейир тюбешиу къуралгъанды. Ол бизни ахшы тенгибиз, Россей Армияны подполковниги Сергей Еремеевни  «Свет Балкарии» деген китабы дуния жарыгъын кёргенине жораланнганды. Презентацияны чегинде жыйылгъанла жаш поэт Гуртуланы Асланны «Струны моей души…» атлы биринчи назму жыйымдыгъы бла да шагъырейленнгендиле. Жыйлыуну КъМР-ни Жазыучуларыны союзу бла бирге «Къайсыннга жюз атлам» фонд къурагъандыла. 

Баям, бу дунияда хар зат да сюймекликден жаратыла болур.  Кёп оюм келеди акъылынга малкъар халкъны тарыхыны юсюнден сагъышлансанг. Жашауну чархы бурула баргъанда, бизни ата-бабаларыбыз анга кёре къабыргъаларын жарашдыра билгендиле, тёзгендиле, чыдагъандыла. Алай бла чыныкъгъанды кёпню кёрген, сынагъан миллет. Аны юсюнден  къарачай-малкъар жазыучула, тарыхчыла дайым жазгъандыла эм жазадыла. Алай, мени оюмума кёре, бирси миллетлени келечилери бизни маданиятыбызда, адабиятыбызда керти сёз айтсала, ол бютюн сейир болады.
Сергей Еремеев да ол жаны бла юлюш къошхан огъурлу къарындашларыбыздан бириди. Ол кеси Моздокда туугъанды, бусагъатда Невинномысск шахарда темир жолла аскерде къуллугъун бардырады. Алай жюреги Малкъаргъа тартханлай тургъанын а ол бир заманда да жашырмагъанды. Биз барыбыз да билгенибизча, жаш бизде бардырылгъан аслам тюбешиулеге, проектлеге тири къатышханлай, билеклик этгенлей келеди, кеси да чынтты интернационалистди.
«Свет Балкарии» китапны юсюнден айтханда, ол къарачай-малкъар халкъгъа махтау жырды дерчады. Саулай да чыгъармада биз сабий жылларыбызда эшитген хапарланы, таурухланы сюжетлерин, темаларын таныгъанча болабыз. Алай аланы хар бири кесича жангыдыла, авторну жюрегинден ётюп, жангы ызлагъа бурулуп, окъуучуну тарыхха башха, романтикалы, кёзден къараргъа чакъырадыла. Аны «Аланла хорлатмайдыла!», «Бийнёгерни  юсюнден таурух», «Экитёппели Элбрус», «Жанбулат бла Апсатыны къызы»  дегенча эм башха таурухлары бизни узакъ ёмюрлени теренине элтип, ата-бабаларыбызны ол кезиуде жашау турмушларына, тёрелерине, ийнаныуларына тюшюндюредиле.
Сергей кеси жолоучуду, жолоучу дегенде да, эсли акъыллы, жютю кёзлю, огъурлу жюрекли. Анга шагъатлыкъ «Малкъарны Черек ауузу», «Малкъар. Ирчи тары», «Малкъар.Чегем ауузунда  эрттенлик», «Минги тауну къол аязында» эм башха сейир хапарлары этедиле. Чыгъармаланы жигитлери бизни жерлешлерибиздиле, аланы къадарлары, дуниягъа кёз къарамлары, жюрек учунуулары, излемлери. Сёзге айтханда уа, ала барысы да авторну философия кёз къарамы бла сюзюлгени себепли, ала бютюн къыйматлыдыла, магъаналыдыла. 
Презентациягъа келгенлени барысы да бир аууздан авторну тилини байлыгъын, хатыны энчилигин, бек башы уа Ата журтха, Малкъарны жерине сюймеклигин  белгилегендиле. КъМР-ни Журналистлерини союзуну правленини председатели Шауаланы Разият, Еремеевге алгъыш сёзюн айтып, басма органла бла байламлыкъда ишлегени ючюн биригиуню Сыйлы грамотасын саугъалагъанды. «Минги-Тау» журналны баш редактору, поэт Додуланы Аскер, КъМР-де Альпинизм федерацияны таматасы Ёлмезланы Абдул-Халим, Сергейни тауча сёлешгенин энчи белгилеп, аны чыгъармачылыгъына сейирлерин чертгендиле.
Адабият ингирде алгъыш айтханланы саны бек кёп болгъанды, ала хар бири да авторну фахмусун, адамлыгъын энчи белгилерге излегендиле. Тёредеча,  жыр-тепсеу а тюбешиуню бютюн жарыкъ этгенди. Бечелланы Хабас Сергейни сёзлерине жазылгъан «Горы Кайсына, горы Балкарии», Жуболаны Жамбулат «Сокол Балтики» (сёзлери С. Еремеевни)  жырланы эшитдиргендиле. Ингирни бардыргъан Гергъокъаланы Халимат, артистле Ауэс Зеушев, Гузиланы Тахир да ариу ёнлери бла къууандыргъандыла  жыйылгъанланы. 
«Къайсыннга жюз атлам» фондну жангы оюмлары, халкъгъа, миллетге деп къуралгъан башламчылыкълары, ахшы ишлери бизге барыбызгъа да белгилидиле.  Бу жол да Тетууланы Хадис фондну «Общественное признание – Гражданин Балкарии»  деген жангы проектини юсюнден хапарлагъанды. Ол сыйлы  ат малкъар халкъны тарыхыны бла культурасыны айныууна къошумчулукъ этген башха миллетлени келечилерине берилликди. Аны биринчи дипломлары уа ол ингирде Э. Бернштейннге, А. Кузнецовагъа, А. Слотюкгъа, С. Еремеевге буюрулгъандыла.
Жыйылгъанла биринчи китабы басмаланнганы бла Гуртуланы Асланны да къызыу алгъышлагъандыла.  Жаш авторну назмуларын Интернетде окъуй, аланы теренликлерин, ачыкълыкъларын, ариу ниет бла жазылгъанларын кёпле белгилейдиле. Соцсетьледе Гурту улуну окъуучулары жюзле бла тергеледиле, ала барысы да виртуал шуёхларына ариу сёзлерин къызгъанмайдыла. Аслан ол сёзлеге тийишли болгъанына «Струны моей души…» деген назму жыйымдыкъ да туура шагъатлыкъ этеди.
Бу ингирде авторну жыйылгъанланы чыгъармачылыгъы бла шагъырейлендирир мураты болгъанды. Окъуучула аны китабындан назмуларына тюшюнюп, аланы сюзюп, мындан арысында оюмларын, акъылларын билдирирле деп ышанырчады. «Тизгинлерим окъуучуну жюрегине жол табып, аны огъурлу ишлеге таукел этип, ариулукъну кёрюрге итиндирирле деп ийнанама»,- дейди Аслан кеси уа. Бизни да хунерли къарындашыбызны чыгъармачылыкъ къадары бийикликлеге элтиригине, ол адабият дунияда кесини энчи жерин табарыгъына ишеклигибиз жокъду.
Къабарты-Малкъар, энчилеп айтханда уа Нальчик, Шимал Кавказда маданиятны ара шахарыды. Быллай ариу, поэзия ингирле тёреге жангыдан кире баргъанлары къууандырмай, ёхтемлендирмей амалы жокъду. Кюз артыны хычыуун кюнлеринден бири керти да адабиятны жарыкъ байрамыча озгъанды. Аны ючюн республикабызны Культура министерствосуна, Жазыучуланы союзуна, «Къайсыннга жюз атлам фондха» ыразылыгъыбызны билдирирге излейбиз. 
«Поэзия жангыз да назмулада тюйюлдю, ол бизни тёгерегибизде, жашауну кесинде тёгюле, агъа, саркъа турады», - дегенди  И. Тургенев кеси заманында. Ол сёзлеге бизни жангы фахмуларыбыз Сергей Еремеевни, Гуртуланы Асланны къалам тартхан ызлары да шагъатлыкъ этедиле.

 

 

Жангуразланы Нажабат.

Свежие номера газет Заман


14.11.2018
12.11.2018
09.11.2018
07.11.2018