Туудукъла аппаларын бек сюедиле, анга назмула жоралайдыла

Хасанияда жашагъан Холамханланы Чолурну жашы Хамит бу кюнледе кесини 90-жыллыгъын белгилегенди. Аны алгъышларгъа, сабийлеринден, туудукъларындан сора да, къоншула, кёп тау элден жууукъла, танышла да келгендиле. Тёреде болуучусуча, таматаны къууанчында ариу сёзле айтылгъандыла, саугъала да берилгендиле. Алай бек уллу хазнагъа ол туудукъларын санайды. Ала аны къууанчыдыла. Къызчыкъла бла жашчыкъла, уллу аталарына жоралап, назмула айтхандыла, аллында аякъ да бюкгендиле.
-Мени аппама жетген жокъду. Мен аны бек сюеме. Ол кёпню кёрген, сынагъан, билген адамды.  Ол  Бызынгыда туугъанды. Он сабийни гитчеси эди. Тамата къарындашлары урушха кетгендиле, аладан экиси жаралы болуп къайтханды, бири уа  белгисиз тас болгъанды. 1942 жылда  ёсюмлю, саулукълу, бёкем жаш колхоз ишге тохтагъанды. Бираздан а жамауатны малын сакъларгъа аскер къалауур этип алгъан эдиле аны. 
Ол Хасанияны башында  «Мисмора» къошда малланы къоранчсыз къышдан чыгъардым деп тургъанлай, 8 март  жетеди, - дейди медицина факультетни бешинчи курсун бошай тургъан туудугъу Аминат. 
-Ол мени уллу шуёхумду. Бир зат керек болса, атама угъай, анга барама. Ол мени кимден да иги ангылайды. Школдан къайтыр заманымы, къабакъдан тышына чыгъып, сакълап туруучу эди. Ол  манга бир бек хычыуун кёрюне эди,-дейди Тимур.
Аппалары халал жюрекли болгъанын башха туудукълары да  сагъатла бла айтып турургъа хазырдыла. Ала  алтауландыла. Хар бири окъууда, ишде да айырмалыдыла. Тимур   Нальчикде 1-чи номерли орта школну быйыл алтын майдалгъа тауусханды, Лейля бла Фатимат КъМКъУ-ну  жетишимли бошап, бусагъатда Москвада бири Тинькофф банкда, башхасы да  Сбербанкда ишлеп турадыла, Фаризат  КъМКъУ-ну юридический факультетин быйыл бошагъанды, Хасан а 4-чю классха барлыкъды. Аланы окъууда, ишде жетишимлерине ёхтемлене жашайды Хамит, аны  юй бийчеси Жеттеланы Узеирни къызы  Мариям да. 
-Сабийле ариу къылыкълы болуп ёсген эселе, жашауда жерлерин табалгъан эселе,  ол   кемпирни ахшылыгъынданды. Ол, чынтты таулу тиширыуча, къаллай къыйынлыкълагъа да чыдамлы болуп, къолларын бошламай, сабийлени  аягъы юсюне салгъанды,- дейди Хамит, жашау нёгерине уллу хурмет бла къарап.
Жашауда эр киши  кёп затха тюбейди. Сынаудан намысы бла  къутулургъа уа чыдамлыгъы, адамлыгъы да хар кимни жетип къалмайды. Къыйынлыкъны кётюре билиу да – акъыллылыкъды. Хамитни бла Мариямны тамата жашлары Алим ажымлы ёлгенден сора бу толу юйюрню жарыкъ чырагъы  ёмюрге ёчюлгенча болгъан эди. Алай саула  жашаргъа, сабийле, туудукъла  ёсдюрюрге керек болгъанын эки тамата да унутмагъандыла. Жашларын, къызларын да юйдегили этгендиле. Ала да бюгюнлюкде толу юйюрлю болуп жашайдыла.
Къызлары Фатимат тюкен тутады, жашлары Залим  «Горзеленхоз» муниципал предприятияны директоруну  орунбасарыды. Дагъыда бир  къызлары Халимат а, юй бийче болуп, тёрт сабий ёсдюргенди. Келинлери - Габолаланы Лейля - республикалы клиника больницада анестезиолог-реаниматологду. Ахшы ишлегени ючюн КъМР-ни Саулукъ сакълау министерствосуну кёп грамоталарына тийишли болгъанды. Киеулери Гыдайланы Алик предпринимательлик бла кюрешеди. Хамит а аланы араларында патчах кибикди. Ол арт бир ненча жылны ичинде таякъгъа таянып айлана эсе да, тирилигин тас этмегенди. Орамда ёсюп келген тёлюге да акъыл сёзю бла себеплик этеди.
Кёпню кёрген аппа озгъан жылланы да терк-терк эсгереди. Ол  Орта Азиядан къайтхандан  сора  Нальчикде кондитер фабрикада кёп жылланы жетишимли уруннганды. Артда къарындашындан туугъан Идрис Магаданнга алтын къазаргъа чакъырады да, сагъыш эте турмай, тебиреп къалады. Анда ол участканы бригадири болуп  тургъанды. Къайда ишлесе да,  кесине айып келтирмегенди. Анга кёп майдаллары, саугъалары да шагъатлыкъ этедиле.  Уллу Ата журт урушну кезиуюнде  тылда жигер уруннганы ючюн берилген майдалны уа барысындан да багъалы кёреди.
-Бизни заманыбызда адамла бир бирлерин бек сюйгендиле, жууукъ жетмегенле окъуна. Таулула туугъан жерлерине къайтханларында, кеслерине юйле ишлей эдиле. Эллиле уа, жууукъду, тенгди деп къарамай, сормай,изеуге чыгъып къала эдиле. Бусагъатда уа алай тюйюлдю. Жууукъладан кёплери  бир бирлерин танымайдыла. Жаш тёлю уа телефонлагъа къапланып турады. Бир бирге баргъан, жокълагъан жокъ,- деп жарсыйды огъурлу къарт. 
Ол бусагъатда тукъумгъа таматалыкъ этеди. Айтхан сёзю оюмлуду, анга къулакъ саладыла. Юйде да акъсакъал бош туралмайды, бирде бахчагъа чыгъып, ханс арытады, кеси  эртте салгъан алма терек тюплени да сугъарады. Сабийлери анга: «Этилмей къалгъан жумушну бизге айт»,- деп, тырман да этедиле. Ол а аны къолу тиймесе, иш тынгылы болмазлыкъ сунады. 
Холамхан улу  «Заман» газетни окъургъа да бек сюеди. Ол анга  жаздырмай  бир заманда да къалмайды. Ол жумушну жашына, къызына окъуна ышанмайды, почтачыгъа этдиреди. «Сабийле унутуп да къоярла, ол а тынгылы тамамларыкъды»,- дейди.
Айтханыбызча, огъурлу аппагъа бу кюнледе кёп алгъышла этилгендиле. Биз да алагъа къошулуп, анга саулукъ, узакъ ёмюр тежейбиз.

 

Холаланы Марзият. Суратны автор алгъанды.

Свежие номера газет Заман


11.07.2018
09.07.2018
06.07.2018
04.07.2018