Унутулмазлыкъ макъамлары жюрекледеди

Миллет бар къадарда, Байчеккуланы Абидинни аты эсгериле, жырлары жырлана турлугъу хакъды. Башха чыгъармаларын айтмай къойсакъ да, аны Къайсынны сёзлерине тагъылгъан «Туугъан жерим» деген чыгъармасы малкъар халкъгъа байракъчады.

Бир жыл Тырныауузда Маданият юйде байрамда болама. Ёз тилибизде кёп ариу жырла айтыладыла. Адамла узакъгъа созулгъан къарсла бла ашыра эдиле артистлени. Сахнагъа Гайыланы Тахир чыгъып «Къор болайым туугъан жерим мен санга» деп башлагъанлай, уллу залда жыйылгъанла бирча ёрге къопхан эдиле. Ала алай бла туугъан жерлерине, анга жыр жазгъанлагъа, жырчыгъа хурмет эте эдиле.

Танзиляны сёзлерине «Сен мени жырымса», «Танг ахшы болсун» деген жырлары эм кёп башха чыгъармалары бир заманда унутулмазла. Неда Боташланы Иссаны сёзлерине «Сен ариугъа» деген жырын къайсы таулу эшитмегенди.

Сени къара чачынг табанынга жете,

Кёзлеринг кёзюр ойнайла.

Ой, сен ариуну мен алай сюеме, 

Тахир Зухураны сюйгенча», деген сёзлени сабийлигибизде эшитип, макъамын бюгюн да эсибизде тутабыз.

Абидинни жашау жолуну юсюнден айтханда, ол 1940 жылда 1 январьда Кёнделенде туугъанды. Тёрт жылында кёчгюнчюлюкню сынаргъа тюшгенди. Ол заманда Къыргъызстанны Фрунзе областыны Ивановский районуну Сталин атлы колхозуна тюшеди. Атасы Мутай колхозда ишлейди. Кёп да турмай ол дуниядан кетеди, анасы Апуу беш сабий бла къалады: Ариуба, Абидин, Алим, Алексей, Аныуар – бири биринден ууакъла.

Битеу къыйынлыкъ ананы боюнунда. Абидин анга къолундан келгенича болушургъа кюрешеди. Жай каникуллада колхозда сабанлада ишлейди, машакъ жыяды, къышда чана бла отун келтиреди. Школ кезиуде уа окъуугъа кёл салады.

Бютюнда бег а жыргъа эс бургъанды. Ана къарындашы Чеченланы Окъуб халкъ жырланы устасы болгъанды. Андан да кёп юйреннгенди жаш. Азиядан къайтхандан сора Къабарты-Малкъарны радиосуна ишге киреди. Драма театрда да ойнагъанды. Артда Москвада Щепкин атлы театр училищеде окъугъанды. Ол заманда да бир ненча жыр къурагъанды.

Аланы юслеринден Абидинни керти шуёху Занкишиланы Хусей былай жазгъанды: «Ала жюреклени къозгъайдыла, санынга женгиллик бередиле, бирликге, игиликге кёллендиредиле, сюймеклик сезимге кюч-къарыу бередиле».

Бакуда консерваторияда окъугъан кезиуюнде уа кёп белгили адамла бла шагъырей болгъанды,ала бла байламлыкъ да жюрютгенди. Республикада композиторла Байчекку улуну фахмусун бек жаратхандыла. Ол санда Османланы Нихат, Мухадин Балов, Хажбекир Хавпачев. Къулийланы Къайсын а аны юсюнден былай айтхан эди: «Абидин алыкъа жаш адамды. Алай бек фахмулуду».

Мусукаланы Сакинат а композиторну былай эсгереди: «Пианинону согъуп тебиресе, тёгерек-баш жарып, бир башха дунияча болуп къала эди. Музыкадан арталлыда ангылауу болмагъан окъуна анга тынгыламай кетмегенди».

Жетмишинчи жыллада аны жырын эшитмеген хазна адам къалгъан болмаз. Халкъ аллында жюрюгенледен бири болгъанды ол. Ол кезиуде Къарачайда, Малкъарда да айланып, кёп халкъ жырланы жыяды эм аланы ноталагъа салады. 1972 жылда уа жырла жыйымдыгъы чыгъады. Андан сора уа экинчи китабы. Ол СССР-ни Композиторларыны союзуну келечиси да болгъанды.

Къабарты-Малкъарны бек иги композиторларындан бири Байчеккуланы Абидин 1986 жылда 19 февральда дуниядан кетгенди. Халкъыбызны культурасы бла байламлы «Музыканы юсюнден сёз» деген китабы уа эки жылдан басмаланнганды.