Юйретиуню окъутуудан айырыргъа жарамайды

«Машук – 2026» битеуроссей жаш тёлю форумгъа къатышханла бла билим бериу программаланы жарашдыргъанладан бири эм башчысы Евгений Нилов тюбешгенди. Эксперт инсанда адамлыкъ шартла къалай айныгъанларыны, бу ишде устаз къаллай жерни алгъаныны эмда юйретиуню бла окъутууну бир бирден айырыргъа нек жарамагъаныны юслеринден айтханды.

Ушакъ, бир жанындан, тынч кёрюннген, болсада терен магъаналы соруудан башланнганды: юйретиу билим бериу учрежденияда бошаламыды огъесе угъай? Евгений Ниловну оюмуна кёре, инсанны кёз къарамы жашагъан къадарында этген оноуларына, жыйгъан сынамына, тюбеген адамларына бла болумларына кёре айныгъанлай, тюрленнгенлей турады. «Ахшылыкъны чеги жокъду, дейдиле. Сора юйретиу неди? Жашау узунуна созулгъан ишми огъесе адамны адам этген бир кезиумю», - деген сорууу бла ол жаш адамланы сагъышландыргъанды.

Белгили педагогланы, ол санда Василий Сухомлинскийни, Антон Макаренкону эмда Константин Ушинскийни ишлерине таяна, спикер юйретиуню жетишимлилигин белгилеген мурдорну сюзгенди. Сагъынылгъан алимлени сёзлерин тинте, алагъа хазыр методикалагъача угъай, инсанны, излемни жолуна сала, кесини сынамын жыяргъа болушхан амаллагъача къараргъа чакъыргъанды. Анга шагъатлыкъгъа кесини жашауундан бла ишинден юлгюлени келтиргенди.

Евгений Нилов чертгенича, юйретиу устазны кесинден башланады.

- Методикаланы билиу, болгъан онгланы хайырланыу азлыкъ этеди, устаз кесини юлгюсю бла къаллай ниет байлыкъланы жайгъанын ангыларгъа тийишлиди. Бир киши кёрмеген, эшитмеген, багъа бичмеген кезиуде инсан кесин къалай жюрютгениди, аны ич дуниясыны тазалыгъыды магъаналы. Ол биз башхалагъа юйретген затла кесибизге жорукъ болгъанлары бла къалгъанларыды башда, - дегенди ол.

Докладчы жаш адамлагъа инсанны юйретиуде баш магъаналы жорукъланы юсюнден сагъышларын да айтханды. Ол эс бургъаныча, юйретиу хурмет этиуден, илхамдан бла ышаныудан башланады. Устазланы сёзлери, кеслерин жюрютгенлери, оюм этиулери, кеслерине, башхалагъа да кёз къарамлары окъуучуларыны айныуларында да ыз къояды. Аны бла бирге юйретиу къаллай болумлада бардырылгъаны да магъаналыды. Былайда юч халгъа къараргъа керекди: педагогну умутуна, ол жашауда къалай толтурулгъанына эмда аны окъуучу къалай ангылагъанына. Алай эсе уа, билим бериу саулайда къаллай эсеплеге келтирлигин алгъадан тергерге онг жокъду, нек дегенде хар инсан да кёрген, жыйгъан сынамын кесича сезеди, хайырланады.

Ызы бла Евгений Нилов форумчула бла бирге юйретиуге тёрели россейли тин-ниет хазнаны къалай сингдирирге боллугъун тинтгенди. Ол чертгенича, бу хазнаны сабийлеге ётдюрюрча жангызда сёлешиу бла чеклениу азды. Гитчелени ала бу ниетлени магъаналарын ангыларча болумлагъа сыйындырыргъа керекди.

Ахырында спикер жаш адамлагъа ала окъуучуларыны эслеринде къалай къалыргъа сюйгенлерини юсюнден сагъышланыргъа чакъыргъанды: тюз да окъууну бошагъанлай угъай, артда кёп жылладан сора да. Аны сылтауу  юйретиуню эсеплери кеслерин олсагъатлай билдирмегенлериндеди. Нек дегенде бир-бир кезиуледе устазны айтханы неда ол берген сынам, алгъа къатыракъ кёрюнсе да, заман озгъанда, башха тюрлю ангылашынылады.

Бу тюбешиу форумчулагъа сайлагъан усталыкъларына башха жанындан къараргъа болушханды, ала борчлары жангызда билим бериу болуп къалмай, сабий кеси аллына оноула этерге юйренирча, халинде адамлыкъны ышанларын жыйышдырырча, не жаны бла да айныгъан инсан болурча майдан къураргъа керек болгъанларына тюшюннгендиле.