Сабийигизни къаллай болуп ёсерин сюесиз?

Ата-анала, сабийлени жайда не бла жубатайыкъ деген къайгъыгъа кирип, таматалагъа болушургъа къолларындан келлигин а унутуп къоядыла. Сабийле адырла жууа, отоуну тизгинин жыя билирге къайсы жыл санда керекдиле? Бу соруугъа жууапны психологладан излегенбиз. Аланы бирлери: «Сабийлени нек къыйнаргъа керекди?! Солусунла! Къара иш бла кюреширге алыкъа заманлары кёпдю», - дейдиле.

Швейцариядагъы психологла сабийлеге ма ол халда къарау жанлыдыла. Ала сабийни алты жылгъа дери сабийлигин сыйырыргъа жарамайды, дейдиле. Арталлыда бир жюк салыргъа керек тюйюлдю. Оюнладан эркин заманда уа эм аздан тиллеге юйренирге, спорт бла кюреширге да боллукъдула, деп оюмлайдыла.

Бир-бир психологла уа жети жылгъа дери сабийде артда анга жашауда керек боллукъ затла барысы да салынадыла, дейдиле. Андан сора уа къылыкъны тюрлендирирге къыйынды. Муратха жетерге итиниулюг а балада юч жылдан башланады. Анга оюн халда сейирсиндирирча борч салыргъа боллукъду. Ол кезиуден башлап сабийни къолдан келлик не жумушха да къошаргъа жарарыкъды. Ол зат аланы кёллендирликди, деп оюмлайдыла психологланы бир къаууму.

Керти окъуна, ата-анала кёре болурла, сабийлени жубаныр ишлери болмаса, ала, таматалача, бош жатып турлукъ тюйюлдюле, кеслерине ойнау-кюлюу терк табарыкъдыла. Эм игиси – планшетни сермеп алырла, бек аманы уа – чюйлени розеткагъа сугъуп башларла. Ол себепден аланы кючлерин хайырлы ызгъа бурургъа тийишлиди.

Бу болумну да кёпле сынагъан болурла: къызчыкъгъа: «Тёгерек айланып турма! Думп бол былайдан, кёрмеймисе, мен аш хазырлай турама», - дегенни орунуна, салатны чапыракъларын жыртып, табакъгъа салдырыгъыз неда бир ненча картофну жуудуругъуз. Анга отоуунда жангызлай ойнагъандан эсе, сизни къатыгъызда болуп, абериге жарагъанын сезген игирек болур.

Сёз ючюн, атасы машинасы бла кюреше тургъанлай, жашына: Муну тутчу», - деп тилесе, сабий олсагъат кёлленеди: «Атам манга абадан этерикни ышаннганды!» - деп.

Психологла сабийге: «Сен муну этерге керексе! Сен борчлуса. Бир заманда да жарарыкъ тюйюлдю баланы къатында сюелип, урушуп турургъа: «Сен керексе! Сен борчлуса! Сени жыл санынгда уа…» - деп, тырман этиуню арталлыда жаратмайдыла. Ала гитчеледиле, аланы иш кёллюлюкге оюнну юсю бла юйретирге керекди. Не къадар эртте, ол къадар игиди, дейдиле.

Эки жылында сабийге:» Ойнай тургъан адырчыкълары бла бирге аш юйню табакъларын да жуу», - деп айтыргъа жарайды. Тёртде уа дачада жилеклени жыйыугъа къошаргъа боллукъду. Ол жумушла къыйын тюйюлдюле, бир жерде олтуруп тургъан къыйынды. Аны оюннга буруп, къышха къысдырыкъ этген «эрлен» болугъуз. Оюнну болжалларын сюзюгюз: «Беш минутну дугъум жыябыз, андан сора – юркюн. Ызы бла быхыны сугъарабыз, къонакъгъа къоян келирча. Андан сора эрленчикледе солугъан кезиудю, биз да бираз жукълайбыз эмда жангыдан тирлик жыйып башлайбыз».

Кёп ана-атала: «Не бек кюрешсек да, сабийге илляуларын жерине жыйдыралмайбыз», - деп тарыгъадыла. Къысаргъа керек тюйюлдю? Бу жол да оюн къурагъыз. Сёз ючюн, былай айтыгъыз: «Уллу жел келеди. Кубиклени къоркъуусуз жерге жыймасакъ, аланы бусагъат алып кетерикди».

Сабийни цемент машокну келтир деп иерге неда ит бла айлан деп тилерге жарамайды. Ыннагъа бла аппагъа да юйлерин тазаларгъа эмда терезелени бояргъа атландырыргъа керек тюйюлдю. Анга буюрулгъан иш аны къолундан келлик болургъа керекди. Тырман этмегиз, юйретигиз, махтагъыз. Ариу айтханны эшитген кимге да хычыуунду. Сабийге уа бютюнда. Ол андан да бек къадалып кюреширикди.

Тёзюмлю болугъуз. Шорпаны сабий бла бирге хазырлау узакъгъа созуллугъу баямды. Неда полланы жуугъандан сора, сабийни кийимин сыгъаргъа, алышындырыргъа тюшерикди. Анга хазыр болугъуз. Ата-аналагъа аслам заманны тёзюмлю болургъа тюшерикди. Айхай да, барын да кесинг тамамлап къойсанг тынчды. Да сора соруу чыгъады: сабийигизни къаллай болуп ёсерин сюесиз?

Бир-бир сабийле тёрт жылларында «Лукоморьени» кёлден биледиле, башхаланы уа къоллары неге да жарашадыла. Хунерли жашчыкълагъа бла къызчыкълагъа юйде бир зат этерге сейирлери азды. Ала китап окъургъа сюедиле. Аны эсде тутаргъа тийишлиди. Эм башы - урушмагъыз буюрулгъан жумушну толтурмай къойгъанлары ючюн. Урунуу борчха саналса, сабий аны жанларгъа кюреширикди.

Жумушланы жыл санларына кёре буюрургъа тийишлиди. Сёз ючюн, экижыллыкъ къызыгъыздан ол отоуун жылтыратыр эмда тюймелени тигип башлар деп сакъламагъыз. Алай боллукъ тюйюлдю. Юйретирге уа керекди.

Энтта да швейцарлы психологланы айтханларын эсгерейик: сабийни сабийлигин сыйырмагъыз. Алайсыз ол артда, абадан жашауда, ычхындырып къойгъан кезиулерин жетерге керек боллукъду.

Психологла сабийни не жыл санда неге юйретирге боллугъун эсгертедиле:

Кеси аллына горшокга барыу – 2-3 жылдан

Кийине билиу – 3 жылдан

Тюймелени этиу – 3 жылдан

Чурукъланы бауларын къысыу – 4-5 жылдан

Тишлени иги жууу – 6 жылдан

Назмула окъуу – 3-4 жылдан

Атын, тукъумун эмда ата-ананы атларын билиу – 4 жылдан

Юйню адресни билиу – 4-5 жылдан.