«Брестден письмолары келип тургъандыла…»

Уллу Ата журт уруш башланнганлы 85-жыллыгъына

Уллу Ата журт урушха къатышып, жигитликлерин, батырлыкъларын да кёргюзтген жашларыбызны араларында Къулбайланы уланларыны атлары да бардыла. Туугъан журтубузну къорууларгъа ол тукъумдан 19 адам  кетген эди. Жаланда алтысы къайтхан эдиле юйлерине. Аланы хар бирини къадарыны юсюнден Къулбайланы Алий къысха хапар билдирген эди.

Къулбайланы Мамашны юч жашы кетген эдиле немис-фашист аскерле бла къазауатха. Къарындашланы таматасы Къубадий кадровый офицер болгъанды. Душман бла къазауатха 1941 жылны 22 июнунда танг аласында киргенди. Ол кюнден сора аны хапары чыкъмай къалгъанды. Ибрагим – танкчы, механик – водитель, урушну биринчи кюнлеринде ёлгенди. Жапай сау къайтхан эди, алай урушдан сора кёп жашамагъанды. Жаралары ёмюрюн къысхартхан эдиле.

Османны жашы Элбай, жаяу аскер ротаны парторгу, къыркъ биринчи жылны къыяма къышында Москваны къоруулагъанланы сатырларында болгъанды. Бир ауукъ заманны Къара тенгиз флотда къуллукъ этгенди, Курск дугада болгъан эм башха уллу сермешлеге къатышханды. Юйге ёшюнюнде Махтаулукъну ючюнчю даражалы ордени, «За отвагу», «За оборону Москвы» майдаллары бла къайтхан эди.

Батталны жашлары – гвардияны старшинасы Къулбайланы Къыралбий авиацияда, Желебий хауа-десант аскерледе къуллукъ этгендиле. Желебий, къыяулу болуп, аскерден 1943 жылны жайында къайтханды. Къыралбий урушну Германияны жеринде бошагъанды. Майдалла эм Баш командующийни бюсюреу грамоталары бла саугъаланнганды.

Къулбайланы Тенгизни жашы Алибий  Черек ауузда биринчи шофёрладан бири эди. Аскерге 1941 жылда 28  июньда чакъырылгъан эди – уруш башланып алты кюнден. Нальчикде темир жол станцияда, машинасын платформагъа салып, кеси да кабинасына  минип, алай кетди фронтха. Жаланда бир письмосун алгъандыла аны жууукълары, Белоруссияны Гродно шахарындан. Андан сора аты-чууу да чыкъмай къалгъанды. Жаланда арт жыллада Интернетде аны хапары табылгъанды: «Кульбаев Алиби Тенгизович, 1910 года рождения, погиб в ноябре 1941 года…».

Къулбайланы Батталны жашлары Юсюп   бла Мажау тюзюнлей кюнбатыш чегибизни юсюнде чекчи бёлюмледе къуллукъ этгендиле. Аскерге 1939 жылда чакъырылгъан эдиле. Брестден письмолары келе тургъандыла. 1941 жылда 22-чи июньдан арысында уа хапарлары чыкъмагъанды.

Ала Брест къаладамы болгъандыла огъесе ол тийреде орналгъан гарнизондамы къуллукъ этгендиле, аны ким биледи, алай фашист аскерле бла сермешге Уллу Ата журт урушну биринчи кюнюнде киргенлерине уа сёз жокъду.

  Хукени жашлары Домалайны бла Хамитни, Хасинни жашлары Бийбертни бла Наурузну да насыплары тутмагъан эди кеслери къолларындан келгенича къошумчулукъ этген Хорламны кюнюн кёрюрге.

Къулбайланы Хажи-Мурат  фронтда машина жюрютгенди. Батареялагъа снарядла ташыгъанды. Немисли самолётла аз къуумагъандыла ызындан. Юй бийчесине, сабийлерине къайтмагъанды. Къайда асыралгъаны белгисизди.

 Жикирни жашы Харунну 18 жылы толгъан кюн чакъыргъан эдиле военкоматха. Жангыз жаш эди. Анасына Аллах эриген болур эди, ол урушдан  сау-саламат къайтхан эди, ёшюнюнде «За отвагу»,  «За оборону Ленинграда» эм башха майдаллары жылтырай.

Къулбайланы Ахматны жашлары Мухажир бла Алексей офицерле эдиле. Мухажир капитан чыны бла танкланы мараучу батареяны комиссары болгъанды. Орденле эм майдалла бла саугъаланнганды. Ауур жаралы болуп, Москвада госпитальда жатханды. Алтмышынчы жыллада КПСС-ни Къабарты-Малкъар обкомуну секретары болуп ишлегенди. Экономика илмуланы кандидаты эди.

Алексей Орджоникидзеде (Владикавказ) жаяу аскер училищени бошаргъа башланнган эди Уллу Ата журт уруш. Пулемёт ротаны командири лейтенант Къулбай улу къазауатха 1941 жылда июньда киргенди. Киевни къоруулау эм башха къызыу сермешлеге къатышханды. Ата журт урушну биринчи даражалы ордени эм «За отвагу» майдал бла саугъаланнганды.

Бу майдалгъа ол 1941 жылда тийишли болгъанын белгилерге керекди, нек дегенде немис-фашист аскерле тыйгъычсыз алгъа келген заманда Совет Правительство орденлени бла майдалланы чомарт юлешмегенди. Керти да жигитликлери бла айырмалы болгъанла саугъаланнгандыла. Къыйын жарасы бла госпитальгъа тюшген офицерни «За отвагу» майдалы, иесин «жети жыл излеп», Орта Азияда тапхан эди.