Жангычылыкъла: пенсияла, себеплик этиу, чеклениуле

Бу айда Россейде бир ненча закон ишлеп башлагъанды эмда жорукъ кийирилгенди. Ала социал эмда экономика бёлюмле, налогла, тёлеуле, банк жумушла эмда окъуу бла байламлыдыла.

Пенсияла

Биринчи майдан башлап, ары дери 80 жыллары толгъан, сора дагъыда биринчи къауум сакъатлыкъ тохташдырылгъан инсанлагъа эки кереге кёбейтилген тёлеу берилликди. Быйылгъы индексациядан сора аны ёлчеми 19169 сом бла 38 капек болгъанды.

Дагъыда ишлерге онглары болмагъан жууукъ-ахлуларына къарагъан пенсиячылагъа аланы хар бири ючюн (ючден кёпге угъай) къошакъ халда 3194 сом бла 90 капек тёленип турлукъду.

Кёп сабийли юйюрлеге онгла

Бирикген пособияны бериу системагъа 22 майда магъаналы тюрлениуле кийирилликдиле. Энди юч эмда андан кёп сабийли юйюрле, адам санына тергелген къолайлыкълары регионда жашау этерге жараулу ахчаны мардасындан аз-маз артыгъыракъ (10 процентге дери) окъуна болса да аллыкъдыла къыралдан тёлеуню. Бир игиси, бу жорукъну кючю ары дери кезиуге да жетерикди. Башхача айтханда, ол мардадан озгъан сылтау бла быйыл 1 январьдан сора сагъынылгъан тёлеуден къуру къалгъанлагъа аны жангыдан берип башларыкъдыла - юйюрлеге регионда жашау этерге жараулу ахчаны экиден бирин берликдиле.

Автошколлада низам

Майдан 28 автошколланы даражасын ачыкълагъан рейтинг кийирилликди. Энди МВД эмда ГИБДД алада берилген билимни таплыгъына кёз-къулакъ болуп башларыкъдыла. Школгъа багъа бергенде, ма бу шартлагъа эс буруллукъду: экзаменни биринчи кере барып бергенлени санына, стажлары эки жылгъа жетмеген водительлени хатасындан неллай бир ДТП болгъанына.

Статистиканы къырал автоинспекцияны официальный сайтында басмаларыкъдыла. Улоу жюрютюрге юйренирге сюйгенле уа анга къарап, ишин тынгылы бардыргъан мектепни сайларгъа боллукъдула.

Ахчаны кёчюрюу

РФ-ни Ара банкы терк тёлеулени системасын (СБП) хайырланнган банклагъа бир тарифле кийиргенди. Адамлагъа уа болум тюрленмегенди: бир-бирге ахчаны бу система бла кёчюрюу алгъынча асламысында хакъсызды. Кеси кесине бирси банкга бир айгъа 30 миллион, башха инсаннга уа 100 минг сом кёчюргенде жукъ да тёленмейди, андан артыгъы ючюн а банк процент тыяды.

Къысхасы: излемле тюрленмегендиле, багъала да жеринде къалгъандыла. Тарифле уа энди бары да бир жерде (ЦБ-ны сайтында) басмаланадыла.

Белги салыу

«Керти белги» системагъа энтта да талай тюрлю товар эмда аш-суу тюшгенди. Энди быллай белгини татлы ашарыкълада (тортла, пирожныйле), къурулуш материаллада (къургъакъ къатыш затла, цемент), жарытхан техниканы эмда электрониканы къадар тюрлюлеринде орнатыргъа керек боллукъду.

Налог борчланы кетериу

Быйыл биринчи майгъа адамны налог борчу 500 сомдан артыкъ тюйюл эсе аны жокъгъа санарыкъдыла. Къырал пошлиналаны эмда тазирлени (10 минг сомгъа дери) сюдню оноуу бла алыу болжаллары чыкъса да, боллугъу алайды. Сёз ФНС 2025 жылда 1 ноябрьге дери сюдге берип, 1 майгъа дери аны оноуу этилмеген, сора дагъыда тёлетирча сюдге энтта да заявление жиберилмеген борчланы юсюнден барады.