Эм тийишлилеге – сыйлы орден

Уллу Хорламны 81-жыллыгъына

Бу кюнледе халкъыбыз ёхтемленирча кезиулю иш болгъанды: миллетибизни намысы бийикде жюрюген, адамлыгъы, билими да уллу болгъан, халкъым деген уланларыбыздан бири – Зумакъулланы Мустафаны жашы Борис – къыралыбызны Президенти Владимир Путинни Указы бла Александр Невскийни ордени бла саугъаланнганды. 

Александр Невскийни ордени 1942 жылда 29 июльда СССР-ни Баш Советини Президиумуну Указы бла тохташдырылгъан эди. Аны бла жаланда офицерле саугъаланнгандыла – аскер бёлюмлеге уста башчылыкъ этгенле эмда душман бла сермешледе  батырлыкъларын бла ётгюрлюклерин кёргюзтгенле.

Уллу Ата журт урушну тарыхында бу орденни юч кере кавалери болуп жаланда юч офицер белгилиди. Аладан бирини тукъуму бу орден атын жюрютген айтхылыкъ князныкъычады – Николай Леонтьевич Невский. Урушну ол Берлинде подполковник чында бошагъанды. Аны саугъалары бла алгъышлагъан кезиуледе, ол: «Не этерик эдим, тукъумуму сыйын тюшюрюрге жарарыкъ тюйюл эди»,- деучю эди, лакъырда этип.

Бизни таулу офицер жашланы араларында да кёпле саугъаланнгандыла Александр Невскийни ордени бла.  Бир статьяда барысын да санап чыкъгъан къыйынды, ол себепден жаланда бир ненчасыны юсюнден къысха билдириуле этиу бла чекленебиз.

  Деппуланы Хаким ол орден бла  Уллу Ата журт урушну фронтларында танк ротагъа, танк батальоннга, танк полкга башчылыкъ этген заманда саугъаланнганды. Ол кёп сермешлеге къатышханды эмда хар биринден хорлам бла чыкъгъанды. Уста башчылыкъ этгенини хайырындан аны аскер бёлюмлеринде къоранч аз болгъанды. Ма аны ючюн тийишли болгъанды ол сыйлы офицер саугъагъа.

Совет Союзну Жигити Уммайланы Мухажир Одессаны азатлау ючюн сермешлеге къатышханды. Гвардиялы тамата лейтенантны пулемёт ротасы ол шахаргъа биринчи болуп киргенди. Мухажир кеси уа ротаны аллында баргъанды эмда къол бла сермешде кёп фашистни жокъ этгенди. Ол жигитлиги ючюн Александр Невскийни ордени бла саугъаланнганды.

Бёзюланы Якубну урушда  жигитлик этгенине Къызыл Байракъны ордени бла  эки кере саугъаланнганы да шагъатлыкъ этеди. Кёкюрегинде дагъыда  «За отвагу», «За боевые заслуги», «За оборону Сталинграда» эмда кёп башха майдалланы жюрютгенди. Александр Невскийни орденин а бютюн сыйлы кёргенди.

Насталаны Хажибекир Къызыл Жулдузну ордени бла Финляндия бла урушда этген жигитлиги ючюн окъуна саугъаланнганды. Уллу Ата журт урушну кезиуюнде уа ол жаяу аскер батальоннга башчылыкъ этгенди. 1942 жылда 9-чу армияны къауумунда Къабарты-Малкъарны къоруулагъанды. Немислиле бла Курп бийикликледе уруш этгенди. Кёп орденле эмда майдалла бла саугъаланнганды. Гвардиялы майор Насталаны Хажибекир Александр Невскийни орденине да энчи жигитлиги ючюн тийишли кёрюлгенди.

Элсюерланы Кёккёз урушда  мараучу ротаны командири болуп къуллукъ этгенди, батырлыгъы, ётгюрлюгю бла да атын айтдыргъанды. Анга шагъатха урушну ветераны полковник Зубенкону аны юсюнден эсгериулерин юлгюге келтирсек да, тамам сунама: «Урушда мен кёп жигит адамлагъа тюбегенме, тамата лейтенант Элсюер улу аллай батырладан бири эди. Бек къыйын борчну аны ротасына буюруучу эдик. «Тил» алыргъа керек болса, кеси барып тургъанды. Совет Союзну Жигити деген атха кёргюзтюрге къагъытла жарашдыра тургъаныбызлай, тыйып къойгъан эдиле – репрессиягъа тюшген халкъны адамы болгъаны ючюн. Алай бла аны Александр Невскийни ордени бла саугъалаугъа кёргюзтюрге тюшгенди. Бу сыйлы офицер орденни ол  ёхтемлик бла жюрютгенди».

 Аладан сора да Александр Невскийни ордени бла подполковник, жаяу аскерни батальонуну командири Османланы Дадаш, майор, батальонну командири Байсыланы Солтан да саугъаланнгандыла. 

 Биз билмей, бу сыйлы орден бла саугъаланнган таулула энтта да болурла, аланы билгенле бар эселе, «Заман» газетни редакцитясына жазарла деп ышанабыз.