Керти фахму унутууну билмейди

Бу кюнледе Зольск районну Залукокоаже элинде «Баккуланы Владимир: фахму бла чыгъармачылыкъ» деген ат бла  тюбешиу бардырылгъанды. Аны  Зольск районну  музейини таматасы  Галимат Макоева къурагъанды.

Зольск районну музейи бла Баккуланы Владимирни шуёхлугъу 2021 жылда башланнган эди. Ол кюн аны  эки сураты- «Зылгы» бла «Тебен Холам» - музейни тёр жеринде салыннган  эдиле. Аладан бирин- «Зылгыны» -  Галимат Макоева Моквагъа  «Территория победы» деген халкъла аралы конкурсха жиберген эди. Ол анда алчыланы санына кирген эди. Аны юсюнден да Галимат чертип айтхан эди.

Баккуланы Къаншауну жашы Владимир  Къулийланы Къайсын атлы Малкъар къырал драма театрны тамата художниги-постановщиги болуп ишлегенди.  Ол  РФ-ни  суратчыларыны  союзу  1998 жылда алыннган эди. «Ингушетия Республиканы сыйлы художниги», -деген атны жюрютгенди,  Кавказда мамырлыкъны кючлендириуге этген къошумчулугъу ючюн эсгериу майдал бла саугъаланнганды. Аны бир къауум ишлери регион, зоналы, битеуроссей, тыш къыраллы экспозициялада да жер тапхандыла. Музейлени ишчилери, энчи коллекционерле да кеслерини художестволу сурат хазналарына къошаргъа излегендиле Владимирни суратларын. Бусагъатда ала бизни республикадан тышында музейлени фондларында сакъланадыла – Калмыкияда, Россейде къырал музей фондлада, Англияда, Германияда, Сирияда энчи иеледе.

Тюбешиуге Россейни Суратчыларыны союзуну Къабарты-Малкъарда бёлюмюню  таматасы  Жанна Канукова, жазыучу, тилманч, Россейни Жазыучуларыны союзуну  келечиси  Табакъсойланы Мухтар, журналист, театровед, Россейни Журналистлерини союзуну келечиси  Сараккуланы Асият, композитор, журналист, КъМР-ни маданиятыны сыйлы къуллукъчусу Асанланы Кулина, суратчыны  шуёху эм къоншусу Заур Жанказиев, «1 КБР» каналны режиссёру Теннеланы Асият  къатышхандыла. Дагъыда Ставрополь крайны Зольская станицаны  келечилери да  келгендиле. Анда  Зольская станицаны Ветеранларыны  советини   таматасыНаталья Шевелева, Зольск районну билим бериу управлениясыны  таматасы Лидия Камергоева,  Иш бла жалчытыу эм социал къоруулау жаны бла республикалы араны  филиалыны таматасы Масират Кушхова эм Кичибалыкъны ортанчы школуну окъуучулары энчи халны къурагъандыла.

Тюбешиу башланырны  аллында Галимат Макоева художникни  юсюнден къысха хапарлагъанды.  Баккуланы Владимир  1942 жылда Тёбен Чегемде туугъанды. Анасы Малкъарланы Зухура андан эди. Анга эки жыл жете-жетмез, малкъар халкъны кёчюредиле. Юйюр Шимал Къазахстанда Павлодар областьха тюшгенди. Къыйын жер эди. Ары тюшгенледен  башха жерледен эсе  ауушхан иги да кёп болгъанды. Бютюнда сабийле бла къартла аслам эдиле. Алай бла Владимир кёп  юйюрде жангыз сабий болуп, сабий дауургъа, кюлкюге, жиляугъа тансыкъ болгъан  жерлешлери, аны бирден -бирге ётдюрюп, жашау умутларын юзмезге кюрешгендиле.  

Ата журтха къайтханда, Баккуланы Къаншауну юйюрю Хасанияда тохтагъанды. Онбешжыллыкъ Владимир, Нальчикни 8-чи номерли школунда окъугъанды. Сурат этерге ол сабийликден сюйгенди, алай ол иш аны къадары болур деп, эсине келмегенди. Бир кере жаш художниклени эришиулери болады.  Анда жюри аны  биринчи жерге  тийишли кёргенди. Жюрини таматасы Алексей Денисенко уа, сабийде болгъан фахмуну чирчиклерин эслеп, жашны кесини сурат этерге юйретиучю студиясына чакъыргъанды.

- Владимир  КъМР-ни суратлау маданиятына бек уллу юлюш къошхан адамды, битеу жашауун чыгъармачылыкъгъа жоралагъанды. Битеу ишлерин халкъына  жоралагъанды, - дегенди Жанна Канукова.  Дагъыда ол  1995 жылда бизни республикада, асламысында Чегем ауузда, кёчгюнчюлюкге аталгъан  «Дорога на край жизни» деген  суратлау-документли фильм  алыннганын. Баккуланы Владимир аны художниги-постановщиги болгъанын эсге салгъанды.

Аны режиссёру, сценаристи уа Рубен Мурадян эди. Художник-постановщик  хар кадргъа эс бёлюрге керекди,ол  кинода къалай кёрюннгенин билирча. Мен аны эскизлерин кёргенме, ол художникни ишини башха тюрлю жанын кёргюзтеди. Анда гитче, экижыллыкъ сабийни жюрек жарсыулары сезиледиле, ол кёчгюнчюлюкню кеси сынагъаныны шагъатлары болуп. Сабийни жашауунда гитчелигинден къара ызлыкъны салыннганын ачыкълайды. Аны ючюн, мени оюмума кёре, ол эсепге ыразы эди.  Нек дегенде, ол ачыуну кесини суратларында билдиралгъаныча кёрюне эди, -деп чертгенди Жанна Нажмудиновна.

Сараккуланы Асият Баккуланы Владимир кёп жылланы Къулийланы Къайсын атлы Малкъар къырал драма театрны тамата художниги-постановщиги болуп тургъаныны кезиуюн эсге тюшюргенди.

1996 жылда белгили режиссёрубуз Къулийланы Борис Малкъар драма театрда Тёппеланы Алимни «Артутайын» сала туруп, Владимирни ары чакъыргъаныны эм спектакльлени декорацияларын, костюмланы эскизлерин да ол къалай этгенини юсюнден айтханды.

-  Бакку улу кёп адамла бла шуёхлукъ жюрютгенди. Аны юйюнде, мастерскоюнда да къонакълагъа эшикле ачыкъ эдиле. Кеси келбетли, ариу ниетли, тюз акъыллы адам болгъаны себепли тёгерегине шуёхлары жыйыла эдиле. Аланы араларында  Зумакъулланы Танзиля, Мухамед Кипов, Къулийланы Борис, Алий Байзулла, Къудайланы Мухтар эм кёп башхала болгъандыла,  - деп эсгергенди Табакъсойланы Мухтар.

Асанланы Кулина Галимат Макоевагъа бу тюбешиуню къурагъаны ючюн ыразылыгъын билдиргенди.  Баккуланы Владимирни дагъыда бир суратын Зольск районну музейине саугъагъа бергенди.

 – Бизни бери  бирге келирге муратыбыз бар эди, алай,  жарсыугъа, жашау башха тюрлю оноу этди. Ол саугъагъа хазырлап тургъан суратны бюгюн мен келтиргенме. Бу сурат да сизни кёрмючюгюзде  кесине жер табар, деп ышынама. Ол бюгюн бу ишге бек къууанырыкъ эди.  Сау болугъуз, Галимат, - дегенди Кулина Магомедовна.

Зольскечи  жаш тёлю суратчыны чыгъармачылыкъ жолуну, дуниягъа энчи кёз къарамыны эм туугъан журтуна сюймеклигини юсюнден хапарлагъа уллу сейир бла тынгылай эди. Кёп затны юсюнден айтылгъанды: Бакку улуну жашау жолуну къыйын бетлерини,   аны таныулу энчи къол ызыны энчи  хаты бла  Ата журтуну керти сыфатларын суратларгъа къолундан келгенини.

Суратчы,  кёзден кетсе да, ызсыз  болмайды. Ол кесини суратларыны тамгъаларында, туугъан жерини табийгъатында, кюнню бояуларында эмда къараучуланы эслеринде къалады.

Музейде болгъан ингир «Керти фахму унутууну билмейди»,- деген сёзню кертилигин къатлагъанды.  Баккуланы Владимирни чыгъармачылыгъы бюгюнлюкде бизни жол нёгерибизди, адамланы жашаугъа кёллендирген, бирикдирген, санат замандан кючлю болгъанын кёргюзтеди.