Малкъар округну Советлерини биринчи жыйылыуу

1921 жылны апрель айыны аллында Нальчикни ишчи-элли клубунда жетмиш бир адам жыйылгъанды. Делегатла тау элледен келген эдиле: Холамдан, Бызынгыдан, Акъ-Суудан, Къашхатаудан, Огъары Малкъардан, Орусбийден, Чегемден, Чижок-Къабакъдан, Быллымдан, Хабаздан эм Кёнделенден. Алагъа къоншу Къабартыны келечилери бла партияны жер-жерли къуллукъчулары да къошулгъандыла. Ала къазауатдан, тёгерек-баш чачылгъандан эмда революция тюрлениуледен сора журтлары къалай жашарыгъына къысха заманны ичинде оноу этерге керек эдиле. Ол Малкъар округну Советлерини биринчи съезди болгъанды.

Малкъар округну даражасын аны аллында жылда кюзде окъуна бегитген эдиле, алай апрель тюбешиу а къургъакъ декрет жазыуланы керти властьха бургъанды. Анга председательге Энейланы Магомедни сайлагъандыла. Ол эки кюнден сора жангы округга башчылыкъ этерикди эм бу къуллукъда бир жыл чакълы турлукъду. Аны бла бирге президиумгъа Носту улу бла Севрюк, сора Къабартыдан келечиле Калмыков бла Прохоров киргендиле, мандат комиссиягъа уа Улбаш эмда Чечен улула башчылыкъ этгендиле.

Делегатла жаланда докладла окъуп угъай, жашауну жангыдан къураргъа керек болгъанларын ангылагъандыла. Сюзюуде эм магъаналы соруула бар эдиле: адамланы къалай тойдурургъа, кимге жер берирге, таулада эндиге дери окъургъа жер нек болмагъаны эмда тонауланы къалай тыяргъа. Съезд зор бла мирзеу сыйырыуну унамагъанын чертип, аны орунуна белгиленнген налогну кийирирге эмда ара властьланы бу оноуну дурус кёрюрге чакъыргъанды. Уруш бла эмина малланы мингле бла къурутхандыла, аны ючюн ол эски мардаланы толтурургъа бир тюрлю амал жокъ эди. Делегатла бошуна тарыгъа турмай, сау къалгъан мюлкледен статистика шартланы туура этип, квоталаны болжалына салыуну эмда къысхартыуну излегендиле.

Бек къыйыны уа жер даулаш болгъанды. Делегатла аланы барын да эки кесекге юлеширге келишгендиле. Алгъыннгы бийлени эмда жангы властьха къаршчы кюрешгенлени жерлерин жамауат байлыкъ этип, жерсиз юйюрлеге бергендиле. Къолайлы иелени артыкъ жерлеринден юлюшле кесип, аланы эмда къалгъан участкаланы да тенг юлешгендиле. Алай бла таулу элчиле битимсиз тау къолладан чыгъып, юйюрлерин тойдурургъа онг тапхандыла. Аны бла бирге съезд школланы ачыу умутланы къабыл кёргенди, билим болмай не тынгылы эл, не промышленность болмазлыгъын чертгендиле. Патчахлыкъ заман кесинден сора къара жахиллик къойгъанды, делегатла уа властьлагъа жарыкъландырыу учрежденияланы ишлеуге не жаны бла да себеплик этерге сёз бергендиле.

Юч кюнню ичинде ала къуру жер-жерли исполкомну къурап къалмай, республиканы съездине къатышырыкъ келечилени да сайлагъандыла. Ала бир жылдан сора Малкъарны бла Къабартыны автоном областьха бирикдирлик миллет къурулушну башлагъандыла. Бюгюн ол апрель жыйылыуну къагъытлары КъМР-ни Архив службасында сакъланадыла. Анда этилген оноула уа шёндюгю республиканы мурдорун салгъандыла.