Жигитлиги бла атын ёлюмсюз этгенди

Асанланы Абдулланы жашы Хасан 1915 жылда Мухол элде туугъанды. Юйюрлери, таулу халкъны асламысыча, ата- бабаларындан да бери малчылыкъ бла кюрешгендиле.

Хасанны атасы 1921 жылда ёлгенди. Анасыны ёлген кюню белгисизди. Биз билгенден,  аны тамата эгечи Фатимат бла къарындашы Узеир болгъандыла. Узеир 1943 жылда Уллу Ата журт урушда ёлгенди.

Хасан 1923 жылгъа дери Мухол элни медиресесинде окъугъанды. 1923 жылны аягъында аны къысха жууугъу Асанланы Хажуну жашы Юсуп, жашчыкъны билимге итиннгенин сезип,  Москваны сабий юйню бирине окъургъа ийгенди. Бир кесекден а андан аны Владимир Ильични атын жюрютген пионер юйге кёчюргендиле. Ол кезиуде Хасан Москва шахарны музыка-суратлау сабий юйюнде окъуп, аны жетишимли бошагъанды. 1930 жылда Къабарты-Малкъаргъа къайтханды. Ызы бла Нальчик шахарда педучилищеге кирип, аны да айырмалы бошап, 1934 жылда Ленинград шахарда  Надежда Крупская атлы Коммунист юйретиу академиягъа жиберилгенди. 1938 жылда Хасан Академияны тауусуп, Нальчикге къайтханды.

  Мында алгъа педучилищеде окъутханды, ызы бла, Нальчик шахарны жарыкъландырыу халкъ коммисариатыны инспектор-методисти болуп ишлегенди. 1939 жылда Пятигорск шахарда Политпросвет школну эм устазланы курсларыны устазы эм таматасы болуп ишлегенди. Ол жыл окъуна Москва шахарда НКВД-ны баш школуна окъургъа жиберилгенди, аны 1940 жылны августунда айырмалы бошагъанды. 1938 жылдан бери ВКП (б) – да ишлегенлени санына къошулгъанды. 1940 жылда Хасан КъМАССР-ни ич ишлерини халкъ комиссарыны орунбасарына салыннганды.

Уллу  Ата журт уруш башланнганы бла Асанланы Хасан,  НКВД-ны 176-чы отрядыны къурамында 37-чи аскерни энчи къауумуну ичинде Басхан ауузунда бла Элбрус къатында сермешиулеге къошулгъанды. 1942 жылда августну аягъында штабха, Къыртыкъ-Ауш бла Бурун-Таш ауушланы юсю бла Къарачай-Черкесс  Республикагъа чыгъып, «Эдельвейс» дивизияны тыллары бла аны Баш Кавказ тау аркъаны Минги тауну ауушлары таба баргъан коммуникацияларына урургъа борч салыннганды.  

Жетинчи сентябрьде, отряд Хурзукга чыгъарны аллында, Энчи къауумну штабы, КъМАССР-ни  Ич ишлерини халкъ комиссарыны орунбасары Асан улу башчылыкъ этген тасхачы къауумну ол жанына ийгенди. Тасхачыла, Огъары Басхан элден чыгъып, Къарачай-Черкесни Хурзук элине жетип, душманны кючлери къаллайла болгъанларын ачыкъларгъа, ызындан келген отрядны халын билдирирге эм аны бла бирге немислилени урургъа керек эдиле. Ол сермешде Асанланы Хасан ауур жаралы болгъанды. Окъла бутуна бла сол къолуна тийгендиле.

Сермеш бошалгъандан сора, Магомет Сардиянов бла Будайланы Ахмат, Хасанны табып, атны иерине салып, къошха келтиргендиле, экинчи кюн а Къыртыкъ деген жерге элтгендиле. Анда ауур жаралы Хасанны, Магомет Сардияновну юйюрю, анасы бла эгечи, багъып башлагъандыла. Хасан аладан кесини ким болгъаныны юсюнден бир кишиге да жукъ айтмазгъа тилегенди. Анда бир ыйыкъдан артыкъ турду да, сора анга этген болушлугъу ючюн барына да ыспас этип, Малканы башына кетди.

Андан Кисловодскеге  жетгенди. Андагъы подпольеде жаралы Хасанны, ким эсе да букъдуруп, багъып тургъанды. Эки айдан, алыкъа жаралары иги да сынтыл болмагъан Хасан,  Пятигорск шахаргъа кёчюп, ишде нёгерини жууукъларында орналады. Талай замандан ол Нальчикге келеди, кесиникилени табып, ууучлаучулагъа къажау кюреширге излегенин айтады. 1942 жылны декабрь кюнлеринде ол,  немислиле къолгъа этген Нальчикге кирип, жауну юсюнден хапар жыяр мурат бла шахарда къалгъан Евгения Майсурадзени жууугъуча  жерлешгенди. Талай замандан ол патриотланы гитче къауумун – кеси иги таныгъан адамланы - жыйгъанды. Жараларындан инжилип тургъанына да къарамай, ол оккупацияда тургъан шахарда айланып, ууучлаучулагъа къажау жашырын кюреш бардыргъан адамланы излей эди.

  Хасан асыры тюрленнгенден, танышлары аны танымай эдиле. Алай бир жол анга бир тиширыу тюрслеп къарай башлады, ол да аны таныды. Ол немислиле келгинчи шахарны учрежденияларындан биринде ишлеген Прокофьева деген тукъумлу машинистка эди. Аны бла сёлешгенинден сора  ол немислилеге ишлегенин ангылады. Асан уллу Майсурадзени фатарына ашыкъды, ол андан терк кетсин деп. Алай кеч болгъан эди. Юйге немислиле кирдиле да, барын да тутдула. Соруула бла азап  чекдирип, 1942 жылны 31 декабринде Асан улуну ёлтюрюп, Нальчикни  Шимал къыйырында танкалагъа къажау къазылгъан уругъа атхан эдиле. Анда Майсурадзе бла аны жашы да ёлтюрюлгендиле. Хасаннга ол заманда 27 жыл бола эди.

1965 жылда фашист Германияны хорлагъанына 20 жыл толгъаны бла байламлы эмда немисли ууучлаучулагъа къажау кюрешде этген жигитлиги ючюн подполковник Асанланы Хасан Ата журт урушну экинчи даражалы ордени бла, Майсурадзе уа «Жигитлиги ючюн» майдал бла саугъаланнгандыла (ёлгенден сора).

Асан улуну юсюнден табылгъан шартлагъа кёре, Къырал къоркъуусузлукъну тамата лейтенанты, НКВД-ны оператив-чекист къауумуну аскерчиси, Къабарты-Малкъар АССР-ни ич ишлерини наркомуну орунбасары  Асанланы Абдулланы жашы Хасан Нальчик шахарда Прохладненский шосседе къарындаш къабырда  асыралгъанды.