Кёк отлукъ бла жалчытыуну ал кезиуледе атламлары

Къабарты-Малкъарда магистральный газ ызны тартыу ишле бошалгъанын белгилеп, 1961 жылда 31 январьда Нальчикде от чыракъ жандыргъандыла. Ол жылны республиканы жашауунда эм магъаналыладан бирине саналыргъа боллукъду. Кёк отлукъ бла жалчытыу неден башланнганын, ол нечик хайырлы болгъаныны юсюнден КъМР-ни Архив службасыны материалы бла шагъырейлендирирге сюебиз.

Ары дери кезиуледе жангы предприятияланы, бегирекда энергетика объектлени ишлеу теркленеди. Къабарты-Малкъарны Шимал-Кавказ энергетика системагъа къошадыла. Ол а Невиномысскде отлукъ бла ишлеген электростанция ачылгъаны бла бютюнда кючлю болгъан эди.

Дагъыда Нальчик – Прохладный бийик вольтлу ток ыз хайырланыугъа бериледи. Ставрополь крайдан Къабарты-Малкъаргъа уа магистральный газ быргъыны тартадыла. Ызы бла Нальчикде, Докшукинода эмда Прохладныйде промышленность предприятияланы, школланы, билим бериу эмда багъыу учрежденияланы, иели юйлени да кёк отлукъ бла жылчытыугъа кёчюрюп тебирейдиле.

Коммунал мюлк министерство, совнархоз эмда аны проект институту Нальчикни газ бла жалчытыу жаны бла бек уллу иш тындыргъандыла. Республикада газ мюлкню дирекциясы къуралады. Сагъынылгъан институт а шахарны ичинде 38 километр быргъыланы орнатыу, ремонт мастерскойла къурау амалын тергеп, аны барына да неллай бир ахча къоратыллыгъын ойлайды. Кёк отлукъ тёрт котельнягъа бла 877 фатаргъа келирге керек эди. Ызы бла  бу мюлкге къарарыкъ адамла болмагъаны ючюн, тийишли усталыкъла алырча окъуугъа 25 адам жиберилген эди.

1960 жылда 1 октябрьде «Нальчикгоргаз» трест ачылады. Ол шахарланы бла эллени газ бла жалчытыу жумушлагъа къарарыкъ эди. Газификацияны айнытыу умутла, тийишли мюлклени ишлерине оноу этиу, кёк отлукъну къоркъуусузлу хайырланыу жорукъла бла шагъырейлендириу, промышленность эмда коммунал-бытовой предприятияланы газгъа кёчюрюу – ала бары да аны борчлары болгъандыла.

КъМАССР-ни коммунал мюлк министри П. Рыловну Нальчикде газификацияны юсюнден 1960 жылда 17 сентябрь жарашдырылгъан справкасында былай жазыла эди: «КПСС-ни обкомуну эмда Министрлени Советини оноуу бла 1959 жылда 14 декабрьде шахарны жашау журт фондун бла промышленность предприятияларын газгъа кёчюрюу план къабыл этилгенди. 1960 жылда Совнархозну промышленность предприятиялары 42,7 миллион кубометр газ алыргъа керекдиле. Аны себепли газ ызла тартыргъа, промышленность предприятияланы эмда фатарланы газгъа кёчюрюрге, сора талай объект ишлерге тийишлиди».

КПСС-ни обкомуну промышленность-транспорт бёлюмюню башчысы Хапачевни 1961 жылда 7 ноябрьде справкасында уа былай айтылгъанды: «СССР-ни Главгазыны къурулуш-монтаж организациялары Прохладный-Докшукино-Нальчик газ ызны 1960 жылда майда ишлеп башлагъандыла. Ызы бла январьда ала бошалгъандыла, 24 январьда уа Докшукинода ацетон заводха газ жетгенди. Ол айны отузунда Нальчикде от чыракъ жаннганды.

Къурулуш-монтаж организацияла уллу басым бла келлик газгъа 86 километр быргъыла орнатхандыла, 256 минг кубометр жер ишле тындыргъандыла. Дагъыда газ жиберген юч станция, беш юй-оператор, 130 километр связь ызла жарашдырылгъандыла. Ишлени барына да 18 миллион сом къоратылгъанды».

Алай бла къысха заманны ичинде, бир ненча жюз адамны къармашыулукъларыны, тириликлерини, иш кёллюлюклерини хайырындан кёк отлукъ хар юйге да келгенди.