«Устаз окъугъанлай, дайым айныгъанлай турургъа тийишлиди»

Билим бериу бла байламлы тюбешиуле къуралып, алада бизни устазларыбызны да саугъаласала, ол зат кёлюбюзню кётюртгени баямды. Алгъаракълада КъМР-ни Жарыкъландырыу эмда илму министерствосунда болгъан жыйылыуда белгиленнгенледен бири уа Бапыналаны Алим болгъанды. Алай бла ол энди «РФ-ни Жарыкъландырыууну отличниги» деген даражалы атны жюрютеди. Андан сора да, Къабарты-Малкъарны эм ахшы устазларыны арасында болгъан республикалы даражалы эришиуде биринчи жерге тийишли болгъанды. Бюгюнлюкде Алим Сагидович Нальчикни бир-бир дерслени терен окъутхан 9-чу номерли мектебинде ОБЗР-ден (къоркъуусузлукъну дерслеринден) устазды.

Сабий къаллай юйюрде ёсгенине, анга анда къаллай юйретиу берилгенине кёре тохташдырылады аны дуниягъа, жашаугъа да кёз къарамы. Алим а Кёнделенде атасы Сагидни ариу эмда шуёх юйюрюнде ёсгенди. Ол сабийлерине устазны ким болгъанын ангылата, анга къаллай даража, хурмет берилирге тийишлисин билдиргенлей тургъанды. Ёсдюргенлери бу усталыкъны сайласала излеген ата, баям, ол муратына толусунлай да жетгенди.

– Атабыз   барыбыз да устазла болуп къалсакъ да, анга угъай дерик тюйюл эди. Баям, бу усталыкъны да аны ючюн сайлагъанма. Бюгюнлюкде не жетишимим бар эсе да, ата-анабыз, ала бла бирге уа биз билим берген сабийле, аланы ёсдюргенле да ыразы болур ючюн этилген, тамамланылгъан жумушладыла. Анам Ногъайлыланы Разият да устаз болгъанын эсге алсакъ, ишимде жууаплылыкъны бютюнда бек сезгенлей келеме, - дейди Алим бизни бла ушагъында.

Айхай да, ата бла ана – ала юлгюдюле къайсы сабийге да. Ёмюрледен бери да халкъыбызда тамата тёлю гитчелени алай юйрете келгенди – ёз юлгюсю бла. Ол ышаннгылы болса уа, юйюр, миллет да анга кёре тутхучлу да боладыла. Баям, анстан саугъаланмагъанды Бапыналаны юйюрлери да «Сюймеклик эмда кертичилик ючюн» деген майдал бла. Арада бир бирге аллай хурмет, хатер да болса, юйюрде ёсген тёлю да жетишимли болады.

Алим Кёнделенде 1-чи номерли битеулю билим берген мектепде окъуй, кесини устазларындан да кёп затха юйреннгенди. Аланы барысын да эсге тюшюре, ыразылыгъын да билдире, класс башчылары Чочайланы Тахирни, математикадан окъутхан Жеттеланы Магометни энчилейди. «Бюгюнлюкде техника жаны бла битеу да билгеним – ол Тахир Нажмудинович бизге «Трактор» деген дерсде юйретгенни хайырынданды. Магомет Махаевич а, алыкъа ЕГЭ-ле эсде да болмагъанлыкъгъа, кеси бизге аллай ишлени хазырлап бериучю эди! Ма аны себебинден КъМКъУ-ну физика факультетине кире туруп, сынауну тынч эмда терк берип чыкъгъанма. Ма аллай устазладан алыргъа керекбиз биз юлгю», – дейди.

Университетибизни физика бёлюмюнде да Бапына улу жетишимли окъугъанды. Мында уа Руслан Мартынович Алхасовну информатикадан дерслерине сюйюп жюрюгенди. Нек дегенде ол кезиуде алыкъа компьютерни иги билгенле, анга тынгылы тюшюннгенле жамауат арасында кёп тюйюл эдиле. Устаз а жаш тёлюню компьютерни къалай хайырлана билирге тийишлисин аламат юйретгенди. Айхай да, кесини билгенине башхаланы тюшюндюралгъан, хунерин, ангылауун къызгъанмагъан – ол да устазны окъуулулугъуну, аны бла бирге уа адамлыгъыны да ышаныды.

Ахшы окъугъан студент университетде билим ала тургъан кезиуюнде окъуна Нальчикде 14-чю номерли гимназиягъа устаз керек болгъанын билгенинде, ары арсарсыз келеди. Алай бла башланады аны педагогикагъа жолу да. Ызы бла уа Акъ-Сууну мектебинде ишлегенди. Бюгюнлюкде уа, белгилегенибизча, 25 жылдан асламны ара шахарыбызны 9-чу номерли школунда устазды эмда жаш тёлюню ОБЗР дерсден (алгъыннгы ОБЖ) окъутуп, аслам затха тюшюндюрюп келеди.

Алим Сагидовични сабийлени Ата журтха сюймекликде юйретиуге энчи эс бургъанын да белгилерчады. Ол шахарда Россейни УФСБ-сыны КъМР-де бёлюмю бла байламлыкъда ишлеуню мектеплени арасында башлагъанладан биринчилериди. Эм алгъа Нальчикни 28-чи, 9-чу, 6-чы номерли школлары бир бирлери бла «Чекчилени жаш шуёхлары» атлы эришиуню башлап, артда Бапына улуну башламчылыгъыны себеплиги бла ол конкурс энди республика даражада бардырылады. Анга ала болгъан тийреледе чекчи заставала орналгъан мектепледен сабийле къатышадыла.

Аллай эришиуде болдургъан жетишимлери ючюн а Бапына улуну окъуучуларына  КъМР-ни Жарыкъландырыу эмда илму министерствосу Санкт-Петербургга бир ыйыкъгъа барырча путёвканы да саугъалагъанды. Ары уа он сабий баргъанды эмда ала тематикалы экскурсиялагъа жюрюп, шахарны тарыхы, Ленинград къуршоуну кезиуюнде жамауат, совет аскерчиле болдургъан жигитликлени юслеринден да билгендиле. Шахарны аслам айбат жеринде болургъа да жетишгендиле.

Барыбыз да билгенликден, энди 2009 жылдан бери ОБЖ-дан РФ-ни Билим бериу эмда илму министерствосуну башламчылыгъы бла дерс олимпиадала бардырылып тебирегендиле. Андан бери да алагъа Алим Сагидович окъутханла да къатышханлай, аны бла бирге уа жыл сайын да хорлагъанланы эмда призёрланы тизмесинде болгъанлай келедиле. Сёз ючюн, аланы санындадыла Балаланы Алисия, Бапыналаны Таубий, Глеб Соколов, Саида Хубиева да. Аллай жетишимлери ючюн а устазны КъМР-ни Башчысы да саугъалагъанды.

Ол кеси уа сабийле аны дерсин сюер ючюн, устаз алагъа юлгю болургъа кереклисин чертеди. «Окъуучу сен аны бир затха юйреталлыгъынгы, бир сейир эмда жангы зат бла шагъырей эталлыгъынгы да сезгенлей турургъа керекди. Аны ючюн а, хар заманда айтыла келиучюсюча, устаз кеси да окъугъанлай, дайым айныгъанлай, жангычылыкъладан артха къалмагъанлай турургъа тийишлиди», - дейди.

Айхай да, бюгюнлюкде атасы, анасы да ыразыдыла энди Алим Сагидовични жетишимлерине. Ол да эм алгъа аланы къууандырыргъа, кёллерин кётюрюрге излейди. Андан сора да, эгечи Аминат да устаз болуп, аны биргесине бир кесекни ишлегенин, бюгюнлюкде уа Тырныауузда билим бериу управленияда методист болуп тургъанын да билдиргенди. «Экибиз да устазла болуп, ким биледи, не аз да кёллерин кётюралгъан эсек», - деп да айтады.

Шахарда тургъанлыкъгъа, аз да бош заман чыкъса, аланы жокълагъанлай, Кёнделеннге да баргъанлай турады. Бюгюнлюкде ала къатында барлыкълары уа анга, сёзсюз, насыпды.

Алим Сагидович жолоучулукъну жаратады. Европаны аслам къыралында, Латин Америкада, Тюркде да бола тургъанды. Эсинде уа бегирек Аргентина къалгъанды. Кесини бу затха сюймеклигин а ол окъуучуларына да береди. Алай бла ол сабийлеге Польшаны, Германияны, Бельгияны, Францияны, Нидерландыни шахарларын да кёрюрге онгла къурайды. Аны бла бирге уа Россейни шахарларын да.

- Сабий жаланда кёргенин угъай, эшитгенин да тутарыкъды эсинде. Бирси миллетлени маданиятлары бла жаш тёлю аслам затны биледи эмда ангылайды, - дейди ушагъыбызда.

Жолоучулукъдан арысында уа сынамлы устаз бахчачылыкъ бла кюрешеди. Аны терек бахчасында, кеси айтханыча, хазна ёсдюрмеген заты болмаз. Айхай да, ол ышанла уа юйде ёсген сабийлени юйретиуде да керекдиле.

Бапына улу Азаматланы Аминат бла ариу юйюр да ёсдюреди. Энди алада студентле да бардыла. Аскер быйыл Санкт-Петербургда Киров атлы аскер-медицина академияны жетишимли бошап, бюгюнлюкде билимин андан ары ёсдюре, хирургга окъуй турады. Даниял да бу шахарда ИТМО-ну программистлеге юйретген бёлюмюню ючюнчю курсундады. Ибрагим бла София уа алыкъа мектепде окъуйдула. Къайда билим алсала, ишлеселе да, ала да миллетлерине жарагъан адамла болурла деген ышаныулукъдадыла аланы ёсдюргенле да.