Адамны саулугъу - бетинде

Шахарчыла ашыгъып жашайдыла, кёбюсюнде врачлагъа барыргъа заманларын къызгъанып. Сёзсюз, тюз диагнозну уа анализледен сора жаланда врач салаллыкъды. «Алай  осал жеригизни ангылап,  заманында саулугъугъузну  иги жанына кесигиз да бурургъа боллукъсуз. Эм алгъа кюзгюге къарагъыз», - дейди Огъары Малкъарны больницасыны баш врачы Чаналаны Аслижан. Бюгюн аны бла ушагъыбызны басмалайбыз.

 - Бет  агъарып, кёз тюпледе къаралдым тамгъала болсала, ол нени кёргюзтеди?

- Кесигизде  аллай зат эслеген эсегиз, ол  бек арыгъаныгъызны белгисиди.  Сууда жюзюу бла  санларыгъызны уууу, ийлеу  болушурукъдула.  Къаты диеталаны къоюгъуз, жилекледен сыгъылгъан суу, шоколад, къозула ашагъыз.

Къуруда жукъламай туруудан  санда-чархда мелатонин жетмей тебирейди (ол жаланда  жукълагъан кезиуде чыгъарылады). Аны сылтауундан алгъа ууакъ къан тамырчыкълагъа  - капиллярлагъа - заран тюшеди,ол а кёз тюплени къаралтады. Ызы бла уа  уллу тамырланы  да тозуратады, аны эсебинде уа жюрек къарыусуз болуп башлайды.

- Тилибиз къаллай болургъа керекди?

-  Ол аз къызгъылдым тюрсюнлю болургъа керекди.  Аны юсюнде акъсылдым тамгъалары бар эсе,  аш орунугъузда бла чегилеригизде чурумланы излегиз, саргъылдымла  бауурну ауругъаныны белгисидиле, кёксюлдюм тюрсюн эслене эсе уа - жюрегигизге сакъ болугъуз.

-  Кёзледе тамырчыкъла терк-терк нек атыладыла?

-Ол жукъламагъандан эм кислородну жетмегенинден болургъа боллукъду. Сёз ючюн, метрода кёп барыргъа тюшсе. Алай ол кёзлени ичинде басымны кётюрюлгенини белгисине да саналады. Тамырчыкъла терк – терк атыла эселе, аны бла бирге башха ышанла да чыгъа эселе – желкеде ачытыу, башыгъызны бургъанда, къыйын кёрюнюу, къулакъларыгъызда зынгырдау – неврологга мычымай атланыгъыз.  Мыйыгъызда къанны жюрюую бузулгъанды.

-Кёз акълада сары тюрсюн эсленсе уа?

-Ол бауурда бла ётде чурумланы белгисиди.  Жаланда къыздырыучу ичги бла терк хазырланнган ашладан сора да, анга стрессле да сылтау боладыла, медикледе «офисный панкреатит» деген ангылам окъуна  барды.

Аш эритиу жаны бла чурумла  аш орунубузну бла чегилерибизни  тапсыз къысдырып,   терс олтургъаныбыз ючюн чыгъып къалыргъа да боллукъду.  Тепмегенлей бир жерде алты сагъатдан кёп чёгюп туруу а ични къатханына  сылтауду.

- Эрттен сайын кёз тюплени  кёпчюгенлери  нени белгисиди?

- Ол бюйреклени бла  къууукъну ауругъанларыны белгисиди: баям, сиз  кеч ашап, аланы ауурландыра болурсуз.  Жукълардан алгъа кёп суу ичмезге эм  тузлу ашамазгъа кюрешигиз.  Бюйреклеге гранат игиди - аны жартычыгъын ашагъыз неда сууундан жарым стакан ичигиз,  спаржада болгъан аспарагин да сизге болушлукъчуду, сельдерейде аминокислотала уа теригизни тюбюнден артыкъ сууланы чыгъарыргъа себеплик этерикдиле, брюссель хобуста да файдалыды.