Заманны желлери аямагъан къадарла

XX  ёмюрде малкъар халкъны аты айтылгъан жашларындан бирине Мисирланы Жамалны санаргъа боллукъду. Аны юсюнден халкъда кёп тюрлю таурух, хапар да жюрюйдю.

Мисирланы Жамал Огъары Малкъардан эди. Революция хорлап  Совет власть тохташхандан сора, Россейни тюрлю-тюрлю шахарларына, ол санда Москвагъа да барып, саудюгерчилик этип тургъанды.

Москвада тыш къыралла бла сатыу-алыу жюрютген тюкен бла келишип, андан Малкъаргъа тюрлю-тюрлю къумачла, чалгъыла, аладан сора да адамны харкюнлюк жашауунда керекли болуп тургъан  затла келтирип, жюннге алышханды.

Кёп жылла мындан алда, Малкъарны тарыхын иги билген Мамайланы Магомет бла ушакъ этгенимде ол айтхан эди: «Жамал фатеген чыракъла окъуна келтире эди. Адамлада жюн кёп эди. Эски тёшеклеринде, жууургъанларында жюнлени окъуна алыша эдиле жангы къумачлагъа»,-деп.

Жамалны чалгъылары  деген хапар халкъда бюгюн да жюрюйдю.  Австрияда чыгъарылгъан чалгъыланы Мисир улу Москвадан, биз башында  сагъыннган тюкенден алып келтириучю эди. Ала кеслери да жумушакъ темирден этилип, акъ тюрсюнлю болгъандыла. Ариу, сыйдам тишелген. Тишегенде да темири атылмагъан. Чалгъыны тартыу салгъан жеринде-жаягъыны тартыу салгъан болгъанды. Узунлугъу  да беш къарышдан  атлагъан хапар барды.

Адамла аны бек жаратхандыла. Бузоулу ийнек берип алып болгъандыла. Бир жол, элде биреуню аллай чалгъысын урлайдыла. Излей кетеди-табалмайды. Аны кёрген, андан хапар эшитген чыкъмайды.

Бир кере уа, тауда келе тургъанлай,  черекни бирси жанында, юч-тёрт чалгъы жерге чанчылып, иелери уа къошха кирип солуй боладыла. Бу адам чалгъылагъа къарай кетип, кесини  чалгъысын танып къояды. Барып алалмазлыгъын биледи  да, узакъдан ушкок бла атып чачдырып къояды.

Жамал къармашуулу жаш болгъанды. Къарыусузлагъа болуша, къайгъыра билгени ючюн а, халкъ да аны бек сюйгенди, намыс этгенди.

Жамалны биринчи, экинчи къатыны да Огъары Малкъардан эдиле. Мусукланы Къыден хажини къызлары. Къыден къолайлы адам болгъанды. Жайлыгъында кёп мал тутханды.

Къыденхажини эки къызы, эки жашы болгъанды.  Тамата къызы бек ариу болгъанды. Арапча жаза, окъуй да билгенди. Жамал да аны къылыгъын, халын жаратып алгъан эди. Жарсыугъа, экиси да бирге жыл да жашагъынчы, олш тиширыу ауруп ёлюп къалады.

Халкъда жюрюген адетге кёре, жууукълукъну бузмайыкъ деп, Мисир улугъа къайын къызын Абидатны аладыла. Алай ол эгечича болалмады. Жамал бла Абидат, сабийлери да болгъунчу айырыладыла.

Мисир улуну ючюнчю къатыны уа, башында айтханыбызча, Къубадийланы Мимболатны къызы Фатимат эди.

Революциягъа дери малкъарлыла бла дюгерлиле уллу байламлыкъ жюрютюп  болгъандыла. Къыз бергендиле, къыз алгъандыла. Сёз ючюн, Орусбийланы Исмайылны анасы дюгерли къыз эди – Къарабугъаланы Мисирхан. Аллай юлгюле дагъыда айтыргъа боллукъду.

Онтогъузунчу ёмюрню аягъында дюгерли жаш Къубадийланы Мимболат бла   таулу къыз Шамкъманланы Къаншаубийни къызы Таубийче бир юйюрлю боладыла.

Алагъа беш жаш бла эки къыз тууадыла. Жашлары Муха, Омар, Аубекир дагъыда атлары белгисиз эки жашлары. Къызла уа Фатимат бла Забида.

Фатимат бек ариу къыз болгъанды. Заманы жетгенде, атлары айтылгъан жигит жашла тилеп болгъандыла. Алай аны къарындашы  Муха аланы барындан да, Жамалны дурус кёрюп, эгечин анга береди.

Фатимат бла   Жамал бир юйюр къурап жашап башлайдыла.

Алай алагъа зарланнган адамла чыгъадыла. Жалгъан дау

бла Жамалны тутдурадыла. 1912-1913 жыллада Огъары Малкъарны старшинасы болуп тургъан Мамайланы Рамазан бла бир камерада олтуруп турагъанды. Ол андан къайтмагъанды.

Хапчукларын да алып, тюрмени арбазына чыкъгъанлай, алайда окъуна атып ёлтюрюп къоядыла.