Беккяхын

Хапар

Тау ауузлада айтылгъан бир-бир диалект сёзлени ангыламай да къояргъа боллукъду. Халкъда аллай айтыу жюрюйдю: «Кюрегими да алып, атына да беккяхын атап тура эди», - деп.                                   

Аны бла байламлы бир болгъан ишни айтайым. Кёчгюнчюлюкню кезиуюнде Къыргъызстанда холамлыла, басханчыла да бир элге тюшедиле. Ишлеялгъанла колхозда малчыла, сабанчыла болуп тохтайдыла. Тиширыуланы асламысы чюгюндюр ёсдюредиле. Танг аласы бла бахчагъа чыгъадыла, аман хансны тазалайдыла. Баразала орталары бла суу ийип сугъарадыла.

Холамлы къыз Зояны уа окъууу, билими барды. Аны уа бухгалтер этип конторгъа аладыла. Ариу тилли, къылыкълы таулу къызгъа битеу эл хурмет этеди. Правленде жумушлары болгъан малкъарлыла бек алгъа анга келедиле, оноулашадыла. Бизни Зоячыкъ деп, къубултмай, атын окъуна айтмайдыла.

Кюзге жууукъ анга сабий туууп, ол юйде болады. Алгъыннгы къыралыбызны байрамларындан бири, Уллу Октябрь революцияны кюню, жетеди. Жамауат эл ортасына майданнга жыйылады. Къагъанакъдан башлап гым-гым къартлагъа дери адам кёпдю. Ючайлыкъ жашчыгъын къоюнуна къысып, Зоя да келеди.

Майданны тёбен жанында уллу тал терек ёсе эди. Тиширыу аны салкъынында тохтайды. Кюн ортагъа ара мюлкню, эл советни къуллукъчулары да жыйышадыла. Октябрь революцияны магъанасыны юсюнден айтдыла, ары келгенлени алгъышлайдыла. Ызы бла школчула назмула окъуп, жырла айтадыла.

Ол кезиуде Зояны къатына бир басханчы тиширыу келди. Бир зат излегенча, терек тёгерегине къарайды. Сора сабийи бла тургъан тиширыу таба бурулуп: «Э, къатын, беккяхынны иш кёрмедингми?» - деп сорады.

Зоя къайдан билсин ол затны не болгъанын. Алгъа: «Кёрмегенме», - дейди. Басханчы тиширыу дагъыда: «Бир бек керек эди, тапмайма къайда эсе да», - деп жарсыйды. Къоюнунда къагъанагъы болгъан тиширыу бираз сагъыш этди да, ол алайгъа келген чакъда къауум адам алайтын ётген эдиле да, беккяхын дегенни аладан бири сунду. Сора ол адамны ызындан: «Кеси уа жашмы огъесе къартмы эди?» - деп сорду.

Кетип баргъан аны эшитгенде, сейир этип къарады. Бир зат да айтмай, нёгерлерини къатларына келди. «Къызла, эрге баргъан тиширыу ауруса, сабий тапса сау болур, дейдиле, бизни бухгалтерибиз а сабий тапханлы акъылдан шашып окъуна къалгъанды. Харипчик, беккяхыннга къартмыды, жашмыды деп къалай айтырыкъса!» - деди.

Аны эшитгенде, къызла харх этип кюлдюле. Колхозну председателини сёзюне тынгылап тургъанла кюлкю тауушха бурулуп-бурулуп къарай эдиле.

Артда иш да басханчы тиширыуну кёрселе, нёгерлери: «Беккяхынны кёргенмисе, экен, ол жашмы, къартмы эди, маржа», - деп, масхара этип тургъандыла.