Хапар

Бюгюнлюкде сабийлеригизге ёз тилибизде жомакъла окъуймусуз? Ма биз да сизге юч айыуну юслеринден бир жомакъны саугъа этерге сюебиз. Аны аммаларыбыз туудукъларына сюйюп айтхандыла. Орус халкъ жомакъгъа кёре къуралгъан хапарчыкъ, шёндюгю жашчыкълагъа бла къызчыкълагъа да сейир болур деп ышанабыз. 

Эртте-эртте бир элде аппа бла амма жашап болгъандыла. Аланы Мариямчыкъ деп бир туудукъчукълары болгъанды.

Кюнлени биринде, Мариямчыкъны тенг къызлары келип, биргелерине агъачха ойнаргъа чакъырдыла. Бек зауукълу ойнарыкъбыз, дедиле ала.

Мариямны ойнарыгъы келгенин кёргенде, аппа бла амма угъай демедиле. Жаланда амма:

- Кесигизге сакъ болугъуз, бир бирден айырылмазгъа кюрешигиз, - деп эсгертди.

- Охо, аммачыгъым, сен айтхандан чыкъмам! - деп айырылдыла.

Агъачда асыры оюннга къызгъандан, бирсиледен Мариямчыкъ къалай узакълашханын, къалай бла да ажашханын ангылаялмай къалды.  Бираз сагъышлы олтуруп: «А-а-а-а-у-у-у-у-у-у-у-у»- деп, жан-жанына къычырды. Тенглерин тапмай, агъач жолчукъ бла бара кетип, бир юйчюкню кёрдю.

- Ыхы, мен къоркъмайма, неден къоркъургъа керекме? Кирип бир къарайым не бар-не жокъ, - деп кёлленди.

Эшикни ачып кирсе уа - омакъ жасалгъан хант тепси. Не бар аны юсюнде, не жокъ. Столда уа какдан толу бири биринден гитчерек табакъла. Къашыкъны къолгъа алып, ол бек уллу табакъдан башларгъа таукел болады.

Алай бла, чам-чум этип, бек алгъа уллу, ызы бла ортанчы, бек артда уа гитче табакъчыкъдагъын ашап бошап тояды.  Столдан тюше туруп, Мариямчыкъ шинтиклени чайкъалгъанларын эследи. Биринчи уллу шинтикде, ызы бла гитчерекде, бек артда уа эм гитчечикге минип, ойнап, арыгъынчы чайкъалды, гитче шинтикчикни сындырып, кеси да жерге жыгъылды.

- Ой-ой-ой-ой! Къалай ачытдым бутчугъуму! – деп, акъсай-акъсай, ол башха отоу таба тебиреди.

Эшикни ачса - тёшекле! Мариямчыкъ тёшекледе да арыгъынчы секире кетип, бек гитче ундурукъда жатып, жукълап къалды! Бир заманда юйню иелери келип, халны кёргенде:

Ата айыу: - Не болгъанды юйюбюзге?

Ана айыу: - Ким киргенди журтубузгъа?

Айыу балачыкъ: - Охо, мында урушму болгъанды?

Столну къатына барып:

 Ата айыу: - Мени кагымыдан ким къапханды?

Ана айыу: - Мени кагымы уа ким ашап кёргенди?

Айыу балачыкъ: - Мени кагымы уа ким ашап бошагъанды? (жилямсырады)

Айыула ачыуландыла!

Ата айыу: - Мени шинтигиме ким миннгенди?

Ана айыу: -Мени шинтигимде ким чайкъалгъанды?

Айыу балачыкъ: - Мени шинтигими уа ким сындыргъанды? (жиляды)

Автор: - Не болгъанын ангыламай айыула ол бирси эшикни ачып, жатыучу отоуларына кирдиле:

Ата айыу: - Мени тёшегими ким къатышдыргъанды?

Ана айыу: -Мени ундуругъума уа ким миннгенди?

Айыу балачыкъ: -Охо, бу уа кимди?

Ол заманда къызчыкъ уянып, айыуланы кёргенде, къоркъуп, терезе бла секирип къачды. Айыула аны ызындан болгъанлыкъгъа, къуууп Мариямчыкъны уа туталмадыла!

-Ой-ой-ой-ой, тутадыла, жутадыла! - деп, Мариямчыкъ къачып, аммасына бла аппасына жетип букъду. Айыула уа элге келирге къоркъуп, оу-шау эте, юйлерине къайтдыла.

- Мен санга сакъ бол деген эдим да, нек тынгыламадынг манга? - деп урушду ыннасы.

- Экинчиде агъачха барлыкъмыса? - деп сорду аппасы.

-Угъай аппачыкъ, энди сёзюнгден чыкъмам аммачыкъ! - деди чёрчек къызчыкъ. 

Алай бла Мариямчыкъ таматаланы сёзлерине тынгыламаса, башы палахха къаллыгъын ангылады. Жомакъны магъанасы да андады - уллула айтхандан чыкъсанг, башынг палахха къалыр!