Мында насып жашайды

74-чю номерли  сабий сад Хасаниягъа кирген жерде орналгъанды. Аны дагъыда элде эки бёлюмю бардыла. Аладан бири - элни ортасында, экинчиси да бек башындады. Алагъа битеу да 369 сабий  жюрюйдю.

Садха, аны бёлюмлерине да  Хочуланы Таукъанны къызы Зайнаф башчылыкъ этеди. Бу садикни юсюнден  иги кесек жыл мындан алгъа да бир жазгъанбыз.  Андан бери кёп зат тюрленнгенди. Элни бек башындагъы  сад жангы мекямгъа  кёчгенди. Аны ичи жарыкъ, жылы да болгъанды. 

Садланы коллективлери  шахарны, республиканы башха  сабий садларында болгъан алчы сынауну эринмей, биринчилени санында  болуп жашаугъа кийиредиле. Коллектив  жаланда тиширыуладан  къуралгъанды. Ала бары да тюрлю-тюрлю жыл санда болгъанладыла. Анга да къарамай, ала шуёхладыла, бир бирге эгечлик этерден артха турмайдыла. Биреуню къууанчы  барысыны да  къууанчыды, жарсыуу да, анга кёре.

 - Сабийлени  сыфатлары башхача, къылыкълары да башхады. Асыры тынчла, бир бек къылыкъсызла да бардыла.  Аллайлагъа уа  психологларыбыз Сарбашланы Светлана бла Холамханланы Диана терк амал табадыла. Ала сабийледен сора да, ата-аналары бла да терк-терк  ушакъ этедиле.  Юйретиучюлерибиз да  ишлерин тынгылы билген, сюйген адамладыла. Аладан бири  Гадийланы  Зайнаф   2014 жылда «Жылны юйретиучюсю» деген сыйлы атха тийишли болгъанды,  Нёгерланы Роза 2012 жылда экинчи жерге чыкъгъанды,   2022 жылда уа  Нёгерланы Зухура ючюнчю болгъанды. Алагъа, психологларыбызгъа да ата-анала  дайым ыспас этедиле, - дейди  мени бла ушагъында  Хочуланы Зайнаф.

Садны мекямыны  ичинде  къабыргъаларында  сабийле эмда юйретиучюле  кеси  къоллары бла этген  ишлени кёрмючю, тюрлю-тюрлю къумач журунладан тигилген жумушакъ гинжиле, дагъыда кёп башха затла кёзге урунадыла. Отоуладан биринде  уа уллу  чалдиш орунда  къанатлыла кечинедиле.  Сабийле алагъа къарап,  чыпчыкъланы таныргъа юйренедиле, алагъа аш бере биледиле.

Абадан къауумла бла уа  устазла ишлейдиле. Ала къызчыкъланы бла жашчыкъланы  харфланы таныргъа, санаргъа, ана тилге да юйретедиле, ала бла тюрлю-тюрлю оюнла къурайдыла. Сабийлени иги кесеги школгъа барыр заманнга кёп назму да биледиле.

-Сабийлерибиз асламында бир классха тюшедиле, бир бирлерин таныйдыла, шуёхлукъ жюрютедиле. Алагъа  мектепде жангы  болумлагъа  келишиу да тынчыракъ болады. Дагъыда  азыракъ ауруйдула. Бизге балаларын келтирген кёп анала, садда сабийле кёп затха юйренедиле, артда школгъа барсала, алагъа женгилирекъ болады, деучюдюле»,-дейди  Зайнаф Таукъановна.

Дагъыда 2023  жылда  КъМР-ни Жарыкъландырыу эмда илму министерствосуну  буюруу бла бу садда полилингвальный  къауум къуралгъанды. Анда дерсле толусунлай малкъар тилде бардырыладыла. Окъутуу федерал билим бериу программагъа тийишлиликде къуралады.     Алгъын малкъар тилни  окъутургъа энчи кабинет къураргъа онг болмай тургъан эсе, бусагъатда ол барды. Кеси да битеу керекли затлары бла жалчытылыныпды. Кабинетге энчи шинтикчикле, столчукъла, илляула, дагъыда кёп башха затла алыннгандыла. Алайды да, сабий садлада орус, ана тиллеге да уллу эс бурулады. Ол ишлени юйретиучюле Туманова Луиза,  Асанланы  Людмила,  Улбашланы Люся тынгылы бардырадыла.

Дагъыда  Хасанияда садлада алгъын, шёндю да  ачыкъ дерсле, тюрлю-тюрлю ингирле, семинарла, тюбешиуле да терк-терк къураладыла. Башха садладан юйретиучюле келип, сынау жыйышдырадыла. Мында ишлегенле бары да тутхан жумушларына жууаплы къарагъан, сабийлени  сюйген, алагъа жюреклери бла берилген адамладыла, ала барысы да биринчи категориялы юйретиучюледиле. Хар бирини кесини ишини планы барды. Аладан бир къауумлары «Малкъар тилде шатык  сёлешиу», «Бир  кёрген затыны юсюнден хапар айтыу», «Оюнну, жырны, фольклорну юсю бла  билимин айнытыу», «Оннга дери эмда андан артха санай билиу», «Суратлау искусстводан окъутуу», «Миллет тепсеуле», «Тыш къыраллы тил»,  дагъыда  кёп башха затлагъа  энчи эс бёледиле.  Сабийле бла ишлеген заманларында уа хар бирини тукъумуну къатында, ол, бу неда башха ишде  къаллай жетишимлеге жетгенини юсюнден тийишли белги салынады.        

 Устазланы дерслерине жюрюген сабийлени  саны ёседен ёсе  барады. Ол ишде ата-аналаны да ыразылыкълары болгъанын айтыргъа тийишлиди. Устазла-юйретиучюле сабийлени кеслерине ариу тиллиликлери, жюрек халаллыкълары, ачыкълыкълары бла тартдырадыла. Бирде ата-анала, ыннала да сабий садха келип, юйретиучюле бла жууукъ танышыргъа да излейдиле. «Жашыбыз устазларыбызны аналарыбыздан эсе бир кесек кёбюрек сюебиз, ала бизни юйретген этедиле деп, окъуна айтадыла»,-деучюдюле. Сабийледен аллай ыразылыкъны алыр ючюн, керти да иги кесек ишлерге керекди.

Элде садлагъа жюрюген  къызчыкъла бла жашчыкъла, Хасанияда бардырылгъан къууанчлы ишлеге да тири къатышадыла. Байрамлада уа ала ата-аналагъа, ынналагъа жырла жырлайдыла, назмула айтадыла, тепсейдиле. Битеу ол затланы эсге алып, садда фахмулу къызчыкъладан бла жашчыкъладан ансамбльле къураргъа деп да турадыла.

Юйретиучюле бусагъатда энчи  программа бла ишлейди. Аны бла байламлы мында ёсюп келген тёлюню  хар не жаны бла да айнытыугъа битеу онгла бардыла. Тюрлю-тюрлю байрамланы  белгилеу да ол программагъа киреди. Аллай байрамла гитчечиклени эслеринде кёп заманнга къаладыла. Ала мектепге тебиреген кюнлерини байрамын этгенде уа саугъаланы юйретиучюле, устазла да кеслери хазырлап бередиле. Ала уа асламында садха жюрюген къызчыкъла бла жашчыкъла ишлеген суратчыкъладан альбомчукъладыла. Аны ичинде болгъан  суратчыкъланы  юйретиучю, устаз да  сабийге кёргюзтмей жыйып, жабышдырып  турадыла.

74-чю садда эмда аны 39-чу номерли бёлюмюнде  физкультура кабинетле бардыла. Алада  Бабаланы Зухура  ишлейди. Сабийле аны дерслерине бек сюйюп жюрюйдюле. Сёзсюз, аш этиучюле да тутхан ишлерине кертичи болур ючюн,  танг атмай къобуп, садха келип, эрттен, тюш, ингир азыкъланы хазырлайдыла. Ала уа не заманда да татыулу эмда татымлы боладыла.

-Хар къайдача, бизде да  алыкъа кем жерле бардыла. Аладан бири  элни ортасында орналгъан  садыбызны эски болгъаныды. Анга да тынгылы ремонт этилсе ыразы эдик. Андан сора да, энчи транспортубуз жокъду. Анга да къарамай, садда ишлегенле (бир-бирде ата-аналаны болушлукъларын да хайырлана) сабийлени тышына чыгъарып,  табийгъатда бола тургъан  ишле бла шагъырейлендиредиле. Бизде бир тюрлю проблемала бар эселе да, сабийлени аш-суулары тынгылы хазырланылады, продуктланы уа асламында  базардан  сатып  алабыз. Дагъыда биз уллу болмагъан музей къурар мурат этебиз. Анда малкъар халкъ къолда жюрютген  миллет  адырла, кийизле, дагъыда кёп башха затла болурча этерик эдик ,- дейди Хочуланы Зайнаф.