Анга неден да багъалы – саусузланы ыразылыкълары

Кесине усталыкъгъа саулукъ сакълауну сайлап, анга кертичи бола, жамауатха къайгъырыулукъда ишлегенлерибизден бириди Кетенчиланы Альбина. Ол Булунгуда атасы Муталифни уллу эмда шуёх юйюрюнде ёсгенди. Гитчелигинде окъуна аны медицинаны сюйгени белгили эди, нек дегенде тийреде сабийлеге уколла этеме, жараларын байлайма деп, асламысында кесин врач этип ойнагъанды. Баям, адам эс бурмагъанлыкъгъа, аны усталыкъ бла байламлы табийгъат берген ышанлары кеслерин алай ачыкълапмы башлай болурла.

Къайсы юйюрню да жылыуу, анда ыннала, аппала бар эселе, бютюнда айырмалы болады. Аланы къатларында ёсгенле аны алайлыгъын белгилемей да къоймайдыла. Альбина да сабийлиги бла бирге ыннасы Жарашыуланы Зулихатны, аны огъурлулугъун, адамлыкъ ышанларын да эсгереди.

– Анабыз Тёппеланы Светлана устаз эди. Элни мектебинде кёп жылланы орус тилден бла адабиятдан окъутханды. Эл советни таматасы болуп да тургъан эди. Юйюрге гитче эгешчигибиз Асият къошулгъанында, анабызны окъуучулары келип, аны ишге чыгъарын тилегендиле. Ыннабыз а, аны кёрюп, ишине чыгъарып, бизни барыбызгъа да къарагъанды. Окъууну-билимни багъалагъан адам эди да, барыбызны да ол халда юйретгенди. Анабызгъа ыннабыз билеклик этмесе, ол да ишинде алай жетишимли болалмаз эди. Аны жангы бишлакъдан къурт хазырлап, артда уа ол татыулу тёгерекчиклени бизге тынгылы жумуш этгенибиз ючюн саугъагъа бериучюсюн бир заманда да унуталлыкъ тюйюлме, – дейди бизни бла ушагъында Альбина.

Алай эсе да, ол кеси уа анасыны къолунда окъургъа сюймей, башха устазгъа кетип къалгъанын айтып да кюледи. «Анабыз дерсине къаты жууаплылыкъны излеучю эди. Аны ючюн да болмаз, баям, андан ийменнгенми этген болур эдим», – дейди.

Мектепни жетишимли бошап, ызы бла Нальчикде ол кезиудеги медицина училищеге окъургъа киреди. Мында уа ол устазы, окъуу юйню да завучу болуп тургъан Зоя Мамишевна Канаметованы адамлыгъын энчилейди. Жаш тёлю ангыламагъан зат болса, ол аны ариу тиллилиги, сейирлик сынамыны кючю бла алагъа тюшюндюрюп къоюучусун да белгилейди.

Медучилищеде усталыкъ алгъанындан сора уа, ол заманда аны туугъан элиндеги амбулаторияны баш врачы Макытланы Тахир анда ишлерге чакъыргъан эди. Артда къадары алай тюшюп, Жангоразлагъа келин болгъанындан сора уа, Биринчи Чегемни район поликлиникасында Газаланы Розаны башчылыгъында уруннганды. Анда уа он жылны ичинде сынам жыйышдыргъанды. Биргесине ишлеген таулу къыз Айна Жамаловна бла иш бла байламлы, жашауда башха тюрлю жарсыу огъесе къууанч бла байламлы кезиуле болсала да, бир бирлерине билеклик, таянчакълыкъ, себеплик да этип тургъандыла.

Баям, аллай шуёхлукъ хар кимни къадарында-жашауунда чыгъып да къала болмаз. Чыкъса уа, аны сакълагъанла, багъалагъанла уа, сёзсюз, хурметге тийишлидиле. Нек дегенде аллай юлгюле ачыкълайдыла дунияда «адам» деген атны жюрютгенни сыйлылыгъын.

Алайды да, аланы шуёхлукълары уа бюгюн да кючленнгенлей турады. Айна Москва областьха кёчген эди, жашагъан, ишлеген да анда этип тургъанды. Кетенчиланы къызлары къалай ишлегенин, аны саусузлагъа сакълыгъын, ала да аны болушлугъун энчи излегенлерин кёрюп тургъан тиширыу аны биргесине, къатында ишлерге чакъырады. Ол кезиуде уа Айна Иругова энди Видное шахарда «Вита Медикус» атлы поликлиникада педиатрия бёлюмге таматалыкъ эте эди. Алай бла уа не жаны бла да ышаннгылы Альбина аны къатында ишлесе сюйгенди.

– Айнагъа ыразылыгъымы сёз бла айтып ангылатыргъа къыйынды. Алыкъа кесим фатаргъа тохташхынчы кезиуде ол мени юйюнде жашатып, хар затыма кёз-къулакъ болуп, аллай уллу онгну бергенди. Барыгъыз да ангылайсыз, танымагъан, билмеген жерингде жашап, ишлеп, илешип къалгъан да алай тынч болмагъанын. Бюгюнлюкде уа энди Айна Жамаловна саулай поликлиникагъа башчылыкъ этеди, адамлыгъы, усталыкъ хунери бла да барыбызгъа юлгюдю, – дейди Кетенчиланы къызлары, ушагъыбызны андан ары бардыра.

Бюгюнлюкде таныулу эмда хунерли Альбина сагъынылгъан поликлиникада кёп профильли медсестра болуп ишлегенли онюч жылдан атлагъанды. Таулу тиширыу мында процедураланы тамамлай, бери кюн сайын да келген саусузладан къан алады, аланы анализлерин этеди. Пандемияны кезиуюнде уа аланы саны бютюнда кёп болгъанды. Анализлени алыу кюнню тюш кезиуюне дери тамамланыргъа тийишлисин эсге алсагъ а, аны алай жетишип ишлегенин бютюнда белгилерчады.

Андан сора да, адамланы барысына да ариу сёлеше, кёллерин ала билирге керекди. Нек дегенде ала, ауругъанларына жарсып, аны къалай оздурлукъларыны къайгъысын да этедиле. Саусузла бла кюн сайын бетден-бетге тюбегенни къалайлыгъын а ангыламагъан да болмаз, баям.

Альбина да кесини усталыгъын, хунерлигин ачыкълай, кёпледен ыспас эшитеди. Сёз ючюн, аны юсюнден Назакет Сулейманова социал сетьледе былай жазады: «Жарашыулу, ариу къылыкълы эм нени къалай этеригин толусунлай билген медсестрады. Башхача айтханда уа, акъ халат кийген мёлекди.

Бир-бирде врачладан эсе аланы къыйынлары окъуна бегирек озуучуду. Бийик категориялы эмда ангылаулу специалистди деп айталлыкъма. Ышанып келирге боллукъду ол ишлеген поликлиникагъа». Быллай ыразылыкъларын билдиргенле уа дагъыда бардыла.

Айхай да, ара шахарыбызда жамауатны сурамын тынгылы халда толтуруп уруннган да тынч болмаз. Алай эсе да, ауругъанланы не тюрлю анализлерин да тамамлагъаны бла бирге, Альбина къыйын ауруулары болгъан ауур саусузлагъа операцияла этген кезиуде врачлагъа болушхан медсестрады. Операциядан сора уа ол пациентлени наркоздан аязыуларына сакълыкъда турады, дарманларына, башха затларына къайгъырады.

Анга эм уллу саугъа уа саусузланы ыразылыкъларыды. Ала уа кеслерини ыразылыкъларын айтыргъа алыкъа аурууларындан къарыу тапмагъан кезиулеринде аны алайлыгъын къарамлары бла окъуна ангылатадыла. Къыйналып тургъан кезиулеринде алагъа эс тапдыргъан медсестрагъасёлеширге мадар тапмасала да, анга ыспас этгенлерин аланы кёзлеринден билирге боллукъду.

Ма аллай чакъланы – саусузну къарамында ыразылыкъны, аланы кёзлерини жарыгъанларын кёрюуню – таулу тиширыу да ишинде, жашауунда да эм магъаналыгъа санайды. Нек дегенде ол аланы бир бирлеринден айыргъан да этмейди. Тутхан жумушунда жетишимли болуп, кёлю кётюрюлген, къатынгда сенден болушлукъ излегеннге аны бералгъанынгы сезген а жашауунгу толу, къыйматлы да этгенин чертеди.

Ол жаланда уллу шахарда бош заманы къалмагъанына жарсыйды. Нек дегенде аны ишчи кюню эрттенликде жетиден ингирде сагъат оннга дериди. Ишлеген а хар кюнден да этеди, анда солуу кюнле жокъдула. Жаланда отпускагъа чыкъгъан кезиуюнде болады аны солур амалы.

Алай эсе да, энди таулу хычинлени эмда ол хазырлагъан аламат мантыланы татыуларын билген ишчи нёгерлери, алагъа тансыкъ болсала, аны юйге алгъаракъ барырын да излеучюдюле. Ол а биледи тенглери андан нени излегенлерин эмда терк окъуна ашарыкъладан бирин хазырлап келеди. Алай эсе да, ишине тасха тюшюрмей, сагъайгъанлай турады.

Аны дагъыда бир къылыгъы барды – тенглерин плов бла сыйлау. Эрттенликде махкемени эшиклерин ол ачаргъа керек болады, аны себепли уа анда бу ашарыкъны хазырлагъанын кёрген да жокъду. Ол а аны мультиваркагъа тап келишдирип, тюш азыкъны кезиуюнде ишчи нёгерлерин, саусузланы да сыйлап, кёп кере ыразылыкъгъа тийишли болады. Аллай ышанла уа таулу тиширыулагъа аланы ынналарындан келгенлери да шартды.

Бош заманы къыт  болса да, медицина литератураны окъургъа, иши бла байламлы жангычылыкъланы билирге сюеди. Бюгюнлюкде да жангы мадарланы кёргенлей, ангылагъанлай турургъа тийишлисин, алайсыз ишинги толу даражада бардыралмазлыгъынгы айтады.

Андан сора уа, ол къудуретни ахшылыгъы бла эки ариу жашны анасыды. Ала бизнес, спорт бла да кюрешедиле. Альбинагъа къанат кердирген, тамблагъы кюннге ышаныулу къаратхан а аны туудукъчукъларыдыла. Къадар анга аллай насыпны къошуп берир мындан арысында да деген ышаныулукъдады. Кесин ишинде, жашауунда да насыплыгъа санайды. Энди сексен жылындан атлагъан анасыны къатында барлыгъы уа анга бютюнда кюч-къарыу береди. Нек дегенде хар кимни да жашауда жарсыууна, жетишимине къайгъыргъан да эм биринчи ана болгъаны барыбызгъа да белгилиди.