Тауну башында – Отарланы Керимге эсгертме

Бийик таулагъа айтхылыкъ жазыучуланы атларын атау ахшы тёреге айланнганды. Быйыл да Элбрус районда Муккуланда Баш Кавказ хребетни шимал тауларындан бирине жолоучулукъ къуралгъанды, аны кезиуюнде уа Къабарты-Малкъарны халкъ шайыры адабиятда бла санатда къырал премияны лауреаты Уллу Ата журт урушну ветераны Отарланы Сарамырзаны жашы Керимни атын ёмюрлюк этер муратда назмулары да жазылгъан эсгертме орнатылгъанды. Бу иш Уллу Хорламны 80-жыллыгъына аталып, «Отарланы Керим. Хорламны шайыры» деген тарых-таучу проектни чегинде тамамланнганды.

Отарланы Керим къарачай-малкъар адабиятны мурдорун салгъан закийледен бириди. Ол 3 майда Гирхожанда туугъанды, алгъа педагогика колледжни, ызы бла Къабарты-Малкъар къырал университетни тауусханды, 1938-1941 жыллада КъМАССР-ны Жазыучуларыны союзуна башчылыкъ этгенди. Жууаплы къуллукъну толтургъаны ючюн аны урушха бармазгъа эркинлиги да болгъанды, алай эсе да, ол тамата къарындашлары Адрахман эм Абдуллах бла къазауат башланнганлай экинчи кюнде кеси ыразылыгъы бла журтубузну къорууларгъа атланнганды.

Орджоникидзе шахарда аскер-пехота училищеде хазырланыуну ётгенден сора аны фронтха ашыргъандыла. Керим Брянск фронтда ротаны политругу, тасхачы взводну, ызы бла уа стрелковый ротаны командири болгъанды. Кёп операцияладан сора аны аягъын кесдиредиле, госпитальда иги кесек заманны багъылгъанындан сора уа, 1943 жылда, артха, Нальчикге, комиссовать этип жибередиле. Урушда кёргюзтген жигитлиги ючюн ол Къызыл Жулдузну ордени, Урунуу Къызыл Знамяны ордени эмда «Урунуу жигерлиги ючюн» майдал бла саугъаланнганды.

Къазауатда кёргени, сынагъаны жазыучуну жашау, чыгъармачылыкъ жолунда да кесини ызын къойгъанды, жангы темалагъа эс бурдуртханды, поэзиясын батырлыкъны, таза ниетлиликни шартлары бла байыкъландыргъанды.

Алгъаракълада Къабарты-Малкъарны Жазыучуларыны союзу республиканы Альпинизмден, таулагъа ёрлеуден бла спорт туризмден федерациясына Отарланы Керим жашагъан тийреледе тауну сайларгъа, ызы бла уа аны башында эсгертмени орнатыргъа письмону жибергенди. Федерацияда бу башламчылыкъ къабыл кёрюлюп, къысха заманны ичинде жолоучулукъгъа хазырланыу башланнганды. Аны толтуруугъа себепликни республиканы Курортла эм туризм министерствосу, «Керим» адабият-суратлау фонд, Отар тукъумну таучу жыйыны бла Тырныауузну таучу юйретиу-къутхарыу арасы этгендиле.

Федерацияны вице-президенти Гумаланы Борис билдиргенича, тилекни толтура, ала Гирхожанны башында 3555 метр бийикликде эсгертмени орнатхандыла. Былайдан шайыр туугъан, жашагъан жер аламат кёрюнеди. Ёрлеуге Москвадан, Санкт-Петербургдан, Волгограддан, Краснодардан, Ставрополь крайдан, Шимал Кавказны регионларындан, ол санда бизни республикадан да 20-дан аслам альпинист къатышхандыла, ала барысы да разрядникле бла устала болгъанларын да белгилерге тийишлиди.

Кюнню сууукълугъу, боран, жел да башланнганлары жолоучуланы абызыратмагъандыла. 2800 метр бийикликге жетгенлеринден сора, ала къош къурагъандыла, былайда жашил ханс бошалып, тауну акъ къарлы этеги башланады. Кечени алайда ётдюрюп, таучула, кюн бир кесек аязгъан кезиуде, эрттенликде сагъат бешде жангыдан жолгъа атланнгандыла. Тау тёппеле бла бара, ала ауушха тюшюп, белгиленнген жерге ёрлеуге киришгендиле, айтылгъан жумушну да жетишимли толтургъандыла. Энди алайны жазыучуну эсгертмеси жасайды. Жууукъ заманда уа, Гумаланы Борис айтханыча, республиканы Парламентине бу таугъа Отарланы Керимни атын берирге тилек жиберилликди.

Жолоучулукъгъа къатышханла, ол санда уа къоркъуусузлукъ ючюн жууаплы болгъанла, инструкторла, водительле да Курортла эм туризм министерстводан сыйлы къагъытла бла саугъаланнгандыла. Ёрлеуге къошумчулукъ этгенлеге ыразылыгъын Отар тукъумну таучу жыйыныны башчысы Алим билдиргенди. «Тукъум келечисича, таучу жыйынны башчысыча, манга бу иш уллу магъананы тутады. Быллай жумушланы юсю бла айтхылыкъ адамларыбызны энтта бир кере хурметлейбиз, аланы атларын ёмюрлюк этебиз. 20-чы ёмюр къыйын болса да, миллетибизни ахшы келечилери санатыбызны, адабиятыбызны да айнытхандыла, кертичиликни, тюзлюкню жолундан таймагъандыла. Аланы эсде тутуу, ыспас этиу барыбызны да сыйлы борчубузду», - дегенди ол.