Баш ышанлары – жууаплылыкъ эмда тынгылылыкъ

Холамханланы Юля, Аттоланы Хасымны къызы, къыркъ беш жылгъа  жууукъ заманны  сабийледен жюрек жылыуун аямай, иш кёллюлюгюн, усталыгъына сюймеклигин  да  селейтмей, устазлыкъ этип келеди. Хасанияны 16-чы номерли орта школунда кёп жылланы сабийлени математикадан окъутханды. Бюгюнлюкде мектепни  директоруну юйретиу  иш жаны бла орунбасарыны къуллугъун да бет жарыкълы толтурады. Аны ол къыйынына кёп болмай бийик багъа берилгенди – «Къабарты-Малкъар Республиканы билим бериуюню сыйлы устазы» деген ат аталгъанды. Ол сыйлы саугъагъа тийишли болгъанын КъМР-ни жарыкъландырыу эмда илму министри Анзор Езаов окъуу юйню 100-жыллыгъыны байрамыны кезиуюнде айтханды. Берген а аны КъМР-ни Башчысы этерикди.

Ары дери уа Юля Хасымовна  «Единая Россия» партияны себеплиги бла «Битеуроссей педагог жыйылыу» жамауат организация бардыргъан конкурсда хорлап, «Директорну окъутуу-юйретиу иш жаны бла бек иги  орунбасары» деген атха да тийишли болгъанды. 

Бир ауукъ заманны анга мектепни директоруну къуллугъун толтурургъа да тюшгенди. Ол эки жылны ичинде кёп иш тындыргъанды:  окъуу юйню арбазына асфальт салдыргъанды,  эшикде жыйылыула бардырырча уллу жапма ишлетгенди, мектепни башын жангыдан жапдыргъанды,эки корпусну арасында тышына чыкъмай айланырча мадар этдиргенди.  Аны ючюн танышларын, жууукъларын, школну бошап чыкъгъан къауум адамны, къолайлы эллилени да болушдуртханды.
Юля Хасымовнаны башламчылыгъы бла дагъыда кёп жумушла тамамланнгандыла. Аланы барысын санап чыкъгъан къыйынды. Алай юйретиуге бла окъутуугъа кийирген жангычылыкълары энчи магъананы тутадыла.  

Шёндюгю даражагъа жигер тиширыу эринмей-талмай ишлеп,  тюбеген къыйынлыкъланы хорлай, алгъа таукел барыуун тохтатмай жетгенди.  Аны эки жашы, баш иеси, келини, туудугъу да бардыла. 

Юлия Хасымовна бла  ушагъыбызда ол кесини юсюнден угъай, школну юсюнден кёбюрек хапар айтханды.

– Озгъан окъуу жыл, быйыл да школубузгъа бютюн кёп жумушла тамамларгъа тюшгенди. Ала уа окъуу юйюбюзню 100-жыллыгъы бла байламлы эдиле. Аны байрамына хазырланыугъа, бардырыугъа да устазларыбыз, окъуучуларыбыз, аланы ата-аналары да тири къатышхандыла. Директор Аналаны Азретни жашы Маратны хайырындан жыйылыула бардырылыучу залгъа къысха заманны ичинде  ремонт этилгенди, сахнагъа, терезелеге жабыула, шинтикле, башха керекле да алыннгандыла. Энди 

«Точка роста» кабинетде жангы компьютерле турадыла, кёп башха жумушла да тамамланнгандыла.

– Окъуучуларыгъыз  конкурслагъа къатышханларыны юсюнден айтсагъыз эди?

– Ала шахар, республикалы конкурслада бла олимпиадала, спорт эришиуледе да болдургъан  жетишимлери бла дайым къууандырадыла. Ол а устазланы тириликлерини хайырындан болгъанын белгилерге сюеме. 

Окъуучуларыбыз «Биринчилени атламлары» битеуроссей биригиуню регион бёлюмюню ишине да тири къатышып, атларын иги бла айтдырадыла. Энчи аскер операциягъа кетгенлеге энчи къайгъыргъанлары уа бютюн хычыуун кёрюнеди. Ала аула эшедиле, жылы юс кийимле, башха затла да  жыйышдырып, СВО-гъа  жибередиле.

– Сизни энчи чакъырыуугъуз болгъанын эшитгенме. Аны не ючюн этгенсиз?

– Аны мураты – игиликге, халаллыкъгъа итиннген, азат, жууаплы, билимли сабий ёсдюрюрге. Аны бла байламлы  тюрлю-тюрлю  кружокланы ишлерин да кенгертирге кюрешгенбиз. Аланы асламысы, эрттегили адет-тёрелени унутмай, кеслерин да шёндюгю заманны излемине келишдире билирге бурулупдула.

– Элден кёпле Нальчикде  школлагъа жюрюгенлерин кёребиз, сизде уа къаллай бир окъуучу барды?

– Алты жюзге жууукъ. Кесигиз айтханлай, сабийлерин шахар школлагъа бергенле кёпдюле. Алай анда бир-эки жыл окъугъанларындан сора, кёпле бизни мектепге  къайтадыла. Быйыл, сёз ючюн, биринчи классларыбыз эки боладыла. Алада жыйырма бешишер сабий окъуйду. 

Устазларыбызны юслеринден да энчи айтыргъа сюеме. Ала, насыпха, эрттеден ишлеген, сынаулары, билимлери да болгъан, сабийлени сюйген устазладыла. Ала республикалы конкурслагъа къатышып, атларын иги бла айтдырадыла.

–Ырысхы жаны бла онгларыгъыз къалайды?

– Шахар школлада да жокъду биздеча компьютер класс. Школгъа Къайгъырмазланы Сюлемен башчылыкъ этгенде, аны хайырындан биринчилени санында ачылгъан эди ол класс бизде. Интернетге да биринчилени санында къошулгъанбыз. Аны айтханым, школубуз алчы технологияла бла эртте жалчытылгъанды. Аланы бир ненча  кере тюрлендирирге окъуна жетишалгъанбыз. 

Жюзжыллыкъ байрамыбызгъа башха сыйлы къонакъла бла бирге КъМР-ни жарыкъландырыу эмда илму министри Анзор Езаов да келген эди. Ол келир жыл мектепге тынгылы  ремонт этиллигини юсюнден да билдиргенди. Алай болса, окъуу юйюбюз бютюн тынгылы эмда айбат боллукъду.

– Школда сабийлеге терен билим бериу бла чекленип къалмай, адеп-къылыкъгъа юйретиуге да уллу эс бурасыз.

– Юйретиу, къайсы мектепде да, мен оюм этгенден, магъаналы жумушладан бири болургъа керекди. Бу ишибизде биз адет-тёрелеге таянабыз. Устазларыбыз Журтубайланы Махтини «Ёзден адет» деген китабын, элли къартланы эсгериулерин хайырланып, алай къурайдыла дерслерин. «Голлу», «Нарт оюнла», «Сабан той», «Элия-Чоппа»  дегенча эрттегили  къарачай-малкъар байрамланы  къайтарыргъа кюрешгенибиз бла да ёхтемленебиз. 

Ана тилден устазларыбыз, окъуучуларыбыз да «Ана тилим – жаным-тиним!» деген конкурсха жыл сайын къатышадыла эмда белгиленедиле. «Экология школгъа», «Точка роста» кабинетге да сюйюп барадыла,  анда излеу иш бла кюрешген къауумлары  окъуу юйню музейине кёп тюрлю темалагъа кёре материалла жыйышдырадыла. Ол да махтаулуду. 

Окъуучуланы маданият, санат жаны бла айныуларына  тынгылы эс бурабыз. Элни Маданият юйюнде Нальчикде биринчи номерли музыкалы школну филиалына жюрюп, тепсерге, жырларгъа, тюрлю-тюрлю  инструментледе  согъаргъа, алтын халыла бла тигерге, эшерге,  сурат ишлерге да юйренедиле. Биз алагъа бир тюрлю жаны бла чырмаулукъ этмейбиз. Байрамларыбызда  хунерликлерин кёргюзтюп къууандырадыла. 

Насыпха, фахмулу сабийлерибиз кёпдюле. «Минги-Тау», «Басият» тепсеу къауумла  «юлгюлю» деген атха тийишли болгъандыла. Жашланы бла къызланы  иги кесеги  спортда да атларын айтдырадыла, биз а ала бла да ёхтемленебиз. 

– Элде жаш тёлю юлгю алырчала да кёпдюле.

– Школубузгъа мында окъугъан, элни администрациясыны башчысы болуп тургъан Фрийланы Рамазанны аты аталгъанды. Ол  намысы жюрюген, огъурлу жаш эди. Андан сора право низамны органларында къуллукъ эте тургъанлай аманлыкъчыланы къолларындан ёлген Шауаланы Альберт, Моллаланы Хамзат, Солтанланы Вадим, энчи аскер операциягъа къатышып, ёлгенден сора Кишиликни  майдалына тийишли болгъан Кючменланы Таубий антларына кертичиликлери, адамлыкълары бла да юлгю болгъанлай къаллыкъдыла. Аланы да суратлары  мектепни сыйлы жеринде тагъылыпдыла.

Элибизден Уллу Ата журт урушха къатышханланы суратлары бла да шагъырейленирге боллукъду. Алгъын ала бла терк-терк тюбешиуле  къурап тургъанбыз, бусагъатда  СВО-гъа къатышхан жашланы чакъырабыз. Дагъыда хар баш кюн а битеу школчула, устазла да арбазгъа чыгъып, Россейни, Къабарты-Малкъарны байракъларын  кётюрюрге къатышадыла. Дерсле уа «Магъаналы затны юсюнден сёлешиу» бла башланадыла.  

Алайды да, патриот жаны бла юйретиу ишибиз иги да, тынгылы да бардырылады деп, таукел айтыргъа боллукъма.