Дарманнга жетгинчи, адам кесине къалай болушаллыкъды?

Бир-бирде адам тюз бир заты чанчханлай, къыйнагъанлай, поликлиникагъа жетип къалалмайды. Юйде кесибизге болушур амалланы юслеринден врач Мисирланы Хауа бла ушакъ этгенбиз.

- Хар юйюрню да кесини бир сыналгъан амаллары бардыла. Бирле бармакъларын массаж этедиле, башхала солуу техникала бла хайырланадыла. Бюгюн бек кенг жайылгъан багъыу амалланы юслеринден айтайыкъ. Биринчиден, врачха бармай, юйде жётелден  къутулур амал бармыды?

- Солууну тыйгъан жётелни хорлар ючюн, сыртыгъызгъа «Золотая звезда» деген балхамны сюртюгюз да, банкаланы жабышдырыгъыз. Тёшекден чыкъмагъыз, жылытыу процесс, бек азындан, жарым сагъатны бардырылыргъа керекди. Ол тюрлю багъыу сизни жётел этиуден къутхарыргъа керекди.

Врачлагъа пациентле кеслерине къалай болушханларын айтсала, сейир этесе. Алай ала да биреуден эшитгенлерин этедиле. Алай бла «халкъ радио» бек болушады. Бир пациентими хапарын билдирейим сизге: «Манга бу рецептни ыннам айтхан эди. Аны хайырындан мен кёзлюклерими тешгенли юч жыл болады (окъургъа болушхан +3,5 эм узакъдагъын кёрюрге болушхан +1,75 кёзлюклени).

Къара дугъумну жангы бутакъларын июль айгъа дери чапыракълары бла бирге кесип алыгъыз, бутакъчыкъланы бирер сантиметр узунлукълары бла туурагъыз да, кюн тиймеген жерде къурургъа къоюгъуз. Багъыуну бир курсуна манга эки терекчикден тюшген материал жетгенди.

Гитче чайникчикге тууралгъан бутакъчыкъладан чай къашыкъ бла бирин салыгъыз, анга столова къашыкъ бла бир мелисса чапыракъладан (тууралгъан) (къургъакъсытылгъан неда чийлей) эм аллай бир дугъума хансдан къошугъуз да, юслерине исси сууну къуюп, иги жибирге къоюгъуз. Бек ариу ийисли чай болады. Ол чайны бир кюнню ичинде ичип бошагъыз. Быллай чайны  жарашдыргъан жыйымдыкъ  бошалгъынчы ичип тургъанма. Кесин да жыл сайын хазырлайма, алай хар бир кесегин энчи-энчи сакълайма. Аланы бирге чайны хазырлай туруп къошама.

Кёзлюклерими уа биринчи хазырлагъанымы ичип бошагъандан сора окъуна тешген эдим, алай чайны уа бюгюнлюкде да хайырланама. Мен аны бек жаратханма. Ыннама бюгюн-бюгеча да бек ыразыма. Китапланы кёзлюксюз окъуйма, телевизоргъа да алай къарайма. Кёзлеримде къан басыуум да таплай турады (окулистлеге барып, къаратып турама). Ма аллай тынч эм хайырлы чайды  бу чай, алай аны эрикмегенлей жарашдырып эм ичип турургъа керекди.

- Бийик холестеринни уа къалай тюшюрюрге боллукъду?

- Аш орунугъуз сау эсе, юйде этиллик рецепт барды, алай аш орунугъуз, чегилеригиз къыйнай эселе, бу амал бла хайырланмагъыз.

Алайды да, лимонладан холестеринни азайтхан дарманны жарашдырыргъа боллукъду. Орталыкъ уллулукълары болгъан беш лимонну тюкенден алыгъыз. Аланы ариу жууугъуз, сыгъып, сууларын алыгъыз, ол бир стакан бла бир болургъа керекди.

Лимонланы сыкъгъандан сора, къалгъан тышларын эм этлерин 2-литрлик банкагъа салыгъыз, ары эзилген сарымсахдан стакан бла бирин къошугъуз. Ол банкагъа къайнар сууну къуюп, сууумай турур ючюн, быстыр бла къаты чулгъагъыз да, алайлай кечени узуну турургъа къоюгъуз. Эрттенликде уа банканы ичиндегисин сыгъыгъыз, андан сора къалгъан жмыхны атып къоюгъуз. Банкада къалгъан суусун дарманнга лимонладан алыннган сууну (сокну) къошугъуз, ары уа сюйгенигиз тенгли бир балны, эки-юч столова къашыкъ бла бирин къошугъуз да, эрип бошагъынчы дери иги къатышдырыгъыз.

Алай бла дарман хазыр болады. Андан бир гитче стакан бла бирин эрттен сайын ашардан отуз минут алгъа юч ыйыкъны ичинде ичип туругъуз. Андан сора, бир ыйыкъны солугъуз да, багъыуну жангыдан башлагъыз. Жарашдырылгъан дарман орта санау бла бир айгъа жетерге керекди.

- Тишни хар заманда да алдырыргъа жарамайды, юйде ачыгъанын селейтирге кюрешигиз, деген хапар тюзмюдю?

- Кертиди, не аз да онг болуп, инфекциялы аурууладан - ОРЗ-дан, гриппден, ангинадан ауругъан кезиуде эм алагъа ушагъан башха аурууладан къыйналгъан заманлада тиш алынмаса игиди. Дагъыда тиширыуда цикллери  башланырдан юч кюн алгъа эм андан сора аллай бир заман озгъунчу да сакъларгъа керекди. Бир – бирде сакъларгъа онг чыкъмай къалады, сёз ючюн, тиш ирин этген эсе, тиш этле кёбюп, адам тынчлыкъ табалмаса, дагъыда бардыла башха сылтаула да.

Дагъыда эсде тутугъуз: тишни кюнню биринчи жарымында алдырсагъыз игиди. Ол процедура этилирден эки сагъат алгъа ашаргъа керексиз, нек дегенде тишни кетергенден сора ашамай юч-тёрт сагъат турургъа керексиз.