Урушда – сапёр, мамыр жашауда – агъач уста

Ахыры. Аллы 27 мартда чыкъгъанды.

Алай бизни  аскерлерибиз барлыкъ жолланы миналадан тазалагъандан, фашистле былайтын келирге боллукъдула деген жоллагъа, жерлеге, кёпюрлеге эм башха объектлеге  минала салгъандан сора да, сапёрлагъа атакагъа барыргъа, сюнгю урушха кирирге, жаралыланы сермеш аулакъладан чыгъарыргъа   тюше эди.  «Тил» келтирирге деп душман болгъан жерге да жибериучю эдиле…

-Бир  жол,-деп хапарлагъан эди энтта Аскербий,-батальонну  командири чакъырып, мени,  дагъыда эки нёгерими, бири Нальчикден Василий Бондаренко, экинчиси уа Ахмат Фатулаев эди, разведкагъа барыргъа буйрукъ береди. «Минала салыннган жерле бла  ётерге тюшерикди. Сизден сора атакагъа барлыкъ солдатлагъа жол ачыгъыз, «тил» да келтире келигиз»,-дейди.

Аланы  ахыр къорууланыу ызгъа дери ашырадыла, былайдан ары кесигиз барлыкъсыз, сакъ болугъуз деп,  чырпылы дуппурчукъда  къоюп  кетедиле. Ингирге дери бугъунуп, артыкъ  узакъда болмагъан элге къалайтын барыргъа боллугъуна, немислилени къаллайлада тургъанларына кёзлюкле бла къарайдыла, къалауурла къалайлада тохтагъанларын  эсепге аладыла.  Къарангыда уа тебирейдиле. Кече узуну  миналаны кетере, танг аласына элни къыйырына  жетедиле. Терезеден жарыгъы чыгъа тургъан бир юйню къатында, къалауурну да агъызып, юйню ичине къарайдыла, жангыз  офицерни кёрюп, суху киредиле да, уруп, эсин аудуруп, кётюрюп чыгъадыла…

Ма ол жигитликлери эмда батальон алгъа барлыкъ  жолну миналадан тазалагъанлары ючюн сапёрланы ючюсюн да «За отвагу» майдалла бла саугъалагъан эдиле. Ол 1943 жылны  кюз артында Каменец-Подольский шахарны къатында бизни аскерлерибиз алгъа баргъан кюнледе  болгъан эди.

Бир жол а бизникиле, немислилени ууатып, къорууланыу ызларын къолгъа этгенден сора душман, эс жыйып, контратакаланы башлайды. Тёрт жол бирге къошулгъан, стратегиялы магъанасы болгъан ол къорууланыу ыз ючюн къаты сермешле башланадыла. Эки  кюнню ичинде он кере ёшюн урадыла фашистле Малевинни батальону къоруулагъан ызгъа.

Сора шошаядыла. Командир сапёрланы  чакъырады, кенг  масштаблы картаны сюрмеленмеген къангаладан ишленнген столну юсюне салады. «Ма биз былайдабыз, немислиле, ёшюн  уруу бла болмазлыкъларын ангылап, атакагъа танкла бла келирге боллукъдула, деген оюм барды.  Себеплик келмесе, бизни  ишибиз  хазна боллукъ тюйюлдю. Болушлукъну уа тамблагъа дери  сакъламагъыз, къорууланыу ызны да къолдан  ычхындырмагъыз, дегендиле. Алайды да, ма бу тёрт жол къошулгъан жерге, аны тийресине да минала салыргъа керекди, танкланы тохтатырча. Артиллеристледен  къутулсала да, аладан къутулмазча этерге керекди»,-дейди.

Сапёрла ингир къарангысы тёгерекни игирек бассын деп сакълайдыла. Жетеулендиле. Бир кесекден немисли сёзле  эшитиле башланадыла. Аскерби бла аны нёгерлери шош болдула. Бауурланып, иги  къарагъандан сора эследиле тёрт жол къошулгъан жерде бир бёлек офицерни. Сапёрла, бир бирге белги берип, сермешге хазырланадыла. Болсада немислиле тёрт жол айырылгъан жерден бери жанына келмей, жерге бауурланып кюреше эдиле.  «Минала саладыла,- деп келди Аскербийни эсине. –Бизнича, танкла бла келирле деп къоркъадыла».

Немислиле  миналаны салып бошап, кетерге хазырланнган кезиуде бизни сапёрларыбыз, автоматланы  фашистлени юслерине айландырдыла. Жанында сауутну сермерге кюрешген офицерни Темуку улу, уруп, жаралы этди. Къалгъанла къол кётюрдюле. Ма ол жигитлик ишге тири къатышханы ючюн  саугъаланнган  эди Аскербий Къызыл Жулдузну ордени бла 1944 жылны жазында.

Ол  Берлиннге дери жетгенди. «Аскер жигерлиги ючюн» майдал бла да саугъаланнганды. Эльба  ючюн сермешлеге тири къатышханды, анда америкалы аскерчиле бла тюбешиуде да болгъанды,

Фашистлени ууатыугъа салгъан къыйыны ючюн артда Уллу Ата журт урушну  экинчи даражалы ордени эмда кёп майдаллары бла саугъаланнганды. Аскерден СССР-ни Баш Советини Президиумуну 1945  жылны 25-чи октябринден Указына тийишлиликде  эркин этилгенди эмда  Берлинден тюзюнлей Къазахстаннга, Къызыл Шаркъ элге келгенди…

Орта  Азияда,  андан къайтханындан сора да Аскербий темирчи, агъач  уста,  къурулушчу болуп ишлегенди. Жигерлиги, къолдан уста болгъаны, адамлыгъы бла да, аны къайда да намысы-сыйы жюрюгенди. Ол кёп грамоталагъа, багъалы  саугъалагъа да тийишли болгъанды. Жамауат ишге да тири къатышханды, Хасанияда  къартланы советини члени болгъанды.  Фрийланы Рамазанны атын жюрютген 16-чы номерли мектепни окъуучулары бла терк-терк тюбешип, уруш жолларыны юсюнден хапар айтханды,  аланы адеп- къылыкъгъа юйретгенди.

Аскербий жюз жылгъа  жууукъ жашап, 2001  жылда ауушханды.