Юйюр эм демография жаны бла 2036 жылгъа дери къыралда жангы онгла белгиленнгендиле

РФ-ни Правительствосуну Председателини орунбасары Татьяна Голикова Россейде юйюр эм демография политика жаны бла ишни бардырыуну юсюнден магъаналы бёлюмлени туура этгенди, аны баш мураты кёп сабийли юйюрлеге тутхучлукъ берирге эмда къыралда юйюрню институтун андан да бек кючлергеди.

Жангыдан кёргюзтюлген стратегия былтыр юйюрню жылы белгиленнгени бла байламылы эм аны кёрюмдюлерине кёре 13 магъаналы бёлюмден къуралады. Аладан бири адамгъа узакъ ёмюр жашарча,  кёп сабийли юйюрлени санын ёсдюрюрге, къолайсыз жашагъанлагъа болушлукъ берирча эм тийиширыулагъа сабийле табарча тийишли онгла къурауду.

Сагъынылгъан стратегияны сюзюуге къыралны демография жаны бла белгили школалары, регионланы власть органлары эм жамауат биригиулени келечилери къатышхандыла. Аны магъаналы бёлюмюне битеу федерал округлада кёп сабийли аналаны келечилери бла бардыргъан ушакъла саналгъандыла, аланы хайырындан халкъ асламланы айтханлары эсге алыннганды.

Бу стратегияда къауум бёлюм белгиленнгенди. Биринчиси-юйюрню институтун кючлерге эм жамауатда тёрели ниет хазнабызны айнытыргъа эс бурулады эм «Юйюр» деген миллет проектни жашауда бардырыуду.  Экинчи бёлюмю инсанланы саулукълу жашауну бардырыргъа итиниулюклерин къозгъауду эм аурууладан сакълау жаны бла тохтаусуз профилактиканы бардырыуду, ол санда жашауларына къоркъуу келтирген затладан кери этиу-тютюн, аракъы ичиуню азайтыу, тири жашауну бардырыу, физкультура бла кюрешиу эм азыкъны мардалы эм тюз ашау.  Ючюнчю бёлюмге сабийлери болгъан аналаны, аталаны эм аланы сабийлерини саулукъларын сакълау киреди. Дагъыда сабий табарыкъ тиширыуланы саулукъларына къайгъырыу эм саулукъларын кючлеу да уллу магъананы тутады.

Тёртюнчю бёлюмде кёп сабийли юйюрлени араларында къолайсызланы азайтыр мурат бла болушлукъ бериуню игилендириу айтылады. Бешинчиде юй жумушланы тамамлау бла байламлы адамланы ишлерин атып къоймагъанлай профессионал жаны бла да ёсерге кереклерин, ол санда кеси сабийлерине къырал жумушланы да тамамларгъа боллукъдула. Дагъыда кёп сабийли юйюрлери болгъанланы сабийлерин мектепден сора энчи группалада окъутуда амалла къураргъа эм университетледе окъугъан жаш юйюрлеге да себеплик этиу, ол санда иш ачыу бла онгдуруу да киреди ол бёлюмге.

Юйюрню институтун кючлер муратда, ол санда юйюрле чачылып кетмезча  психология жаны бла болушлукъ этерге, регионлада кёп сабийли юйюрлени кюнлерин, туудукълары кёп болгъан къарт аталагъа бла къарт аналагъа жамауат саугъаланы тохташдырыргъа айтылады. Андан сора да кёп ёмюр жашагъанланы программаларын халкъ асламлагъа кенг сингдирирге айтылады.

Къабарты-Малкъарда федерал даражада аллынган законлагъа регионда алыннганла да къошуладыла. Сёз ючюн, 2024 жылны январь айны биринчи кюнюнден тебиреп, журт ишлейбиз деген кёп сабийли юйюрге 250 минг сомну орнуна 500 минг сом бир ызгъа болушлукъгъа бериледи. Андан сора  2024 жылны 1 сентябрь  айындан бери себийлени сабий садлада тутаргъа этген къоранчлары къайтарылады. Дагъыда башха болушлукъла бла бирге сабий туугъан кезиуде 4215,77 сом бериледи юйюрге. Республика сабийлери болгъан юйюрлеге къаллай болушлукъ бергенини юсюнден КъМР-ни урунуу эм социал жаны бла къоруулау министерствосуну сайтында mintrud.kbr.ru.билирге боллукъду.