«Шёндюгюлю технологияланы билмесенг, сабийлени излемлерин ангылаялмазса»

 Малкъарланы Фатима, Эфендиланы Хутайны къызы, Тырныауузда 7-чи номерли сабий садда юйретиучю болуп ишлейди. Дагъыда ол аламат ариу жырлагъаны бла белгилиди. Бюгюн ушагъыбыз аны бла барады.

– Фатима, газет окъуучулагъа кесинги юсюнгден бир хапарла.

– Нальчикде туугъанма. Атам Эфендиланы Хутай бла анам Чабдарланы Фазика кёчгюнчюлюкге дери Бызынгыда жашагъандыла. Къыргъызстанда бир юйюрлю болгъандыла. Малкъар халкъ Ата журтха къайтханда, бизни юйюрюбюз Нальчик тийресинде

Барамтада (Вольный ауул) тохтагъанды. Анам юйге, сабийлеге къарагъанды, атам а таксиде ишлегенди. Юч сабий болгъанбыз. Къарындашларым Азрет, Магомет да сюргюнде туугъандыла. Азрет Къабарты-Малкъар къырал университетни физика-математика бёлюмюн тауусуп, анда кафедрада ишлегенди. Бир къауум патентни да автору эди. Жаннет тёрлеринде турсун, дуниясын алышханды. Мухаммат а къурулушчуду. Аланы кичи эгечлериме мен. 

Башында айтылгъан университетни тарых-филология факультетини орус эм малкъар бёлюмюн бошагъанма. Школда да ишлегенме бир къауум заманны. Бюгюн сабий садда юйретиучюме. Устаз усталыгъым болуп тургъанлай, сабий садда ишлерча, профессионал хунерими дагъыда кётюрюрге тюшгенди. 1990-чы жылла къыйын кезиу эдиле. Интернатда ишлеп тургъанма, Тырныауузну элхууур басхынчы. Интернатны ол жокъ этген эди. Артда сабий садха келгенме. Жыйырма жылдан атлагъанды андан бери.

– Усталыгъынгы кётюрюрге деген эки кере да курсланы ётгенсе, 2020-2021 жыллада. Ол сабий садда ишлегеннге керекмиди?

– Ол тюрлю билим бюгюн кимге да керекди, бютюнда школда, сабий садда ишлегенлеге. Бусагъатдагъы технология амалланы билмесенг, жашау бла бирге атлап баргъан, сабийлени излемлерин ангылагъан да къыйынды. 

– Сен ол амаллагъа кёре, жалгъан интеллектни хайырланып, назмулагъа макъам тагъаса. Музыка бла, жыр бла байламлыкъ неден башланнганды?

– Барамтада бизни къатыбызда белгили къобузчу Мухажир Пшихачев жашагъанды. Къоншула бла бек иги эди арабыз. Къарындашым Азрет андан юйренип, аламат уста болгъанды къобузгъа. Аны къой, музыка инструментлеге ремонт этген жерде да ишлеп тургъанды окъугъан жылларында, аллай фахмусу да болуп. Аны къызчыкълары экиси да музыка санат жаны бла билимлиледиле, СКГИИ-ни бошагъандыла. Бири, Гергъокъланы Лейля, Яникойда сабий музыка школну директоруду. 

Жырларгъа уа сабийлигимден да сюйгенме. Бирде, фахмула излей айланнганда, Асанланы Кулина табып къошхан эди концертлерине. Мен анда Ёзденланы Альбертни «Къара суучукъ» деген жырын айтхан эдим. Андан бери, эсгерселе, къатышыучума аллай затлагъа. Ма озгъан жыл Зумакъулланы Танзиляны юбилей байрамына чакъыргъанларында, анда да жырлагъанма. Бюгюн жангы технологияла бла жыр тагъаргъа юйреннгенме, жаратханла, жаратмагъанла да болурла, алай а дунияны ариу этген макъамла саугъача бир затдыла. Ол жырланы фахмулу жаш адамла Жеттеланы Камилла бла Тербулатланы Рамазан айтадыла.  

– Юйюр байлыгъынгы юсюнден да айтсанг а?

– Быллымчы келинме. Эки жаш бла къыз ёсгендиле. Тамата жаш Юсюп инженер-энергетикди, Бештауда ишлейди. Кязим да анга окъугъанды, алай а таксиде кюрешеди. Экиси да Чегем шахарда жашайдыла юйюрлери бла. Аланы эгечлери Айшат филологду. Ючюшер сабий ёсдюредиле. Эки келиним да Нёгерладандыла, киеу а Байсолтанладанды.  

– Хар бир таулу юйюрню да март ай бла байламлы жарсыуу, къууанчы да бардыла. Сени эсинге не келеди бу кюнледе?

– Къыргъызстаннга кёчгенде, анамы юйюрю алты адам болгъанды: ана, юч къарындаш, эки эгеч. Ачдан ыннам, анамы эгешчиги, бир къарындашчыгъы да ёлюп, анам бла эки къарындашы къалгъандыла сау, онтёрт-оналты жылллыкъла болуп. Анам атама онсегиз жылында келгенди. Ариу жашагъандыла. 

Атам, окъууу болмаса да, кёп билирге излеген, Малкъарда, Къарачайда, Дагъыстанда да тукъумун бирге жыйгъан эсли адам эди.  8 мартда радиогъа тынгылай олтуруучу эди, къол ишин да эте. Алгъын алай сагъыш этмей эдим, жашай баргъанда уа, аш тёгюлгенни кёрсем: «Быллай бир зат табылса, къаллай бир адам сау къаллыкъ эди кёчгюнчюлюк жыллада», – дейме. Аллах энди аллай сынауланы бир кишиге да бермесин. Уруш къазауатлагъа баргъан жашларыбыз да юйлерине хорлам бла сау-саламат къайтып, къууандырсынла ата-аналарын. Мамыр жашауну багъаларгъа керекбиз.