Тюрлениуле окъутууну игилендириу бла байламлыдыла

КъМР-ни Жарыкъландырыу эмда илму министерствосунда жыйылыу озгъанды. Аны кезиуюнде сёз озгъан жылда тамамланылгъан проектлени эмда быйылгъа борчланы бла муратланы юслеринден баргъанды. Аны ишине министр Анзор Езаов, КъМР-ни Парламентини Билим бериу, илму эмда жаш тёлюню ишлери жаны бла  комитетини таматасы Нина Емузова, Жарыкъландырыу министерствосунда Жамауат советни председатели Хаути Сохроков, билим бериуде бла илмуда ишлегенлени профсоюзларыны башчысы Сергей Карныш, бийик окъуу юйлени, билим бериу управленияланы, мектеплени келечилери да къатышхандыла.

Эм алгъа жыйылыуну Анзор Клишбиевич  хычыуун жумушдан – устазлагъа саугъаларын бериуден – башлагъанды. «РФ-ни Жарыкъландырыууну отличниги» деген даражалы ат озгъан жылда республиканы жыйырмадан  аслам устазына  аталгъанын билдиргенди. Алай бла аланы  араларында Къашхатауну битеулю билим берген  мектебини малкъар тилден бла  адабиятдан устазы Чеченланы Ариужан, Нальчикни 9-чу номерли бир-бир дерследен терен  окъутхан  школуну ОБЖ-дан устазы  Бапыналаны Алим, башхала да бардыла. 

Ызы бла министр озгъан жылда бардырылгъан  жумушланы юсюнден доклад этгенди. Ол былтыр «Билим бериу» миллет  проект кесини ишин тохтатханын, алай эсе да, алты жылны ичинде аны себеплигинден регионда жаш тёлюге билим бериуню  качествосу  игиленнгенин да белгилегенди. Аны  чеклеринде  «Тарихли билим бериу среда», «Жаш  профессионалла», «Демография», «Шёндюгюлю мектеп», «Хар сабийни жетишими», «Патриотлукъ жаны бла юйретиу» атлы федерал проектле да жашауда  бардырылгъанларын  ангылатханды. 

Алай бла «Шёндюгюлю Мектеп» проект бла былтыр сегиз жангы школ ишленип, алада  саулай да 4 979 сабийге жер къуралгъанды. Дагъыда жети мектепни къурулушу бара турады, алада уа битеу да бирге 4 150 адам окъурукъду. 
2024 жылда 13 школгъа бла 4 сабий садха тынгылы ремонтла этилгендиле, энди юч жылны ичинде 65 мектеп, 17 садик да толусунлай жангыртыллыкъдыла. 

Барыбыз да  билгенликден, регионда технопаркла ачылып, ала жетишимли ишлеп да турадыла. Былтыр да Прохладныйни бла Нальчикни мектеплеринде «Кванториумла» ачылгъандыла. Онюч школда уа жангы «Точка роста» арала да къуралгъандыла. 
«Земский устаз» проект да республикада алгъадан бери жашауда бардырылады. Быйыл беш мектепде орус тилден бла физикадан устазла ишлерикдиле.

2016 жылдан бери  регионну школлары улоу бла  жалчытылынадыла. Ол проектни себеплиги бла уа он мингден аслам окъуучуну ташыргъа онг чыкъгъанды. Сегиз жылны ичинде мектеплеге 231 автобус берилгенди,  былтыр  а аланы саны 28 болгъанды.

Арт кезиуде школлада ана тиллени бла адабиятланы окъутуугъа эмда аданы сакълаугъа, жаш тёлюню бу дерслеге сейирлерин къозгъаугъа энчи эс бурулгъанлай келеди. Алай бла озгъан жылда КъМР-ни Миллетлени эмда жамауат проектлени жаны бла  министерствосу  бла биригиулюкде республиканы халкъларыны  тиллерин Яндекс интернет-порталны «Переводчик» къошакъ федерал сервисине кийириу жаны бла иш бардырылгъанды.  Къарачай-малкъар эмда  къабарты-черкес тилледен 100  минг айтым кёчюрюлгенди. Бу жумушха 80 устаз къатышханды. 

2024 жылда «Ана тилни бла адабиятны эм  ахшы устазы» усталыкъ хунерни ачыкълагъан эришиуде КъМР-ни Башчысыны премиясы тохташдырылгъанды. Анга уа бир алчы (200 минг) бла эки лауреат  (100 минг) тийишли болгъандыла. 

Ана тилледен олимпиада да эрттеден бардырылып,  сабийлени, аланы окъутхан устазланы да билим даражаларын  ачыкълаугъа, сынам бла байыкъланыугъа да себеплик этгенлей келеди.  Былтыр да анга, битеу да кезиулерин саулай алып айтханда, беш мингден аслам сабий къатышханды. Энди тёрт жылдан бери ана тилледен регион даражалы олимпиадада хорлагъан окъуучуланы, аланы хазырлагъанланы  да  Республиканы Башчысыны премиясы бла  белгилеу тёре  тохташдырылгъанды.

Бюгюнлюкде ёсюп келген  тёлюге къошакъ билим да кесини кереклисин  ачыкълагъанды. Алай бла «Хар сабийни  жетишими» проектни чеклеринде былтыр 107 къошакъ халда окъутхан махкемеде 13 894 жангы жер ачылгъанды. Андан сора да, «Жюрегими сабийлеге береме», «МультЛис», «Ана тилни жаяу жолчукълары» дегенча республика даражалы эришиуле  къуралгъандыла. Окъуучуланы жетишимлерин  ачыкълагъан «Ачылыу-2030» атлы кёрмюч да ишин бардыргъанды. 

Хунерли сабийлени  айныуларына да энчи эс бурула, регионда аны бла байламлы уллу иш бардырылгъаны да чертилгенди жыйылыуда. Былтыр «Антарес» билим бериу арада окъуучулагъа онсегиз тюрлю ыздан  профильли окъуу ызла къуралгъандыла, алагъа 989 школчу къатышханды. 

Барыбыз да билгенликден, Окъуучуланы битеуроссей дерс  олимпиадалары 24 предметден бардырылыучуду. Озгъан жылда анга 138 мектепден саулай да 614 жаш бла къыз къатышхандыла. Алада  алчылыкъны 50 адам алгъанды, призёрла уа 119 сабий болгъандыла. Олимпиаданы башха-башха дерследен эсеплерине тийишлиликде, 44 окъуучу бла аланы бу эришиуге хазырлагъан устазла КъМР-ни Башчысыны премиясы бла саугъаланнгандыла. 

2024 жылда «Жигитлени сабийлери» атлы проект ишин  андан ары бардыргъанды. Аны чеклеринде Юйюр консультацияны республикалы арасы  ачылгъанды, саулай да билим берген махкемеледе окъуучуланы барысыны да  мониторинглерин  бардыргъан тарихли  платформа  къуралгъанды. 

Былтыр дагъыда чертирча жумуш – «Илмуну фестивалы». Байрам кеси да Россейде илмуну бла технологияланы  онжыллыгъына аталгъанды. Жыйырма студент бла он аспирант КъМР-ни Оноучусуну стипендиясына тийишли болгъандыла. Энди республика даражалы аталгъан  стипендияланы къурау жаны бла оюмла да бардыла. Ала Мечиланы Кязимни, Шора Ногмовну, Тимбора Мальбаховну атлары бла боллукъдула деп белгиленеди. 

Анзор Клишбиевич озгъан  жылда министерствода толтурулгъан ишге ыразы болгъанын билдирип, ишлерге, алгъадан  салыннган  борчланы эмда муратланы тамамларгъа ахшы онгла, мурдор да барлыгъын чертгенди. Ызы бла, устаз  сообществону, андан кем къалмай, мындан арысында да бютюн жетишимли  ишлеригине ышаннганын айтханды. Къонакъла да, бу жаны бла республикада хар не тынгылы  къуралгъанын чертип, устазлагъа тёзюм, илхам учунуулукъ да тежегендиле.