Сейир кёрмюч, аскер жырла, керти хапарла

Нальчикни темир жол вокзалына сейир эшелон келгенди – «Хорламны поезди». Эки кюнню ичинде 1 эм 2 мартда  музейни кёрмючю бла шагъырейленирге онг болгъанды.

Аны къууанчлы халда ачылыууна КъМР-ни Правительствосуну башчысыны биринчи орунасары Муаед Кунижев къатышханды. Ол, жыйылгъанланы аллында сёлеше, быйыл Россейде Ата журтну къоруулаучусуну жылы эмда Уллу Хорламны 80-жыллыгъы белгиленнгенлерин эсгергенди. 

- Ол къанлы урушдан сора 80 жыл озгъанды, алай аны ауазы бюгюн да эшитиледи.  Бизни батыр аскерчилерибиз Украинада неонацизмге къажау тургъандыла, кишиликни юлгюсюн кёргюзтедиле. Бюгюн да, ол узакъ жылладача, тюзлюк бизни жаныбыздады, душман жокъ этилликди, Хорламны келтирликбиз, деп айтыргъа эркинбиз,-дегенди ол.

«Хорламны поезди» ёсюп келген тёлюге аппаларыбызны жигитликлерин кёргюзтюр, къыралыбыз ючюн ёхтемликни сезер, тёлюлени араларында байламлыкъланы сакълар мурат бла къуралгъанын белгилегенди Муаед Ахъедович. «Уллу Ата журт урушда жууукъ адамны тас этмеген бир юйюр да болмаз. Республиканы жигит жашлары бла къызлары битеу фронтлада къазауат бардыргъандыла.  Бюгюн а бу поездни болушлугъу бла ала урушда кёрген къыйынлыкъланы, халкъгъа этилген зорлукъну сезерге онгубуз барды»,-дегенди. 

Поездни аллында уа концерт да къуралгъанды. КъМР-ни сыйлы артистлери   Азамат  Цавкилов бла Тимур Гуазов,  Музыка театрны солистлени  Фатима Дышекова бла Марина Пачева, битеуроссей конкурслада бла фестивальлада алчы жерлеге чыкъгъан жаш жырчы Милана Вологирова, Росгвардияны келечилери Марина Лукожева бла Полина Чайкина уруш  эм андан сора жыллада жазылгъан, халкъ сюйген жырланы айтхандыла. 

Поезд быйыл Нальчикге экинчи кере келеди. Ол тогъуз вагондан къуралгъанды. Кёрмюч Уллу Ата журт урушну аллында жыллада къыралны мамыр жашауундан башланады.

Алай адамланы муратларын, халкъны тынчлыкълы  жашауун уруш бузады. Экинчи вагон Брест къаланы батыр къоруулаучуларына аталыпды – аскерчилеге душманнга къаллай къыйын болумгъа къажау сюелирге тюшгенин ачыкълайды.

Андан ары поездде совет аскерчиле фронтха баргъанларын,   душман бла  сермешлени кёрюрге боллукъ эди. Алай 4-чю эм 6-чы вагонла бир адамны да сансыз къойгъан болмазла. Алада концлагерьледе мамыр адамлагъа сынатылгъан азатлыкъны эмда Ленинградны блокадасыны, шахар кёрген къыйынлыкъны юслеринден хапарланады.  

Дагъыда кёрмючге келгенле жаралыла жюрютген вагонда болургъа, японлу милитаристлени зорлукъларын кёрюрге, Уллу Ата журт урушну жылларында алимле чыгъаргъан илму жангычылыкъла бла шагъырейленирге боллукъ эдиле. Ахырында уа Нюрнберг сюдню юсюнден шартла бардыла эмда Уллу Хорламны аскерчилери юйюрлерине къалай къайтханлары кёргюзтюледи. 

Алай бла поездни кёрмючю бла шагъырей болгъан адам Уллу Ата журт урушну тарыхындан тынгылы хапар алаллыкъды. Анда адамланы скульптуралары, документле, суратла бла бирге мультимедиа мадарла да хайырланылгъандыла.

Видеопроекторланы, башха оборудованияны болушлугъу бла самолётла учханлары, танкдан атдыргъанлары, аскерчилени жашаулары, ала атышыуланы араларында не бла кюрешгенлери кёргюзтюлгендиле. 

Поездге уа сейир уллу болгъанын айтырчады. Ол кюн, хауаны сууукълугъуна къарамай, Нальчикни вокзалына адам кёп жыйылгъан эди. Келгенлени асламы сабийле, жаш адамла болгъанлары уа бютюнда магъаналыды. 

Андан ары поезд Владикавказгъа кетгенди.