«Мындагъы адамларыбызны ана тиллеринде аз сёлешгенлери мени бир да болмагъанча бек жарсытханды»

Ахыры. Аллы 22 январьда чыкъгъанды.

- Анда тойларыгъызда уа таулу адетлени сакълаймысыз?

- Угъай дейим, Тюркдеча да этмейбиз, алай тюз мындача да болмайды, башхаракъды бизде. Сизде бир тойда болуп  адет-тёрелени кёргенме. Сёз ючюн, келинни баш ауун алгъан жокъду андагъы жерлешлерибизде, аны мен жаланда мында кёрдюм. Киеу кёргюзтген да жокъду, болгъан эсе да, эрттеледе, ол адет эскирип кетгенди.

- Кесинг а юйленнгенмисе?

- Угъай алыкъа. Тюркияда юйдегили болсам, сабийлерим да тюрклюле боллукъдула. Таулу тиширыу бла юйюр къураргъа излейме, сабийле юйюмде тауча сёлешселе сюеме. Ала меничала болмасынла дейме, тамырларымы, жууукъларымы табама деп, айтханымча, оналты жыл кюрешгенме, кеси тилиме кесим юйреннгинчи, жыйырма жылым кетгенди. Сабийлерим, аны къой да, битеу миллетим да алай болмасын, иншАллах, болмаз деп да ышанама. Эгечим да юйюр къурамагъанды алыкъа, кесибизни миллетден адамгъа тюбер деп ышаныудама.

- Къабарты-Малкъаргъа экинчи кере келесе, мен ангылагъаннга кёре?

- Хау, биринчи кере мында 2015 жылда болгъан эдим. Бу жол а жууукъларымы кёбюрек таныдым, шукур Аллахха. Айтханымча, буруннгу журтубуз Жорагъа да бардым. Минги таугъа чыгъып, экинчи кере хажича сездим кесими.

Ата журтну эскиси, жангысы жокъду, ол адамны ёмюрлюк, ышаннгылы тамырыды. Бек сыйлагъандыла мени жууукъларым, халкъыбызны бирси адамлары да. Миллет газетибиз да манга эс бурду, санга да аны ючюн сау бол дерге сюеме.

Алай бир затны уа чертмей болалмайма. Мындагъы адамларыбызны ана тиллеринде аз сёлешгенлери мени бир да болмагъанча бек жарсытханды. Бир юлгю бла айтайым: дуния башын иссилик къысып, ол эм бийик бир чек мардасына жетсе, табийгъат къуруп кетеди, сора ахырысы бла да алгъыннгы ызына, турумуна къайтмайды, тил да тюз алайды, аны ол чекге жетдирмезге борчлубуз биз кесибиз, таулула. 

- Къутбий, тарыхлы ата журтунга кёчюп келирге уа муратлымыса?

- Ол сагъышла сабийликден бери да тынчлыкъ бермейдиле. Аны юсюнден «Алтын къол» фестивальда телевидениягъа да айтханма. Бир онгум болса, Ата журтума кёчерикме, нени да къоюп, нени да кёзюм къыйып.

Ата журтубузну юсюнден сёлешгенде, бир сагъышымы да туура этерге излейме. Шёндю жаш адамла уллу шахарлагъа ишлерге кетедиле. Ала эртте-кеч болса да, тыпыр ташларына къайтсала,  бек сюерик эдим. Ата журт къаллай эсе да, ол бизни ата журтду. Аны иги да, аман да этген а жаланда кесибизни къолубуздады. Къоюп кетмегиз дейме жеригизни, мени кибик, узакъдагъыла да,  Аллах айтса, бир кюн болмаса да, бир кюн къайтырла.

- Тёгерегингде бюгюнлюкде болгъан таулуланы бир къауумуну атларын сагъынсанг эди, жууукълары, аланы газетде окъуп, тансыкълар эдиле.

- Эмирлер элибизден болгъанланы сагъынайым. Сёз ючюн, Борчаланы Абдуллах, социология илмуланы профессору, кеси да кюз артында Къабарты-Малкъаргъа келирге деп турады. Томайлары, Абайлары да бек айтхылы адамладыла. Абайланы Алим деп жыл саны келген огъурлу акъсакъалыбызгъа узакъ ёмюр, саулукъ тежейим газетибизни бетлеринде. Афьондан Доттуланы Хызыр эфендини да сагъыныргъа сюеме, аламат, тюз акъыллы инсанды ол.

- Ушагъыбызны ахырында бош заманынг болса,  аны къалай ётдюргенинги да айтсанг эди?

- Ненча заманым болса да, окъугъанлай турама  кеси тарыхыбызны, маданиятыбызны юсюнден. Туристликни, жолланы къыдырып айланыуну сюймейме. Буруннгу журтума да айланыр ючюн келмегенме, жууукъларымы, тамырларыбызны билейим, танышайым, тансыкълайым деп келгенме. Сёз ючюн, таула, суула битеу дунияда да бардыла, жан бла жюрек дегенча, жууукъ адамларыбыздыла эм магъаналыла.