«Биз бир къайыкъда барабыз, бир туз-гыржынны ашайбыз»

Бараз кюн Адыгеяны, Къабарты-Малкъарны, Къарачай-Черкес  республикаланы  халкъ поэти Исхак Машбашны «Голубоглазая» деген  тарых магъаналы романына аталгъан жыйылыу болгъанды. Аны «Адыгэ хасэ» жамауат организацияны таматасы Мухаммед Хафицэ бардыргъанды. Ол жазыучуну жашау эмда  чыгъармачылыкъ жолуну юсюнден  къысха билдириу этгенден сора, сёзню аны кесине бергенди.

«Бу китапны мурдору  италиялы тинтиучюле тапхан нотариал документ болгъанды. Анда  Леонардо да Винчини анасын жесирден къалай къутхаргъанларыны юсюнден жазылады. Ол документден белгилиди айтхылыкъ художникни  анасы черкесли  болгъаны да», – дегенди Исхак Машбаш.

Бу чыгъарма аны 25-чи романы болгъанын да айтханды. Мында «уллу сёлешген» адам болмагъанын, назмуларын, хапарларын да бек биринчи кесине деп жазгъанын да чертгенди. Адыгланы, таулуланы да   бурун заманладан  келген ахшы адет-тёрелерин  сакъларгъа кереклисин да эсгертгенди. «Аланы тас эте турабыз. Аны эсгертирге кюрешеме. Биз сабийлерибизни, аладан туугъанланы, тууарыкъланы да къалай юйретгенибизни юсюнден сагъыш этерге керекбиз. Башха-башха миллетлени, динлени келечилери бир къайыкъда барабыз, бир туз-гыржынны ашайбыз», – деп къошханды. 

Андан сора адыглы жазыучу Къулийланы  Къайсын бла уллу шуёхлукъ жюрютгенин айтып, аны да эсгергенди. «Ол деменгили адам болгъанды.  Кёплени палахдан  къутхаргъанды. Аман адам эсем, мени тартыгъыз жууапха, юйюрюме тиймегиз. Бир-эки юч аман адам ючюн   битеу халкъны жууапха тартыргъа жарамайды. Аны не ючюн айтама, малкъар халкъны кёчюргенде, Къайсын ючюн кёп белгили жазыучула, назмучула  анга тиймезлерин тилегендиле. Ол къайда сюйсе анда жашаргъа боллукъ эди, алай, халкъы баргъан жерге кетгенди. Къайсын не заманда да халкъы бла бирге болгъанды», – дегенди хурметли тамата.  

Къайсын анга кёп кере болушханын да айтып, Исхак Машбаш ол ауругъанда, анга болушалмагъанына жарсыгъанды. «Терк-терк барыучу эдим кёрюрге. Ахыр кере уа  Расул Гамзатов бла бирге барама. Ючюбюз да  олтуруп кёп хапар айтханбыз. Ол бизни  ахыр тюбешиуюбюз эди.  Республикада болуп, аны Чегем шахарда юйю-музейине, къабырына, Нальчикде эсгертмесини аллына да бармай къалмайма. Эл-Тюбюнде ата юйюнде да болгъанма. Анда аны хурметине  ишленнген «Къайсыннга жюз атлам» эсгертмени да кёрюп, бек къууаннганма. Мени оюмума кёре, Кавказда Къайсынча адам жокъду», – деп эсгергенди жазыучу.

Ол малкъар халкъгъа уллу хурмет этгенин да айтханды.  «Огъурлу миллетди. Биз бир бирибизни билирге, сезерге, къууанчда, бушууда да бирге болургъа керекбиз», – деп алай насийхат да этгенди тамата.

Ахырында Исхак Машбаш журналистлени сорууларына жууапла бергенди, келгенлеге китапларын да саугъалагъанды, огъурлу сёзлерин да жазып.