Хар келгеннге жарыкъ тюбейдиле

Россей Федерацияны Президенти Владимир Путинни оноуу бла Росмолодёжьну «Жаш адамлагъа регион» деген проектини чеклеринде Къабарты-Малкъар Республикада кёп жумушла тамамлагъан жаш тёлю арала ишленедиле. КъМР-ни Жаш тёлю ишлери жаны бла министерсвосуну себеплиги бла Къашхатауда жаш тёлю ара да ишин башлагъанды. Аны таматасы Биттирланы Жамболатды. Ол бизге анда не проектле бла кюрешгенлерини эм къаллай проектле хазырлагъанларыны юсюнден билдиргенди.

Къашхатау туризм айный баргъан районладан бириди, аны себепли ол жумушха энчи эс бёлюнеди. Арада туризмни майданы ишлейди, ол бёлюмге таматалыкъны Сараккуланы Хасан этеди. Ара ачылгъанлы кёп болмай эсе да, школчуланы да чакъырып, аслам сейир жерлеге баргъандыла. Кече къалыргъа да амаллары болурча чатырла, отуз чакълы бир адамгъа жетерча керекле да бардыла. Палатканы къалай жаяргъа, табийгъатда къалсала, от къалай этерге кереклисини юсюнден да айтадыла мында. Жолоучулукъгъа атланырдан алгъа, анда майданда жыйыладыла, экранда жол ызны, планны да кёргюзтюп, тебирерден алгъа инструкция бла шагъырейлендиредиле.

- Быйыл Ленинградны къуршоудан азатлаугъа сексен жыл толгъаны бла байламлы да поход къурагъанбыз. Районда тамата классланы окъуучуларын жыйып, Огъары Малкъарда Курнаят эл болгъан жерге элтгенбиз. Ол проектни баш мураты сабийлеге адамла къаллай къыйынлыкъдан ётгенлерин ангылатыргъады.

Жол кёргюзтюучюле болуп биргебизге Байсыланы Харун бла Мисирланы Кемал келгендиле. Анда от этип, блокада заманда берилиучю къара гыржынла элтип, хар бирине биришер ёлчемли туурам берген эдик. Ол сабийлени жюреклерине жетгенди, керти да блокаданы сынагъанла къаллай къыйынлыкъдан ётгенлерин толуракъ ангылагъандыла,- дейди Сараккуланы Хасан.

Андан сора да, кюз артында жылы болгъан кезиуде Герпегеж къатында лагерьге баргъандыла. Ары юйюрле бла элтедиле, агъачда интернет, телефон бла сёлеширге амал болмагъаны ючюн, жаш адамла бир бири бла ушакъ этедиле, алгъын ата-бабала къалай жашагъанлары бла шагъырей боладыла. Аналары азыкъ этедиле, атала от тамызыргъа отунла хазырлайдыла, сабийле уа алагъа болушургъа юйренедиле.

Дагъыда араны арбазында от жагъа да барды. Алайда ингирледе жыйылып, шишликле биширип, магъаналы ушакъла бардырадыла, къыл къобузда согъадыла, жырлайдыла.

 Андан сора араны кесини ашханасы барды. Дагъыда «Медиа ара» да ишлейди, анга таматалыкъны Къадырланы Зульфия этеди. «Бу мекямда алгъын районну газети «Трудовая слава» басмалана эди. Мен да мында онбеш жыл ишлегенме, ызы бла жангы жерге кёчгенбиз. Бюгюнлюкде уа КъМР-ни Жаш тёлюню ишлери жаны бла министерствону себеплиги бла мында хар не да жангырыпды»,- дейди Зульфия.

Къабыргъаланы ариулукъларына да энчи эс бурурчады, фахмулу къызчыкъ Дисана Кулова алада миллет оюула бла жасалгъан ариу суратла ишлегенди.

Экинчи къатда уа «Проект майдан» орналыпды, анда Бапыналаны Шахриза ишлейди. Бери школчула келедиле, алагъа проектле, грантла алыу жаны бла мастер-классла къурайдыла. Аны бла байламлы дерсле берирге специалистле Галина Карсакова бла Мурачаланы Аскер да келгенлей турадыла. Сабийле туризм, экология жаны бла, ана тилни айныууна эмда юйсюз жаныуарлагъа болушлукъгъа жораланнган проектле жаза турадыла. Къысха заманда аланы къорууларыкъдыла.

Андан сора да, анда Интернет болгъаны себепли, школчула дерслерине керекли затла бла хайырланадыла. Ары дерслерин этерге да сюйюп келедиле.

 Дагъыда «Оюнла майданы» да ишлейди. Анда шахмат, шашка эмда башха билимлерин ёсдюрген оюнла къураладыла. Мокъаланы Айза уа «Таулу мафия» деген оюнну бир тюрлюсюн жарашдыра тургъанын да билдиргендиле.

Тюрлю-тюрлю жыйылыула бардыргъан майданда ыйыкъ сайын бир магъаналы тюбешиуле къурайдыла. Жаш тёлюню айныууна себеплик этген башха биригиулени да анда тюбешиуле бардырыргъа амаллары барды. Бир айны ичине онбир тюбешиу къурагъанын да ёхтемлик бла айтадыла арада ишлегенле.

Мында жигитлени къабыргъасында райондан Уллу Ата журт урушха кетген жашланы кёбюсюню суратлары жыйышдырылыпдыла. Къысха заманда ол суратланы къатында хар аскерчини жашаууну юсюнден да билдириу жазыллыкъды: жаш адамла танырча, юлгю алырча. Черек районну прокурору Уяналаны Виктор ары кесини архивин бергенди.

Миллетни маданиятын кёргюзтген мюйюш да аламатды. «Этно уголок» проектни чеклеринде алайда энчи гинжилени юсюнде эртте заманлада жюрютюлген миллет кийимлени кёрюрге онг барды, таулу кийиз да кесини сыйлы жерин алгъанды.

 Волонтёр къымылдау жаны бла методистле Саида Карданова, Мокъаланы Айза «Биринчилени атламлары» деген проектни бардырадыла. Аны бла байламлы арада кёп сейир тюбешиуле боладыла. Хар шабат кюнден а школчулагъа магъаналы суратлау фильмле кёргюзтедиле, ызы бла аланы сюзедиле. Мындан арысында жаш тёлю арада кёп сейир проектле бардырыргъа умутлудула. Хар келген адамгъа жарыкъ бетден тюбериклери а хакъды.