Маданият

  Малкъар халкъны таурухлары, жомакълары бек кёпдюле. Жарсыугъа, жаш тёлю аланы хазны билмейди, билген таматаларыбыз а жашаудан кетип барадыла. Бу таурухну мен атамдан Байсыланы Къапландан жазып алгъанма. Жаннетли болсун, ол да алышханды дуниясын. Жюзле бла билгенди атам миллетибизни жомакъларын. Тауда бичен хазырлагъан кезиуде къошда тургъанларында бир ингирде айтханын экинчи кере къайтармагъанды. Билгени  миллет байлыкъ эди, алай жазмагъа тюшмегенди.

Малкъар халкъ таурух

Бахсан черек башланнган жерде, чынгыл тау бузланы къатларында таулу эл болгъанды. Элни къыйырында юйде эри бла къатыны эм аланы алыкъа туумагъан биринчи сабийлери жашап болгъандыла. Къагъанакъ жашчыкъны ауазы чыкъгъан кезиуде ырхы тюбюне тюшюп ёлгенди атасы. Ата-бабаларындан бирини намысына деп, жашчыкъгъа таулуланы араларында  намысы жюрюген, аты айтылгъан пелиуанны атын атайдыла - Малкъарукъ деп.

(баргъаны)

Ы

Ылгъыз – даржалары эки тюрлю жюрюген, тукъум сыйлылыкълары бирча болмагъан тукъумладан тиширыу, бий бла жалгъашып, андан туугъан сабий.

Ылхым – ырхым не да ырахын. Жунчуу, тюгениу.

Ылхынык – бир къауум адам келишип, ишлеп, артда уа юлюшлерине ыразы болмай не башха сылтау бла арада сёз чыгъыу, даулаш.

Ылызгъыр – мал, кийик сюрюулени аякъ ызлары. Къуугъун болса, аллай ызны алып барадыла.

Быйыл 1 ноябрьде  КъМР-ни халкъ поэти, Ленинчи саугъаны, СССР-ни, РФ-ни Къырал саугъаларыны лауреаты Къулийланы Къайсын туугъанлы 102 жыл толады.  Аны чыгъармачылыгъы малкъар поэзияны эмда бийик тёппесичады. Ол  жазгъан тизгинле жаланда Россейде угъай, андан тышында да кенг белгилидиле. Поэт, белгилисича, шуёхлукъну къаты тутханладан болгъанды, тенглерин жаныча кёрюп. Аны юсюнден айтады бу эсгериу материалда Дагъыстанны халкъ поэти Магомед Ахмедов да.

(баргъаны)
ч

Чабыр - тау жерледе бек аламат жарагъан, таулуну алышындырыусуз да, жараулу да аякъ кийим.

Чагъыркёз - алакёз (мал, ат).

Чагьыу - кесекле тийип, къызгъанда, не бир башха жарашмагъан ийисден, ашдан териси бузулуп, анда чыкъгъан жарачыкъла.

Чакъан - аулакъ, къамиш бёрю. Шакал.

Чарыкъ - ийлеую жетишген тууар териден бичилип, иничке тикгич бла гымых тигилген аякъ кийим.

Кязим жангы жазма адабиятха жол ызлауунда бек алгъа кесине харфлыкъ къурап башлайды. Шукур болсун, медиреселеде Къуранны къарасына юйретедиле. Аны кёп эллиси алифле бла жаза, окъуй биледиле.

(баргъаны)

У

Узада – юч жылдан тёрт жылгъа жетген къой.

Узгъа – сау тёнгерекден ичи терен къазылып, ичинде мирзеу тюерча этилген адыр, кели.

Улузгъур, эргенек – къой къозугъа сютюн эмерге къоймаса, экисин да ары жыйгъан чалыдан не ташдан тар орунчукъ.

Буруннгу заманладан келген хапар. Ёзен элледен биринде гудучулукъ къаты жюрюгенди дейдиле. Эрттенликде отлаугъа кетген мал, къатында иеси неда малчы болмаса, тас болуп, ызына къайтмагъанды. Элде уллу жарсыуладан бири эди ол.
Кёп кере адамла, жыйылып,  анга амал излегендиле. Эл ортасында налат таш орнатып, гудучуланы анга байлап да тургъандыла. Ол да бир кесекге себеплик болгъанды. Болсада гудучулукъ толусунлай къурумагъанды.

Аналаны Хамит:
– Кязим, туугъанындан акъсакъ болса да, женгил къымылдагъан, таукел адам  эди. Бир-бирледе жашчыкъланы ызларындан къуууп ойнагъанды, ким алгъа болса да деп. Адамлагъа да иги болгъанды. Къыйынлыгъы болгъаннга болушургъа ашыкъгъанды. 
Аны гюрбежисинде от бир заманда да ёчюлмегенди, кёп ишлегенди, анга алгъан хакъындан а жарлылагъа юлюш этгенди. Башхалагъа ушамагъан жюреги бар эди ол адамны. Гюрбежиде жыйылыула да болгъандыла. Анда айта эди ол Россейни халкъыны  кётюрюлгенин.