Маданият

Халкъ тепсеулерибиз бла байламлы бёлюмню андан ары бардырабыз. Бу жол «Голлуну» бла «Башил айы» къыш тепсеуню юслеринден да Къудайланы Мухтарны жазгъанларына кёре хапарлайбыз.  Мирзеуню тейриси Голлу болгъанды.  Озгъан заманлада таулула аны хурметине деп жаз башыны ал кюнлеринде жырла, тепсеуле бла энчи байрамла къурагъандыла. Бу къууанчны мажюсю буруннгуда чыкъгъаныны сылтауу адамланы жыйылып бай тирлик алыугъа итиниулери болгъаны ишексизди. Тёреге жораланнган жырда тейрини берегетлиги, ариулугъу, акъыллылыгъы махталгъанды.

Акъ-Сууда китапханагъа бусагъатда ремонт этиле тургъаны себепли ол 15-чи номерли мектепде  кабинетледен биринде орналыпды. Анда ишлеген Светлана Мамедованы башламчылыгъы бла кёп тюрлю  тюбешиуле, конкурсла, викторинала, адабият ингирле бардырыладыла. Бу кюнледе уа  белгили сабий жазыучу Алан Милнни чыгъармачылыгъына бла жашау жолуна жораланнган тюбешиу болгъанды. Анга тёртюнчю классны окъуучулары чакъырылгъандыла.

Бахсан районну Жанхотия элинде «Джигит» тепсеу ансамбль къуралгъанлы жаланда эки жыл толгъанды. Алай  эсе да, ол кесини хунерин къуру республикабызда угъай, андан тышында да ачыкъларгъа, кёргюзтюрге жетишгенди.

Терезе жанында жатхан ауругъанны кёлю жарыкъ болса да, бети уа саргъалыпды, сыпхарылып. Киргенибизлей, башхалача болмай, ёрге къобуп:

Халкъ тепсеулерибиз бла байламлы бёлюмню алгъыннгы номерде ачып, аны андан ары бардырабыз. Бу жол «Тёгерек тепсеуню», «Жияны», «Кийиз къамчини» юслеринден да Къудайланы Мухтарны жазгъанларына кёре хапарлайбыз.  

«Тёгерек тепсеу» бек эрттегили тепсеуледен бириди. Аны бир тюрлюсюнде жаш  лячинни неда къушну сыфатындача чыгъады арагъа, къыз а – кёгюрчюнню неда зурнукну. Бу тепсеуню бир жаш бла бир къыз неда асламла жыйылып тепсегендиле. Аны биринчи кесеги сабырды, лирика халда толтурулады, экинчиси – терк.

Нальчикде малкъар тилде чыкъгъан газетге кесини биринчи назмуларын Ёзденланы Абдуллах  Алма-Атадан ийген эди. Ол 1957 жылда болгъанды. Назму «Коммунизмге жол» (шёндю «Заман») газетни культура бёлюмюню ол кезиудеги таматасына – Энейланы Ахматха – тюшеди. Ахмат аны жаратады эмда газетде басмалайды.

Малкъарлыланы бла къарачайлыланы бай тепсеу искусстволары кёплеге сейир кёрюннгени сёзсюздю. Бизни буруннгулу тепсеулерибиз макъам, тилек, къадар, турмуш  бла къысха байламлыдыла. Алада адамны урунуу жолу, халкъны жашауу, жаныуар эм битим дунияла, къылыкъ, тарых кёргюзтюлюнедиле. Адет-тёре жаны бла  да тепсеу  энчи магъананы тутады. Сёзсюз, адет-тёре тепсеуле бюгюнлюкде буруннгу заманладан башха болгъандыла, тюрленнгендиле. Алай не заманлада да аланы энчилигине ич сезим, тепсегенлени кеслерича макъамны ангылай билиулери саналгъанды.

Шимал-Кавказ федерал округдан къошулгъан конкурсчулагъа деп Пятигорскде 1 февральда  «Лидеры России-2020» деген эришиуню регионал жарым финалы ачыллыкъды. Келген 8334 заявкаладан жарым финалгъа 332 адам чакъырылгъанды, ала дистанцион халда урумда бек иги эсепле кёргюзтгенледиле.

Нальчикде Бекмурза Пачев атлы библиотекада ишлегенле  ёсюп келген тёлюню  китапны сюерге юйретиуде кёп тюрлю амалланы хайырланадыла.