Чыгъып сёлешгенлени хар бирини да айтханы кесича сейир, алай магъанасы уа бир - Къайсыннга сюймеклик

Тюнене Нальчикде Т. Мальбахов атлы Къырал миллет библиотекада Къулийланы Къайсынны 100-жыллыгъына аталгъан «тёгерек стол» бардырылгъанды. Анга Москвадан, Тюркден, Къазахстандан, Къыргъызстандан, Башкъортостандан, Татарстандан, Алтайдан, Дагъыстандан, Къарачайдан, Адыгеядан эм бирси жерледен келген келечиле бла бирге кесибизни поэтлерибиз, жазыучуларыбыз, китап басмачыларыбыз, алимлерибиз, вузларыбызны преподавательлери, башхала да къатышхандыла.
Тюбешиуге жыйылгъанланы алларында сёлеше, къонакъбай махкемени директору аланы быллай магъаналы иш бла библиотекачыланы эм кесини атындан да алгъышлагъанды. Къайсынны аты жаланда республикабызда, къыралыбызда угъай, саулай дуния поэзияда да алтын харфла бла жазылгъанын белгилегенди. Таулу поэтни къабартылы жазыучу Алим Кешоков бла шуёхлугъуну юсюнден да хапарлап, ызы бла Къулий улуну «Награда для меня» деген назмусун жаратханын билдирип, аны залдагъылагъа эшитдиргенди.
Жазыучуларыбызны союзуну правленини таматасы Беппайланы Муталип да, къонакълагъа ыразылыгъын билдире, Къайсынны жашау эм чыгъармачылыкъ жолуну юсюнден айтханды. Аны къаллай эм ким болгъанын билирге сюйгенле закийни назмуларын окъусала да тамамды, деп чертгенди. Акъылман бизге къоюп кетген хазна ёмюрледе да миллетибизге таянчакълыкъ этгенлей, жол кёргюзтгенлей турлугъун да.
Культура министр Мухадин Кумахов да, ол сёзлеге къошула, «тёгерек столну» ишине жетишим тежегенди. Россейни Жазыучуларыны союзуну правленини биринчи секретары Геннадий Иванов а он жыл мындан алгъа да Къайсынны юбилейине келип, аны юйю-музейинде болгъаныны юсюнден хапарлагъанды. Анда кёргенин, сезгенин, къагъытха тюшюрюп, назму къурагъанын билдире, аны жыйылгъанлагъа эшитдиргенди. РФ-ни Къырал саугъасыны лауреаты, М. Лермонтов атлы Халкъла аралы фондну председатели Анатолий Парпара да кёп сёлеше турмагъанды, ол да закийни чыгъармаларындан бирин окъугъанды.
Дагъыстанны Жазыучуларыны союзуну правленини башчысы Магомед Ахмедов а Къулий улуну поэзиясы  бла шагъырейлениую анга адабиятны энчи дуниясында аслам затха тюшюнюрге онг бергенин белгилей, анга атагъан назмусун да эшитдиргенди.
Алгъадан чертсек, ол ингирде Къайсынны чыгъармаларын неда кеслерини анга жоралауларын окъугъанла аслам эдиле. Хау биз, къалай эсе да, назмуланы сабийле айтып, асламыракъ ол затха юйреннгенбиз. Эр кишиле поэзия чыгъармаланы окъугъанлары, ала акъ сёзню ариулугъун, тазалыгъын бирсилеге къалай сездирирге кюрешгенлери уа, адабиятны ол жанын бегирек сюйген адамгъача, манга бютюн сейир эди. Башхача айтсагъ а, ма бу жангыз шартдан да кёрюнеди акъылманыбызны поэзиясыны деменгили кючю. Аланы заман жели аз да саргъалтмай, жылла оза баргъанлыкъгъа, ол тизгинле абаданлагъа, ёсюп келген тёлюлеге да бирча магъаналы болгъанларын да.
Философия илмуланы доктору, профессор Эфендиланы Салих да, акъылманыбызны жашау, чыгъармачылыкъ жолун тинте, аслам архив материал бла ишлегенин, китапла да басмалагъанын айтханды. Бу тема хар заманда жангылай къаллыгъын да белгилегенди. Халкъ поэтлерибиз Гуртуланы Салих бла Созайланы Ахмат да эсгергендиле закийибизни. Ала аны адамлыкъ ышанларыны, не къыйын кюнде да халкъыны ёкюлю болгъанлай къалгъаныны юсюнден айтхандыла.
Чуваш Республиканы халкъ поэти Валерий Тургай а таулу назмучу урушда жаралы болуп, Чебоксары  шахарны госпиталында жатхан кезиуню юсюнден хапарлагъанды. Алада аны мемориал къангасы болгъанын, Хорламны кюнюню байрамында, халкъ алайгъа келип, аны хурметлеп, гюлле салгъанларын билдиргенди. Октябрь айда сагъынылгъан республикада чуваш, татар, малкъар тилли адабиятланы юсю бла уллу тюбешиу болгъанын, ол Къайсынны юбилейине жораланнганын да айтханды. Таулу поэтни кеслерини тилде басмаланнган «На мир смотрите добрыми глазами» деген изданияны да саугъагъа келтиргенин билдиргенди. Башкъортостанны Жазыучуларыны союзуну правленини председатели Заки Алибаев да, назмуну ёз тилинде эшитдирип, Къулийланы Элизатха китап бергенди.
РФ-ни Къырал Думасыны биринчи чакъырылыууну депутаты (1993-1995 ж.ж.), къарачайлы поэт Акъбайланы Азрет а Къайсын бла Къарачай шахарда университетде окъугъан кезиуюнде биринчи кере тюбегенини хапарын айтханды. Ол жазаргъа талпыннган, хунери болгъан жаш адамлагъа болушургъа къалай сюйгенини юсюнден да. Алтайдан келген, анда «Солоны» сабий журналны баш редактору Александр Тепуков а Кавказны гитчелигинден бери да закийни чыгъармаларын окъуй, аладан зауукълукъ ала, сюйгенин билдиргенди. «Бери келсем, хар ташыгъызны, чапырагъыгъызны, терегигизни таныгъанча болама. Акъылманыгъызны поэзиясын багъалай, аллай адамны, назмучуну ёсдюрген халкъны аллында баш урама», - дегенинде, зал анга ыразылыгъын къарслары бла белгилегенди.
Кёп эдиле ол кюн «тёгерек столда» сёлешгенле. Алада таулу поэтни сау заманында таныгъанла, бирсиле да бар. Хар бирини хапары да кесича сейир. Алай эсе да, ала бир затны, ангыламны юсюнден айтхандыла - Къайсыннга сюймекликни.

 

Мокъаланы Зухура.

Свежие номера газет Заман


16.11.2017
15.11.2017
14.11.2017
13.11.2017