Проектле толтурулсала, мингден аслам урунуу жер къураллыкъды

КъМР-ни Башчысында Инвестицияла эм предпринимательство жаны бла советни кезиулю жыйылыуунда алгъын кенгешледе этилген протокол буйрукъла къалай тамамланнганлары сюзюлгенди. Дагъыда   «бир терезеде» деген амал бла толтурулгъан инвестиция проектлеге къаллай болушлукъ этилгенине да къаралгъанды. Жыйылыуну советни таматасыны орунбасары КъМР-ни Башчысыны инвестиция политика эм инновация жаны бла энчи келечиси Хачим Кармоков бардыргъанды. 
Биринчиден, советни 27 августда жыйылыуунда этилген буйрукъла жашауда къалай бардырылгъанлары тинтилгенди. Алада сёз РФ-ни субъектлерини социальный сфераларында бла экономикаларында эм иги башламчылыкъланы битеуроссей конкурсуна бизни республика къалай къатышханыны, гитче эм орталыкъ бизнесге болушлукъ этиуню юслеринден барады.
КъМР-ни экономиканы айнытыу министри Рахайланы Борисни айтханына кёре, битеуроссей конкурс Шимал-Кавказ федерал округда инвестиция халны игилендирир мурат бла къуралады эмда анга бизни  муниципалитетле эки башламчылыкъны кёргюзтгендиле. Биринчисин Прохладный шахар хазырлагъанды. «Прохладный – жылыуну жери» деген проект «Адам капиталны айнытыу» деген бёлюмге кёргюзтюлгенди. Ол культура-жарыкъландырыу иш бла байламлыды. 
Экинчи башламчылыкъны уа Урван муниципал район жарашдыргъанды. Ол «Халкъгъа жашау этерге керекли халла къурау эм жашау болумну игилендириу» деген бёлюмге берилгенди. Аны «Урвантеплосервис» общество хазырлагъанды эмда анда халкъны жылыу эм жылы суу бла жалчытханда энергоресурсланы аяулу къоратыуну амаллары кёргюзтюлгендиле. 
Заявкала конкурсну къурагъанлагъа берилгендиле. 30 ноябрьге дери аланы эксперт жюри тинтеди.  2019 жылда 15 январьгъа дери уа  айырмалыла сайланырыкъдыла. Конкурсну финалы 2019 жылда 16 январьдан 1 мартха дери бардырылып, хорлагъанланы атлары белгили этилликдиле эмда саугъалау боллукъду. 
Рахайланы Борис эришиулеге къатышхан муниципалитетлеге ыразылыгъын айтханды, алай къалгъанланы да тири болургъа чакъыргъанды. «Башха субъектлени къатында биз да аман ишлемегенбиз, промышленностьлары айныгъан субъектлени къатында проектлерибиз артыкъ уллу тюйюл эселе да, онгубузгъа кёре кюрешгенбиз. Алай башха районланы бла шахарланы оноучуларын да конкурсха башламчылыкъла хазырларгъа тилерик эдим»,-дегенди ол.
КъМР-ни Правительствосуну бла «Гитче эм орталыкъ бизнесни айнытыу жаны бла федерал корпорацияны» араларында этилген келишимге тийишлиликде республикада гитче эм орталыкъ предприятиялагъа къаллай къырал болушлукъ  берилгенине да къаралгъанды. Протокол буйрукълада бизнесге ырысхы себеплик этерге кереклиси тохташдырылгъан эди.  
Рахайланы Борисни айтханына кёре, Ырысхы болушлукъ бериу жаны бла миллет рейтингде белгиленнген ёлчемлеге жетишир эм советни буйрукъларын толтурур мурат бла къырал эм муниципал ырысхыны тизмеси хазырланнганды, тийишли праволу базаны чыгъарыу жумушла толтурулгъандыла. 
Ол санда Жер эм ырысхы халла жаны бла министерство къырал ырысхыны тизмесин кенгертиуге бурулгъан буйрукъну проектин хазырлагъанды. Бюгюнлюкде уа муниципал ырысхыны тизмесине 27 объект къошулгъанды (былтыр болгъан 78 объектге). «Планда 25 объектни ачыкъларгъа кереклиси тохташдырылып эди. Алай бла биз аны толтургъанбыз», - дегенди министр эмда жеринде власть органланы быллай жумушланы электрон халда бардырыргъа тилегенди.
КъМР-де предпринимательство эм инвестиция иш бла байламлы праволу актла жашауда къалай толтурулгъанлары, ала республиканы къолайлыгъын игилендириуге къаллай себеплик  этгенлери тинтиледи.  Экономиканы айнытыу министрни орунбасары Рустам  Башоровну айтханына кёре, жылны аллындан бери толтуруучу власть органла чыгъаргъан 43 праволу акт сюзюлгенди, аладан 35-сине кёре эсгертиуле этилгендиле. 
Министерствону  планына тийишлиликде быйыл 6 документ сюзюлгенди. Аладан ючюсюне тюзетиуле кийириуню неда ала кючлерин тас этгенлерини юсюнден бегимле чыгъарылгъандыла. «РФ-ни Экономиканы айнытыу министерствосу праволу актланы тинтиуню жорукъларын жарашдыргъанды. Аны чеклеринде хар жылдан да регионланы арасында бу ишни къуралыулу бардыргъанланы тизмеси жарашдырылады. Былтыр а КъМР «бийик даражалы» 27 субъектни арасына киргенди»,-деп билдиргенди докладчы.
Кенгешде «бир терезеде» деген амал бла толтурулгъан инвестиция проектлеге къаллай болушлукъ этилгени да сюзюлгенди. Аны юсюнден «КъМР-ни айнытыуну корпорациясы» акционер обществону башчысыны къуллугъун толтургъан Чочайланы Ахмат этгенди. Аны билдиргенине кёре, бюгюнлюкде  корпорацияны болушлугъу бла 30 инвестиция проект тамамланады. 
Ол санда быйыл 16 заявка берилгенди. «Бюгюнлюкде уа тёрт проект жашауда бардырылады. Ала КъМР-ни социал-экономикасын айнытыуну программасына киредиле. Ол санда урлукъла ёсдюрген ара, бояула эм бетон чыпынла чыгъаргъан заводла эмда пластик тара жарашдыргъан предприятияладыла. Ала барысы да хайырланыргъа берилселе, 155 ишчи жер къураллыкъды. Проектлени битеулю багъасы 1,5 миллиард сомдан асламды»,-дегенди докладчы.
Жууукъ кезиуде уа тюрлю-тюрлю къырал корпорацияланы бла программаланы болушлукълары бла энтта 14 проектни тамамларгъа мурат барды. Ол санда  алма бахча салыу, Чирик кёлледе солуу комплекс ишлетиу, «Аргудан» эл мюлк кооператив къурау, 25 минг тонна тахта кёгетле асырарча бийик технологиялы жер ишлетиу эм башхала.   Бу проектлени битеулю багъасы 6 миллиард сомгъа жетеди, ала ишлеп башласала, республикада 800-ге жууукъ жангы ишчи жер къураллыкъды. 
Докладны сюзе, КъМР-ни къырал кенгешчиси Натби Бозиев лак-краска бояула чыгъаргъан завод тёгерекдеги къудуретге къаллай хата саллыгъы сюзюлгенин бла къалгъанын билирге сюйгенди. Чочайланы Ахматны айтханына кёре, экспертиза бардырылып, производство табийгъатны кирлендирмезлиги тохташдырылгъанды. Болсада ол ишлеп башлагъандан сора экологиягъа заран салыннганы ачыкъланса, завод жабылып къаллыкъды. Ол келишимде белгиленипди. 
Хачим Кармоков а республикада жашауда бардырылгъан, тамамларгъа белгиленнген, жарашдырыла тургъан  инвестиция проектлени барысын да жыйышдырып, тынгылы доклад хазырларгъа, аны советни келир жыйылыуунда сюзерге предложение этгенди. «Ол санда къаллай кемчиликле, чырмаула болгъанларын, къаллай  предприятияла ишлемей къалгъанларын да ачыкъларгъа керекди», - дегенди ол эмда юлгюге кёп жылланы ичинде хапары чыгъып, алай бюгюннге дери да толтурулмай тургъан «Этана» заводну, Гидрометаллургну Прохладна районнга кёчюрюу бла байламлы инвестиция проектни келтиргенди. 
Жыйылыу сюзюлген соруула бла байламлы эсгертиулени къабыл кёрюу бла бошалгъанды. Анга КъМР-ни Парламентини Экономика, инвестицияла эм предпринимательство жаны бла комитетини башчысы Заур Апшев да къатышханды. 

 

Тикаланы Фатима.

Свежие номера газет Заман


14.11.2018
12.11.2018
09.11.2018
07.11.2018