Кийизлери бюгюн да жылытханлай, къууат бергенлей турадыла

Эрттегили  кийизле, жамычыла, башлыкъла, жарсыугъа, бусагъатда алай кёп табылмайдыла. Аланы багъалары уа болмагъанча уллуду. Багъалары деп мен ырысхыны ёнчелеп угъай, тарых жанын алып айтама. Нек дегенде буруннгулуланы кийиз уруулары, анга салгъан накъышлары, бояулары да башха тюрлю болгъандыла. Айхай да, заман оза баргъаны къадар, жангы амалла  чыгъадыла, омакъ кюйюзле да кёп санда бардыла, алай алгъыннгыла уа башхаракъдыла: энчирек, къыйматлыракъ.
Озгъан ёмюрню ал жылларында урулгъан кийизледен бирин Хасанияда Хапаланы Идрисни юйюнде кёргенме. Юйдегиле аны, анабызны къол ызыды деп, къабыргъагъа такъмай, полгъа да салмай, кюе  ашамазча мадарла этип, алай къаты сакълайдыла. Ариу бетли, локъум накъышлы, кенглиги юч метрге, эни да эки метрге жетеди, аны Идрисни анасы Забитхан уллу сюймеклик бла хазырлагъаны кёрюнюп турады. 
Тиширыу къолдан уста болгъанды. Кийимле тигиуде, жюнден затла эшиуде да хунерлиги бар эди. Ол ишге анасындан, тамата эгечи Ингилизден гитчелигинден окъуна юйреннгенди. Кийизлери уа, Нальчикде отуз жыл мындан алгъа бардырылгъан республикалы кёрмючледе кёргюзтюлюп, биринчи даражалы дипломлагъа, "СССР-ни халкъ мюлкюн айнытыуда жетишимлери  ючюн" майдалгъа да тийишли болуп, ВДНХ-ны доммакъ саугъасын  алгъандыла.
Кёчгюнчюлюкню  жылларында Къазахстанда Забитханны усталыгъы сабийлерин ачдан, жаланнгачдан сакълагъанды. Ол фуфайкала тигип, къочхар  тонла этип, оруслулагъа, къазахлылагъа сатып баш кечиндиргенди. "Орта Азияда анабыз кесине кёрпе териден бир тон тикген эди да, аны кийип чыкъса, адамла сейирге  къала эдиле. Бир жол а Къазахстанны прокуроруну юй бийчеси келип, кесине,  анабыздача, тон, баш иесине  уа гелефей кёнчек бла кёлек тикдирген эди. Андан сора жашауубуз бек тынч болгъан эди",- деп эсгереди Идрис.   Колхозну председателине юс кийим хазырлагъаны ючюн а ол  алагъа сауулгъан ийнек  берген эди. 
- Латин тилни да уста билгенди, окъууу бар эди,- дейди Идрис. -Крыловну "Стрекоза и муравей" деген тамсилин нек  эсе да бир бек жарата эди. Аны туудукъларына кёлден айтханды. Кязим хажини уа къаллай бир назмусун билгенди. Кеси бизге хапар айтыучу эди анасыны бутун ит къапханда, аны бла акъылманнга барып, дарман этдиргенлерин да. Андан сора ол кеси да Шыкъыда кырдыкла жыйып, аладан дарманла этерге юйреннген эди.
Забитхан баш иеси Хапаланы Къарашай бла бирге жетмиш жыл жашагъанды. Ол Ата журт урушха кетгенде, аны ючюн деп аскерге беш фуфайка тигип  жибергенди. Ма алай ачыкъ эди бир бирге жюреклери. Ала жети сабий ёсдюргендиле. Огъурлу ана къызларыны, жашларыны барына да кийизле уруп бергенди.
Орта Азиядан къайтхандан сора уа Бызынгы элде ателье ачылады. Забитхан анда ишлеп башлайды. Кёпле келе эдиле анга  кийим тикдирирге, жаматыргъа да. Ол заманда ол асламысына хакъ алмай жумуш этгенди.
Къолдан уста таулу тиширыу жюзге жууукъ  жыл жашагъанды. Шыкъыда, Бызынгыда, Орта Азияда да аны таныгъанла, билгенле атын жаланда иги бла сагъынадыла. Огъурлу, бийик адамлыкъ шартлары болгъан, адежли, керти инсан эди дейдиле аны юсюнден сёз баргъан кезиуде жууукъ-ахлу.
Къызлары, туудукълары уа Забитхан сау къадарда аны усталыгъына юйренмегенлерине бюгюнлюкде сокъуранадыла. Болсада аны къолу жетген кийизле аланы жюреклерин жылытадыла. Ол хазырлагъан жамычыланы, башлыкъланы, кийизлени уа тыш къыраллада юйледе да табаргъа боллукъду.

 

Холаланы Марзият.

Свежие номера газет Заман


14.11.2018
12.11.2018
09.11.2018
07.11.2018