«Адамланы юй болумларын игилендирген программа андан ары бардырыллыкъды»

КъМР-ни Парламентини Къурулуш, ЖКХ эм отлукъ-энергетика жаны бла комитетини башчысы Валерий Гриневич бла жашау журт-коммунал сферада  болумну, адамланы оюлургъа къоркъуулу юйледен кёчюрюу программа къалай толтурулгъаныны эм кёп башха магъаналы жумушланы юслеринден ушакъ  этгенбиз.
- Сиз башчылыкъ этген комитет халкъны жарсытхан соруула бла байламлыды. Адамладан тарыгъыула, тилекле да кёп болурла?
- Асламында, ала жашау халларын игилендириу, коммунал жумушла ючюн тёлеуле бла байламлыдыла. Дагъыда ахча, юйлерин жангыртыргъа, ишлетирге болушлукъ излеп келгенле да бардыла. Айырыучуланы тилеклерин сюзюп, толтуруучу, жер-жерли власть органлагъа, коммунал сфераны предприятияларына эсгертиуле иебиз.  Аладан ангылатыу келгенден сора уа айырыучугъа жууапла бериледиле. 
- Россей Федерацияда социал политиканы чеклеринде адамланы оюлургъа къоркъуулу юйледен кёчюрюуге баш магъана бериледи. Бизни республикада уа ол программа къалай толтурулады?
- Аны юсюнден биз быйыл январьда Парламентни президиумуну жыйылыуунда  да сёлешген эдик. Кемчиликле кёпдюле, алай ала кетериле баргъанларын белгилерге сюеме. Анга уа оюлургъа къоркъуулу юйледе жашагъанладан кёпле фатар къоллу болгъанлары да шагъатлыкъ этеди. 
Алай бирле уа къырал берген мекямгъа кёчерге унамайдыла. Ала кенгирек отоула  алабыз деп, фатарларында жууукъларын жаздырып, жашау болумлары осал болгъанча кёргюзтедиле. Аллайланы ишлери сюдге берилгенди. Алай саулай айтханда, программа толтурулады. 
- Республикада шахарланы бла эллени архитектураларына арт кезиуде энчи эс бурулуп башланнганды. Аланы тыш кёрюмдюлери ариу болгъанды дерге боллукъмуду?
- Бу иш бютюнда  Нальчикде эсленеди. Ара орамладан шахарны бетин бузгъан киоскла, сатыу-алыу чатырла кетерилгендиле.  Мени оюмума кёре, бу ишни андан ары бардырыргъа тийишлиди. Нальчикни, Прохладныйни, башха шахарланы администрацияларына бир-бир объектлени файдалылыкъларын тергерге кереклисини юсюнден эсгертиуле бергенбиз. Ала артыкъ уллу хайыр келтирмей эселе, кетерилген этерикдиле.  Организацияла, энчи адамла къурулушну бардырыуну юсюнден законланы буза эселе, инсанланы тилеклерине таянып, прокуратурагъа тийишли мадарла этери эсгертилгенди.  
- Кёп къатлы юйлени арбазларын тапландырыу  а къалай барады?
 - Жангыртыу ишлени асламы «Единая Россия» политика партияны  программасыны чеклеринде толтурулгъандыла.  Былтыр а аланы асламы Нальчикде бардырылгъандыла.    
Партия проект а къыралда шахарланы жангыртыр, алада жашау халны игилендирир мурат бла толтурулгъанды. Бек магъаналысы уа аны жашауда бардырыугъа жамауат да къатышып, арбазларын къалай тюрлендирирге сюйгенлерин власть органлагъа билдиргенди. Нальчикни администрациясыны шахарда арбазланы тапландырыу жаны бла программасын жашауда бардырыугъа субсидияла бёлюннгендиле. Бу жумушлагъа битеу да бирге 196 миллион сомгъа жууукъ къоратылгъанды, ол санда 68 арбазны жангыртыугъа 135 миллиондан аслам. Аны 119,7 миллион сому федерал бюджетден берилгенди.

Дагъыда  Маданият дворецни аллында фонтан ишленнгенди, Къулийланы Къайсынны эсгертмеси жангыртылгъанды, 400-жыллыкъ майданда да тапландырыу ишле бардырылгъандыла. Быллай тюрлениуле уа къууандырмай къоймайдыла. 
- Кёп къатлы юйлени жангыртыу жарсыулу ишледен бириди дерге боллукъду. Бу иш а къалай барады?
- Ол къыйын жумушладан бириди. Былтыр тёлеулени кёбейтирге къолдан келгенди. Аны хайырындан а регион операторгъа мекямланы жангыртыу жаны бла конкурсла бардырыргъа онг чыкъгъанды. Быйыл да бир ненча мекям тапландырылыр деп бек ышанама.
Регион оператор кесини жууаплылыгъын ангыласа, адамланы къоркъуусузлукълары,  ырахатлы жашаулары ючюн къыйгъыргъанын кёргюзтсе, ма ол заманда программа да ишлеп башларыкъды. Мында иги шартла да бардыла.  Сёз ючюн, 70-80 жыллары толгъан, кеслери алларына жашагъан абаданлагъа бу тёлеулеге компенсация этиледи. Льготаны кёп функциялы арада жарашдырыргъа боллукъду. 
Республикада коммунал жумушла ючюн тёлеулени жыйышдырып, бир квитанция берилип башланнганды. Алай бла тюрлю-тюрлю учреждениялагъа барып, алада очередьледе заманны тас этгенни къоюп, коммунал жумушла ючюн ахчаны бир жерде тёлерге боллукъду.  
Регион операторну интернет-сайты, социал сетьледе бетлери да бардыла, алада битеу керекли информация басмаланыпды. Ол санда праволу жорукъла, мекямланы тапландырыу жумушладан сора  къалай тюрленнгенлерини  суратларын кёрюрге  боллукъду.   Сайт бек сейирди, билдириуледен толуду.
Дагъыда бир затны ангыларгъа керекди. Кёп къатлы юйлени жангыртыу программа узакъ болжаллыды. Танышларыгъызгъа, ангылаулары болмагъан экспертлеге тынгылап, ахчаны бермей тургъан терсди. Бу тёлеуле борчлу этилгендиле, ахчаны хар айдан берип турмасагъыз а, борч жыйылып, ёсюп барлыкъды. Къырал а программаны ишлетир ючюн тийишли мадарла толтурургъа эркинди, аны сюд практика да кёргюзтюп турады.
- Комитет жууукъ заманда къаллай ишле толтурлукъду?
- Артыкъда магъаналы, халкъны жарсытхан сорууланы сюзерикбиз. Ол санда РФ-ни Къырал Думасыны депутаты Ирина Марьяшны къатышыуу  бла «КъМР-де кёп къатлы юйледе жашагъанла бирге хайырланнган ырысхыны жангыртыу жаны бла программаны жашауда бардырыу» деген темагъа кенгертилген жыйылыу боллукъду. Башында айтханыбызча, бу иш артыкъда магъаналыды, программаны толтурур ючюн, жууаплы ведомствола биригирге керекдиле. Федерал парламентарийни болушлугъу бла бу ишни  жеринден тепдирирбиз деп бек ышанама.
Андан сора да, Зольск районда суу бла жалчытыу мадарланы да тинтирикбиз. Ол да зольскечилеге магъаналы жумушду, ол къалай толтурулгъанын а асламлы информация органлада белгили этгенлей турлукъбуз.

Ушакъны Бэлла Урусмамбетова бардыргъанды.

Свежие номера газет Заман


13.08.2018
10.08.2018
08.08.2018
06.08.2018