«Жууукълукъну, тенгликни, шуёхлукъну багъаларгъа юйретеди, саулай жамауатны бирикдиреди бу кезиу»

Бу сыйлы айда муслийманла кеслерин къалай жюрютюрге кереклисини, ораза кимге тийишли болгъаныны эмда аны тутханла къаллай сууаплыкъ аллыкъларыны юслеринден биз «Мамырлыкъ» жандауурлукъ фондну башчысы Ахматланы Назир хажи бла ушакъ этгенбиз.

- Назир хажи, Рамазан жылны ичинде бек сыйлы айгъа нек саналады?
- Мухаммад файгъамбар, Аллахны саламы анга болсун, былай айтханды: Рамазанда битеу кёклени къабакълары ачыладыла. Жаннетни эшиклеринден бири Райянды. Ораза тутханла андан кирликдиле, барыбызгъа да Аллах аны насып этсин. Аны бла бирге уа жаханим жабылады. 
Къуран да файгъамбаргъа ол айда берилип башланнганды, ол да аны сыйлылыгъыны белгисиди. Адам хар жумушну да кеси ючюн этеди: намазны, хажиликни, закятны да, жаланда оразаны муслийманла Аллах ючюн тутадыла. Аны сууаплылыгъын адамгъа къайтаргъанда, саугъаланы ёлчемсиз берирме, дегенди бизни Жаратхан. 
- Айны ичинде муслийманла кеслерин къалай жюрютюрге тийишлидиле?
- Файгъамбар былай дегенди: Аллахны фарызларын толтургъан, бу айда кесин ашдан-суудан тыйгъан, кечеледе намаз этген (тарауих намазны) мени сюннетимден болур. Аллах ючюн деп, кече-кюн да тилек этген, Къуран окъугъан, тобагъа къайтхан муслийман гюняхладан тазаланыр – анасындан туугъан сабийча.
 - Ораза кимге борчду? 
- Ол белгилиди: акъылбалыкъ болгъан, саулукълары жетген муслийманлагъа. Мен а адамланы юч къауумгъа юлеширге излейме. Биринчилери Аллах ючюн оразаларын тутаргъа сюйюп, бу борчларын толтургъанладыла. Саулукълары жетишмей, жамауатдан, дин къарындашларындан айырылып къалгъанларына жарсыгъанла да бардыла.  
Манга телефон бла кёпле сёлешедиле, не этейим, дыгаласма, ёмюрюм тута келип, энди уа къалай къояйым деп. Алай ауругъан кесине артыкълыкъ жетдирирге эркин тюйюлдю. Аллах хар адамны халин кёреди. Кезиулю ауруу эсе, артда кюню-кюню бла тёленир. Алай хронический аурууладан къыйнала эсе уа, дин идара тохташдыргъан ахчаны тёлеп къоярыкъды айны аягъында. 
Ючюнчюлери уа ауругъан да этмейдиле, Аллахха ийнанама деп да айтадыла, алай аны жорукъларын а толтурмайдыла. Хар адамны ишин, ниетин къыяма кюн Уллу Аллах кеси сюзерикди. Ораза – борчду. Алай анга ийнанмагъанла кеслерине базына болурла. Ала шайтанны жолундадыла, Аллах бизни бу къауумладан сакъласын.
- Ораза къуру кесинги ашдан-суудан тыйгъан бла чекленмейди…
- Кюнню узуну ашамай, суу ичмей турсам, башха жукъ керекмейди деп суннганла бардыла. Алай ала жангылгъан этедиле. Файгъамбар, Аллахны саламы анга болсун,  адамны хар саны да ораза тутаргъа керекди, дегенди. Ол не магъанада айтылады. Кесибизни ашдан-суудан тыйгъанча, къулакъларыбызны аман хапарладан, аузубузну керексиз ушакъладан, биреуленни сёзюн этгенден сакъларгъа борчлубуз. Къолубуз бла адамгъа заран жетдирмезге, аякъларыбыз Аллах сюйген жерлеге барыргъа тийишлиди. 
Файгъамбар Аллах бизден къуру ач, суусап болгъанны излемейди, мыйыбыз, саныбыз, акъылыбыз бла да анга къуллукъ этиуню сакълайды, дегенди. Ма ол заманда тийишли болурбуз ёлчемсиз саугъалагъа. 
- Назир хажи, бирле къарангыгъа, жулдуз чыкъгъынчыгъа дери аууз ачмай турадыла. Ол тюзмюдю? 
- Оразаны заманында жабаргъа эмда ачаргъа борчлубуз. Эрттен намазгъа азан айтылгъынчы ниет этип, тишлерибизни жуууп, хазыр болургъа керекбиз. Файгъамбардан сараш (арапча анга сухур дейдиле) не замандады деп соргъандыла. Ол а эрттен намазгъа 50 аят чакълы бир къалса, дегенди.  
Адам Сыйлы Къурандан 50 аятны 10-15 минутха окъуп чыгъарыкъды. Шёндю намазны графиклери бардыла, кюн не заман чыкъгъанын санар кереклиси жокъду. Мардалагъа таянып, сарашны заманында бошаргъа керекди. 
Эрттенликде къопмасам да, ач болмайма дегенле бардыла. Алай бизни Жаратхан сарашха тургъанны, бу кезиуде сауут тауушну окъуна бек сюеди. Бир хурма, финик къабып, айран уртлап къойсакъ да тамамды.   
Жулдуз чыкъгъынчы аууз ачмайма дегенле да бардыла. Алай ала жангылгъан этедиле.  Ашхам намазны азаныны биринчи сёзлери айтылгъанлай,  аууз ачаргъа тийишлиди. Ашхамны ууахтысы киргенден сора оразаны тутхан шайтаннга къуллукъ этеди. 
-  Сыйлы айда халкъ ата-ана юйге жыйылыргъа кюрешедиле. Бу айны жууукълукъну къатыландыргъан магъанасы да болур?
- Жууукълукъну, тенгликни, шуёхлукъну юзмезге къуру бир миллетни угъай, саулай муслийман жамауатны бирикдирирге себеплик этеди бу ай. Ахыр жыллада къарап турама да, таулу, къабартылы, осетинли, чеченли, башха миллет деп айырылыу жокъду. Адамла  бирге жыйылып, аууз ачадыла, бир бирге къонакъгъа барадыла. Бу кезиуде къонакъбайлыкъны уа  саугъасы бек уллуду: ненча адамгъа аууз ачдырсанг, анча кюнню ораза тутханча сууаплыкъ жазыллыкъды. 
- Мени бир шарт жарсытады. Бюгюнлюкде хар бирибиз да ишге жюрюйбюз, алай коллективле уа башха-башхадыла. Барысы да кеслерин муслийманнга санай эселе да, бирлери тутадыла ораза, башхалары уа - угъай.
- Рамазан башланнганын, ол борч болгъанын эшитмей тура болмазла ол сен айтханла. Билмей эселе уа, ариу халда ангылатыргъа керекди Рамазан айны магъанасын, жорукъларын. Ийнанмай, ала жомакъладыла деп тургъанла бла уа даулашыр кереклиси жокъду. - Оразама деп кесин ишден аяп тургъан а тюзмюдю?
- Ач-суусап да болуп, ауур ишле этерге саулугъу жетмегенле да болурла. Алай хайт дегенле, къарыулары болгъанла кеслерин аягъанларын да кёребиз. Неда тютюн, башха керексиз затланы ичип, ораза тутханлагъа да къарамай, жамауатны аллында аш-суу жайып, хахай этип, кюлюп, ойнап тургъанла да бардыла. 
Ол, динни айтмай къойсакъ да, адепсизликди. Миллетде намыс жюрюмесе уа, аны келир кюню жокъду. Халкъны, таматаланы алларында тютюн ичгенле, аман сёзле айтханда бир заманда да болмагъандыла бизни миллетде. 
- Рамазан айда биз низамлы болургъа, динни жорукъларын толтурургъа, жууукълукъгъа сакъ болургъа кюрешебиз. Алай бу айдан чыкъгъандан сора ала унутулуп нек къаладыла?
- Бу айтханынг барды. Рамазан айны низамы бла жюрюсек, бир адам да ачырыкъ тюйюл эди. Ораза бизге медреседи. Аны кезиуюнде алгъан дерсле бла жашауну жолунда барсакъ, жангылырыкъ тюйюлбюз.  Алай алыкъа алай эталмайбыз.
- Бизни газет окъуучулагъа къаллай алгъыш этерик эдигиз?
- Уллу Аллах бу айда этилген къуллукъланы, тилеклени толу этип алсын, эки дуниядан да къуундырсын. Ораза тутханлагъа барыбызгъа да жаннетни Райян эшигинден кирирге насып берилсин. Жерибизге, къыралыбызгъа тынчлыкъ, ырахатлыкъ, мамырлыкъ тежейме. 
Рамазан ай ючге бёлюнеди: ал он кюню Аллахны кечмеклигидиле, ортасында кюнле – бизни Жаратханны ырахматлыгъыдыла, ахыргъы кюнлери уа - жаханимни отундан сакъланыудула. Бу затланы битеу муслийманлагъа насып этсин Уллу Аллах. Оразаны тийишли ётдюрюп, келир Рамазан айлагъа да ийманыбызны къаты этип сау-эсен жетейик.

Ушакъны Тикаланы Фатима бардыргъанды.

Свежие номера газет Заман


13.08.2018
10.08.2018
08.08.2018
06.08.2018