Поэтни болмагъанча деменгили закийлигине эмда айтып айталмазча асыллыгъына тюшюне

Россей Федерацияны Культура министерствосу, Искусстволаны Шимал-Кавказ къырал институту къурап бу кюнледе «Мамырлыкъ эмда къууанч сизге, жашагъанла!» деген ат бла Битеуроссей илму-теория конференция къуралгъанды. Ол Къулийланы Къайсын туугъанлы 100 жыл толгъанына жораланнган проектледен бириди.
Аны СКГИИ-ни ректору, профессор Рахайланы Анатолий ачханды. Ол  Къайсынны таныучусун белгилеп, аны бийик адамлыкъ ышанларын чертгенди.  Сёзюню ахырында конференцияны ишине, жыйылгъанлагъа да жетишим тежегенди.  
Ызы бла «Къулийланы Къайсын шёндюгю геокультура кенгликде эм белгили инсан» деген доклады бла философия илмуланы доктору, профессор Эфендиланы Салих сёлешгенди.
- Закийни бек уллу жетишимлеринден бири - ол малкъар литератураны иги да бийикге кётюргениди. Аны хайырындан бизни адабиятыбыз Кюнчыгъышны эмда Кюнбатышны  геокультурасына киргенди. Бюгюннгю  вузла аралы илму-теория  конференция «Историческая память» деген проектге кёре барады.
Къулий улу чыгъармачылыгъы бла малкъар халкъны атын айтдыргъанды. Ол Навоича, Низамича, Шевченкоча, Махтумкулича, Шекспирча, Дантеча, Сервантесча миллет маданиятны байрагъы болгъанды. Аны китапларын  жер башында миллионла бла адамла окъуйдула. Аныча адамла жюз жылгъа бир кере тууадыла,-дегенди Салих Ибрагимович. Андан сора да, ол поэтни Фрунзеде жашагъан жылларыны, аны  анда ишини, уруш жыллада кишилигини юсюнден айтып, назмуларын кёлден окъугъанды.
Черек районну Бызынгы элини Мечиланы Кязим атлы орта школуну окъуучулары, институтну актёр усталыкъ кафедрасыны  студентлери уа поэтни тизгинлерин  орус, малкъар, къабарты  тилледе эшитдиргендиле. КъМР-ни сыйлы устазы Чочайланы Нажабат а Къайсыннга жоралагъан назмусун айтханды.
Конференцияны секциялада ишини чегинде республиканы Жазыучуларыны союзуну правленини председатели Беппайланы Муталип  да сёлешгенди. Ол акъылманны 100-жыллыгъына  жораланып бардырылгъан жумушланы юсюнден айтханды. Андан сора да, кесини чыгъармачылыкъ жолунда биринчи атламларына тамата къалам къарындашы сезимли болушлукъ этгенин  эсгергенди. Шимал Кавказда управление институтну ректору, профессор Феликс Хараев да закийни уста таныгъанын, аны бла сейир ушакъларын эсине тюшюргенди.  
Жазыучу Гадийланы Ибрагим да Къулий улу бла биринчи тюбешиуюню юсюнден айтыргъа излегенди. «Советская молодёжь» газетде Мечиланы Кязим туугъанлы 100-жыл толгъанына материал басмаларгъа керек эди, аны уа Къайсын жазса сюйгендиле. Магъаналы жумушну поэтге билдирирге уа Гадий улугъа буюргъандыла.
- «Нальчик» къонакъ юйню аллында тюбешгенибизде,  аны ышарыуу алай жарыкъ эди, ёмюрде унутурукъ тюйюлме. Жумушуму ахырына дери айтхынчы, ол, мени къучакълап, редакция тюз оноу этгенди, Кязим жаш адамланы бек сюйгенди, ала да аны чыгъармачылыгъын билирча этерге тийишлиди  деген эди, - деп, Ибрагим газетде басмаланнган ол статьяны  терен магъаналылыгъын чертгенди.
«Горянка» газетни баш редактору Зарина Канукова уа Инна Кашежева Къулийланы Къайсыннга жаш заманында тюбегенин, оналтыжыллыкъ къызны  биринчи назму жыйымдыгъына ал сёзню да ол жазгъанын  айтханды. Т. Мальбахов атлы къырал миллет библиотеканы  келечиси  Махийланы Азиза  закийни Къыргъызда жылларыны юсюнден хапарлагъанды «Ол кёп къыргъыз поэтлени  назмуларын орус тилге кёчюргенди.  Алай бла аланы атларын  асламлагъа белгили да эталгъанды. Анда жашагъан онбир жылны ичинде Къайсын къыргъыз тилни билиу бла чекленип къалмай, аланы тарыхларын,  маданиятларын да терен тинтгенди.
Бюгюнлюкде да айтхылыкъ жерлешибизни анда  унутмагъандыла. Аны атын жюрютген орам барды,  жашау эм чыгъармачылыкъ жолу бла байламлы материалла, суратла  архивледе эмда китапханалада сакъланадыла».
СКГИИ-ни преподаватели Мишаланы Аминат а Къайсынны сёзлерине тагъылгъан жырланы юсюнден айтханды.  Белгилисича, Къулий улу не заманда да патриот ниетлилиги бла айырмалы эди. Аны  макъамгъа салыннган «Таулу болгъаныма ёхтемленеме!» деген тизгинлери  да анга шагъатдыла. Эдуард Колмановский  макъам  салгъан «Мен сюйген тиширыугъа» деген  жырны Иосиф Кобзон, «Женщина, которая поёт» деген белгили чыгъарманы Алла Пугачёва айтадыла.  
Жерлеш композитор Джабраил Хаупа уа «Черекде жуууна тургъан тиширыу» дегеннге макъам такъгъанды.  Игорь Крутой,  Рахайланы Анатолий, Владимир Молов, Нихат Османов эмда башхала аны сёзлерине кёп жыр  жазгъандыла.    
Конференцияда журналист, китап басмачы  Мария Котлярова, филология илмуланы доктору Малкъондуланы Хамит, поэт Бегийланы Абдуллах, СКГИИ-ни проректору Эфендиланы Фуад да сёлешгендиле. Ахырында акъылманны къызы филология илмуланы кандидаты Къулийланы Жанна конференцияны къурагъанлагъа, докладла хазырлагъанлагъа, сёлешгенлеге эмда бардыргъанлагъа  жюрек ыразылыгъын билдиргенди.

 

Холаланы Марзият.

Свежие номера газет Заман


11.12.2017
08.12.2017
07.12.2017
06.12.2017